2671
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. زهرا ایادی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۱)
            تعداد بازدید: 2671
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        کاهش نرخ جمعیت می‌تواند چه مشکلات، آسیب‌ها و معایب و خلل زیرساختی و روبنایی را در ساختار کل به بدنه جامعه وارد کند؟

         

        امروزه شاهد آن هستیم که تعداد فرزندان در خانواده ها بسیار کاهش یافته، به گونه‌ای که اخیرا اکثر خانواده‌ها در ایران به تک‌فرزندی روی آورده‌اند و یک فرزند را برای تکمیل خانواده خود مناسب می‌بینند. در این مقاله سعی داریم ضمن بررسی علل روی آوردن خانواده‌ها به تک‌فرزندی و زمینه‌های شکل‌گیری این فرهنگ آسیب‌های کاهش جمعیت بر زیرساختارهای کشور را بررسی کنیم.
         
        سیر تاریخی روند تغییرات جمعیت و ارتباط آن با کاهش جمعیت
         
        مالتوس، یکی از طرفداران سرسخت کاهش جمعیت بوده است. بعد از انقلاب صنعتی ابتدا در معدودی از کشورها و متعاقب آن در قرن ۱۹ در قاره اروپا و یکی دو منطقه دیگر و در قرن ۲۰ در تمام کشورهای دنیا سطح مرگ و میر تنزل یافت و نتیجه این امر رشد شتابان جمعیت را پدید آورد. مالتوس در همین زمانها و در سالهای آخر قرن ۱۸ کتاب معروف خود تحت عنوان «رساله‌ای در اصل جمعیت» را به نگارش درآورد و نظریات بدبینانه خود را در مورد رابطه افزایش جمعیت با منابع و به خصوص منابع غذایی و غلات ارائه داد.
         
        مالتوس حداقل در جامعه خود یعنی انگلستان ناظر بر رشد سریع‌تر جمعیت به سبب شروع کاهش سطح مرگ و میر بعد از انقلاب صنعتی بوده است. این اقتصاددان کلاسیک معتقد بود که جمعیت با تصاعد هندسی و منابع غذایی با تصاعد حسابی در حال افزایش هستند و این امر منجر به عدم تعادل در رابطه جمعیت و منابع غذایی خواهد شد. در نتیجه نظریات او تاثیرات بسیاری در افکار عموم داشت و مردم را به کاهش فرزندآوری ترغیب نمود. هرچند پس از او پیشرفت‌های تکنولوژیک تحولات بنیادینی در میزان تولید غلات و مواد غذایی به وجودآورد. در نتیجه باروری‌های کنترل شده مورد توجه خانواده‌ها قرار گرفت و به علت مشکلات ناشی از افزایش جمعیت خانواده‌ها در مورد تعداد فرزندان خود تصمیم گیری‌هایی را اتخاذ کردند. به طور کلی به محدود کردن زاد و ولد پرداختند و بدین ترتیب تا حدود سال ۱۹۳۰ میلادی در این قاره انتقال از باروری طبیعی به باروری کنترل شده صورت گرفت و میزان زاد و ولد بسیار تقلیل یافت.
         
        volume38_26.jpg
        اگر قرن ۱۹ را زمان رشد سریع جمعیت در اروپا بدانیم، قرن ۲۰ زمان رشد سریع جمعیت در کشورهای به اصطلاح جهان سوم بوده است، ولی شتاب آن از اروپا به مراتب بیشتر است. این شتاب رشد جمعیت بعد از جنگ جهانی دوم به وقوع پیوست؛ در این دوران نوآوری‌های اساسی و تحولات چشمگیری در تکنولوژی بهداشت و درمان تحقق یافت از جمله تولید گسترده آنتی‌بیوتیک‌ها و واکسن‌ها که همگی در این دوران و دهه ۱۹۴۰ رخدادند. در نتیجه در این زمان مرگ و میر ناشی از عدم مسائل بهداشتی و درمانی و بیماری‌ها به صورت قابل توجه‌ای کاهش یافت و جمعیت فزونی یافت.با فزونی یافتن جمعیت برنامه‌های تنظیم خانواده مورد توجه کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی قرار گرفت و این برنامه‌ها را به کشورهای جهان سوم از جمله ایران صادر کردند. اما با توجه به اینکه این برنامه‌ها مطابق با فرهنگهای کشورهای مختلف و از جمله ایران نبودند، هرکدام از کشورها واکنشهای گوناگونی به این برنامه‌ها نشان دادند. کشور ایران هم با وجود پیشینه اسلامی – ایرانی‌اش واکنش رضایتمندانه‌ای به این برنامه‌ها نشان نداد و زمان طولانی سپری شد تا این برنامه‌ها توسط دولت و نهادهای بهداشتی فرهنگ‌سازی شد. هنگامی که برای نخستین‌بار موضوع دخالت دولت‌ها در امر تحدید موالید در مجمع عمومی سازمان بین‌الملل متحد در سال ۱۳۴۱ هجری شمسی مطرح شد و در این زمینه رای‌گیری شد، ایران از زمره کشورهایی بود که در جهت مخالفت دولت در این زمینه رای داد. اما دیدگاه طرفدار رشد جمعیت و زاد و ولد در ایران دیرگاهی نپایید و چند سال بعد از آن موضع دولت ایران در این زمینه کاملا تغییر کرد. در سال ۱۳۴۵ معاونت بهداشت و تنظیم خانواده در وزارت بهداری آن زمان ایجاد شد و از سال ۱۳۴۶ ایران و ۲۹ کشور دیگر بیانیه‌ای در زمینه جمعیت را امضا کرده و به دبیر کل سازمان ملل متحد تسلیم نمودند.
         
        یکی از مهم‌‌ترین عوامل در تغییر جهت سیاستهای جمعیتی دولت انجام دومین سرشماری عمومی کشور در سال ۱۳۴۵ و وقوف به میزان رشد سالانه ۳ درصد جمعیت در فاصله سالهای ۱۳۳۵ تا ۱۳۴۵ بود. بدین ترتیب، سال ۱۳۴۶ را می‌توان سرآغاز برنامه‌های نوین خانواده در ایران دانست. همچنین این سال را می‌توان سال شروع مداخله مستقیم دولت در کاهش میزان موالید به منظور متعادل کردن میزان رشد بالای جمعیت رایج در کشور نامید.
         
        برنامه تنظیم خانواده که از سال ۱۳۴۶ شروع شده بود، تا طلیعه انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ ادامه یافت. سومین سرشماری عمومی کشور و نخستین سرشماری بعد از شروع برنامه تنظیم خانواده در سال ۱۳۵۵ انجام گرفت. اطلاعات این سرشماری شواهدی از کاهش محسوس در باروری به ویژه در سالهای قبل از سرشماری را نشان می‌داد. بعد از انقلاب اسلامی، برنامه تنظیم خانواده در ایران تقریبا تا یک دهه متوقف ماند. طی این مدت جو طرفداری از افزایش جمعیت غلبه کرد و شاخصهای باروری مجددا سیر صعودی گرفت. تعدادی از مهمترین عوامل موثر بر افزایش باروری در این دهه را می‌توان ناشی از جنگ تحمیلی عراق بر علیه ایران و عواقب اجتماعی و روانی آن بر موضوعات جمعیتی، نادیده انگاشتن قوانین مرتبط با حداقل سن ازدواج، تمایل به ازدواج‌های پیشرس و در سنین پایین‌تر و افزایش میزان ازدواج در سالهای بلافاصله پس از انقلاب اسلامی، تدوین قوانین و مقررات موافق با زاد و ولد بالا که سبب تشویق خانواده‌ها به ویژه خانواده‌های فقیر بی‌بضاعت، به داشتن تعداد بیشتر فرزندان، و این انتظار و تصور که دولت انقلابی نیازهای فراوان به ویژه نیازهای مرتبط با تغذیه، بهداشت و آموزش آنان را به رایگان برآورده خواهد نمود، دانست. چهارمین سرشماری عمومی کشور و نخستین سرشماری بعد از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۶۵ انجام شد. نتایج اولین سرشماری نشان داد تعداد جمعیت در ایران به حدود ۵۰ میلیون نفر رسیده است و نگرانی و دلواپسی در مورد رشد شتابان و بی سابقه جمعیت در میان دست اندرکاران دولتی و برنامه‌ریزان منجر به اقدامات عمومی و کلی در جهت تعدیل رشد جمعیت شد. پایان گرفتن جنگ تحمیلی ۸ سال دفاع مقدس نیز به نوبه خود زمینه مساعدی را در جهت سیاستهای کاهش جمعیت پیش آورد. در سال ۱۳۶۷ کمیته‌ها و جلسه‌های گوناگونی در جهت عملی‌کردن سیاستهای کاهش جمعیت تشکیل شدند. نتایج سرشماری سال ۱۳۷۰ حاکی از کاهش چشمگیر زاد و ولد و باروری بود. چنین حدی از کاهش سریع جمعیت موجب می‌شود دهه ۱۳۷۰ به عنوان نقطه عطفی در تاریخچه انتقال جمعیتی ایران نامیده شود.
         
        با توجه به سیاستهایی که در ارتباط با برنامه تنظیم خانواده در ایران ایجاد شد، از آن روند بحرانی جمعیت کاسته شد و بدین ترتیب برنامه‌های تنظیم خانواده در ایران با موفقیت روبه‌رو شدند. افزایش تمایل خانواده‌ها به تک‌فرزندآوری موجب شده است که در کشور آسیبهای زیرساختی بنیادینی پدید آید. سیاستهای جمعیتی سیاستهایی هستند که همیشه به دگرگونی جمعیت در ارتباط با توسعه کشورها توجه می کنند. همان طور که احتمال دارد افزایش جمعیت مانع توسعه یافتگی یک کشور شود، کاهش جمعیت هم مانعی برای توسعه یافتن به حساب می‌آید. بنابراین سیاستهای جمعیتی در هر زمان متناسب با مشکلات افزایش و کاهش جمعیت عمل می‌کنند. همانطور که برنامه‌های تنظیم خانواده در دورانهایی در کشور ایران در جهت توسعه و کاهش جمعیت موفق بوده‌اند، اما هم اکنون باید سیاستهایی در ارتباط با کاهش نگران‌کننده جمعیت و افزایش تک‌فرزندی ایجاد شود. اما نباید عللی که موجب تمایل خانواده‌ها به کاهش جمعیت می‌شود را از نظر دور نگه داریم. ابتدا کشور باید زیرساختارها و شرایط اقتصادی، اجتماعی، رفاهی و... برای خانواده‌ها را در جهت فرزندآوری ایجاد کند تا خانواده‌ها با خیالی آسوده و به دور از نگرانیهای ناشی از دغدغه‌های تولد چند فرزند و مسائل مربوط به نگهداری و تربیت آنها به فرزندآوری مناسب با شرایط توسعه روی آورند.
         
        volume38_25.jpg
        عوامل تعیین‌کننده کاهش باروری در دهه اخیر
         
        - کاهش سریع مرگ و میر نوزادان و اطفال
         
        شاخص میزان مرگ و میر اطفال در مقایسه با بیست سال پیش به کمتر از یک سوم تقلیل یافته است. این واقعیت که مرگ و میر اطفال در این حد کاهش یافته است، در متقاعد کردن خانواده‌ها که از نوزادان زنده به دنیا آمده آنها تعداد بیشتری زنده می‌ماند و لذا با سطح باروری نازل‌تری می‌توانند به تعداد فرزندان مطلوب و موردنظر برسند، نقش موثر و تعیین‌کننده‌ای داشته است. کاهش چشمگیر مرگ و میر اطفال در ایران نتیجه تاکید بر توسعه روستایی در سالهای بعد از انقلاب اسلامی بوده است. در نتیجه خانواده‌ها مانند گذشته به باروری بالا روی نمی‌آورند، زیرا ترس از مرگ و میر فرزندان ناشی از عدم امکانات بهداشتی و روانی از بین رفته است.
         
        - افزایش میانگین سن زنان در اولین ازدواج
         
        افزایش و به تاخیرانداختن ازدواج یکی از عوامل موثر بر باروری زیر سطح جایگزینی است. تغییرات در سن ازدواج با سایر تغییرات اقتصادی اجتماعی از جمله افزایش تحصیلات زنان همراه بوده است. تجزیه تغییرات باروری نشان داد  حدود ۱۵ درصد کاهش باروری ناشی از تغییرات ازدواج به ویژه افزایش سن ازدواج و کاهش نسبت زنان متاهل در سنین اولیه می‌باشد. زنان به علل گوناگونی از جمله اشتغال به تحصیل و کار، داشتن آزادی بیشتر در زمان مجردی و... تمایل به ازدواج در سنین بالاتر دارند و خود این عامل باعث می‌شود که زمان مناسب جهت بارداری زنان هم کاهش یابد و در نتیجه زنان تنها یک فرزند به دنیا می‌آورند.
         
        - افزایش هزینه فرزندان
         
        توجه بالا به کیفیت زندگی فرزندان و فراهم ساختن بهداشت و آموزش بهتر و بیشتر برای آنان در یکی دو دهه اخیر با رشد منفی تولید ناخالص ملی و تورم مهارگسیخته ملازم شده بود که موجب افزایش هزینه نسبی فرزندان گردید. چنین روندی تعداد فرزندان مورد تقاضا برای خانواده‌ها را کاهش داد. در گذشته فرزندان به خصوص فرزند پسر نیروی کار خانواده به حساب می آمده و فرزندان از جهت اقتصادی کمک کننده مخارج و هزینه‌های خانواده‌ها بودند. همچنین، در گذشته زندگی‌ها ساده‌تر و آسان‌تر گرفته می‌شده است و در نتیجه فرزندان نیروی اقتصادی خانواده بوده‌اند و خانواده‌ها تمایل به فرزندآوری بیشتری داشته‌اند. اما امروزه به علت تغییر شیوه‌های زندگی فرزندان دیگر نیروی اقتصادی خانواده‌ها حساب نمی‌شوند و خانواد‌ه‌ها سعی دارند انواع امکانات آموزشی، رفاهی، بهداشتی و... را برای فرزندان خود ایجاد کنند. بدین سبب با وجود هزینه‌های سنگین اقتصادی و مخارج بالای این امکانات خانواده‌ها دیگر تمایلی به باروری بالا ندارند. فرزندان علاوه بر اینکه در مخارج خانواده نیروی کمکی به حساب نمی‌آیند، بلکه هزینه‌های بسیاری را هم برای خانواده‌ها به ارمغان می‌آورند. امروزه بیشتر ارتقا کیفیت زندگی و تربیت فرزندان مد نظر خانواده‌هاست تا فرزندانی کارآمدتر و باسوادتر و مفیدتر از همه جهات به جامعه عرضه نمایند.
         
        - افزایش سطح سواد و تحصیلات و افزایش میزان شهرنشینی
         
        افزایش هر دو شاخص شهرنشینی و میزان سواد در دو دهه اخیر چشم‌گیر و قابل توجه بوده است. افراد در گذشته به علت سواد پایین و عدم آگاهی به فرزندآوری بیش از تعداد مناسب روی می‌آوردند، ولی اکنون خانواده‌ها در ارتباط با افزایش کیفیت زندگی فرزندان خود و برنامه‌های تنظیم خانواده آگاهی‌های لازم را کسب نموده‌اند. همچنین گرایش افراد به زندگی شهرنشینی هم با توجه به هزینه‌های سنگین زندگی در شهر موجب کاهش باروری آنها شده است.
         
        - برنامه تنظیم خانواده
         
        در برنامه تنظیم خانواده‌ای که بعد از انقلاب اسلامی و از سال ۱۳۶۷ شکل گرفت، تنظیم خانواده به صورت مولفه‌ای از برنامه توسعه اقتصادی و اجتماعی و جزئی یکپارچه با آن شکل گرفت. به سبب همکاری و مساعدت نزدیک رهبران مذهبی با دولت در این زمان موانع مذهبی و عقیدتی تحدید موالید به مراتب کمتر از برنامه تنظیم خانواده قبل از انقلاب بود. چنین وضعیتی مشروعیتی ذاتی و نهادینه به برنامه تنظیم خانواده داد و موجب موفق شدن این برنامه در جهت کاهش جمعیت شد.
         
        - تمایل زنان به اشتغال
         
        زنان در جامعه امروزی بر خلاف زمانهای گذشته که به علت عدم اشتغال فرصت بیشتری در جهت فرزندآوری و تربیت فرزندان داشتند، بیشتر تمایل دارند از نیروی علمی و دانش و مهارتهای خود به صورت بهینه و مفید در مشاغل گوناگون استفاده کنند. زنان امروزه تمایل دارند به ایفای نقشهای خود در اجتماع همراه با نقش مادری بپردازند و در نتیجه به یک فرزند اکتفا می‌کنند، تا فرصتهای خود را در شکوفایی و پیشرفت در شغلهای مورد علاقه خود در سطح اجتماع از دست ندهند.
         
        - موانع اقتصادی و اجتماعی
         
        در شرایط امروزه که حتی برای تشکیل خانواده هم مشکلات عدیده اقتصادی وجود دارد، در زمینه فرزندآوری طبیعتا این مشکلات افزایش می‌یابد. خانواده‌ها هرچند تمایل به باروری بالا داشته باشند و آن را عامل گرمی بخشی به محیط خانواده خود بدانند، اما هزینه‌های اقتصادی در زمینه‌های گوناگونی همچون مسکن، آموزش، رفاه، بهداشت و... مانع باروری بالا توسط خانواده‌ها شده و خانواده‌ها به همان فرزند اول و تک‌فرزندی اکتفا می‌کنند. بدین سبب سیاستمداران و مدیران کشور باید در رفع مشکلات اقتصادی در این زمینه اقدامات مناسبی را به عمل آورند، تا خانواده‌ها علی‌رغم تمایل شخصی خودشان به تک‌فرزندی روی نیاورند. همچنین عوامل متعدد اجتماعی نظیر عدم امکانات رفاهی مناسب برای فرزندان، عدم تسهیلات مناسب در جهت خدمات بیمه و درمانی و... همه این عوامل مانع فرزندآوری خانواده‌ها می‌شود.
         
        آسیبهای زیرساختی و روبنایی تک‌فرندی و کاهش مخاطره‌آمیز جمعیت
         
        - کاهش اقتدار سیاسی، تغییردر ترکیب های دینی
         
        یکی از مهمترین و جدی‌ترین آسیبهای کاهش جمعیت برای کشور ایران خطر سیاسی و امنیتی است که در آیند‌ه‌ای نه چندان دور گریبان‌گیر ایران خواهد شد. سیاستهای تنظیم خانواده و کنترل جمعیت هرچند از کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی شروع شد، اما این کشورها هم در حال حاضر با پیر شدن جمعیتی و افزایش تعداد سالمندان و به طبع مشکلاتی هم چون کمبود نیروی کار و کاهش نشاط و شادابی ناشی از نیروی جوان مواجه هستند، بنابراین در حال حاضر در این کشورها تشویق به بارداری و افزایش تعداد فرزندان به سیاستهای اصلی آنها در رسانه‌های عمومی و خصوصی تبدیل شده است. ایران در آینده‌ای نه چندان دور به مشکلات ناشی از کاهش جمعیت مانند کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی دچار می شود. 
         
        امروز این رتبه ایران است که در جدول آماری فرزندآوری بیش از ۲۰ پله از آمریکا عقب بوده و این رتبه برای اسرائیل دو برابر ایران است. بدین معنی که تعداد فرزندان متولد شده در یک خانواده ایرانی، کمتر از تعداد فرزندان یک خانواده صهیونیست اسرائیلی یا یک خانواده آمریکایی است. علی‌رغم عدم توجه سیاست‌گذاران ایرانی به این خطر فوق‌العاده بزرگ، سیاست‌مداران دنیای استکبار به خوبی به این معضل کمرشکن آینده ایران توجه دارند تا جایی که در سال ۲۰۰۹ برژینسکی نومحافظه کار که یکی از سیاست‌گذاران کهنه کار امریکایی و از اعضای مهم تشکیلات بیلدربرگ و کلوب بوهم و از طراحان پروژه نظم نوین جهانی است در مصاحبه‌ای با روزنامه وال استریت ژورنال می‌گوید: «از فکر کردن به حمله پیش دستانه علیه تاسیسات هسته‌ای ایران اجتناب کنید و گفتگوها با تهران را حفظ کنید، بالاتر از همه بازی طولانی مدتی را انجام دهید، چون زمان و آمارهای جمعیتی و تغییر نسل در ایران به نفع رژیم کنونی نیست.»
         
        با این حال هنوز هم پوسترهای تشویق‌کننده کاهش زاد و ولد در در و دیوار ادارات، مدارس، بیمارستانها و اماکن عمومی مختلف به چشم می‌خورد. پوسترهایی که گویا امثال برژینسکی معنی آنها را بهتر و دقیق برخی از سیاست‌گذاران ایرانی حامی کاهش زاد و ولد می‌فهمند. افزایش جمعیت جوان کشورهای اسلامی مسئله عمده‌ای است که از سوی قدرتهای استعماری به عنوان یک خطر تلقی شده است. «ساموئل هانتینگتون» در بخشی از مصاحبه خود درباره تمدن اسلام و چین و چالش آنها با تمدن غرب، با اشاره به نقش روزافزون مسلمانان گفت: «تمدن اسلام تمدنی است که چالش آن تا حدودی متفاوت از دیگر چالشهاست، چرا که این تمدن اساساً ریشه در نوعی پویایی جمعیت دارد. رشد بالای زاد و ولد که در اکثر کشورهای اسلامی، شاهد آن هستیم این چالش را متفاوت کرده است. امروزه بیش از ۲۰ درصد جمعیت جهان اسلام را جوانان ۱۵ تا ۲۵ ساله تشکیل داده اند.» تحلیلگران غربی، هراسناک جمعیت جوان کشورهای اسلامی را تحلیل می‌کنند. در شرایط فعلی موازنه جمعیت جوان و تحصیلکرده جهان، به نفع کشورهای اسلامی رقم می خورد. از سوی دیگر همین جمعیت جوان و آگاه است که انرژی خود را صرف دفاع و حمایت از کشور و نوامیس خود و باطل ساختن توطئه‌های قدرتهای استکباری می‌کند. به همین دلیل این جمعیت، خطر بزرگی بر سر راه اهداف آنها محسوب می‌شود. با توجه به این مسائل کشور ایران باید نسبت به کاهش جمعیت خود و ارتباط آن با تهدیدهای امنیتی اقدامات مناسبی را انجام دهد، تا از تعداد جمعیت مسلمانان و به خصوص شیعیان در سالهای آینده کاسته نشود و کشور بتواند جوانانی مسلمان و شجاع و مدبر و مبارز در راه اسلام تربیت بنماید.
         
        - آسیبهای اقتصادی و کاهش نشاط و سرزندگی در کشور
         
        یکی از مشکلاتی که کاهش نگران‌کننده جمعیت برای کشور پدید می‌آورد کمبود نیروی کار است. نیروی کار در هر کشوری یکی از عوامل به چرخه درآمدن موتور اقتصاد و تولید است. اگر نیروی جوان در کشور موجود نباشد، چرخه اقتصاد می‌خوابد و کشور مجبور است برای تولیدات خود به واردات تمسک جوید. در این میان، واردات هم هزینه‌های سنگین اقتصادی را بر کشور وارد می‌کند. کاهش جمعیت و افزایش تک‌فرزندی در میان خانواده‌ها موجب افزایش تعداد سالمندان در سطح کشور می‌شود، قشر سالمند هم طبیعتا و به اقتضا سن بالای  خود نیازهای گوناگون اجتماعی، رفاهی، اجتماعی و... دارند. اگر تعداد فرزندان این سالمندان کم باشد و تنها یک فرزند داشته باشند، تمام زحمات این مادر و پدر پیر به گردن این فرزند می‌افتد و نهایتا او ممکن است نتواند این  بار مسئولیت را به عهده بگیرد.  یکی از موهبت‌هایی که والدین می‌توانند از آن بهره ببرند استفاده از فرزندان خود در سن پیری است. بنابراین بخشی از سیاستهای اقتصادی کشور به تامین هزینه‌های نگهداری سالمندان و تامین نیازهای گوناگون آنها اختصاص یابد.
         
        - آسیبهای روانی و اجتماعی تک‌فرزندی در میان خانواده‌ها
         
        خانواده‌ها به علل گوناگونی از جمله مشکلات اقتصادی، مسکن، عدم وجود وقت کافی جهت نگهداری و تربیت فرزندان، تمایل به افزایش کیفیت زندگی فرزند به جای افزایش تعداد فرزندان خود، مشکلات رفاهی و... پس از تولد فرزند اول خود اقدام به دنیا آوردن فرزندان دیگر نمی‌کنند و تنها به یک فرزند بسنده می‌کنند. اگر چه ممکن است دلایل خانواده‌ها در جهت تعداد فرزندان خود و اکتفای آنها به یک فرزند موجه باشد. بنابراین ابتدا باید از نظر زیرساختاری شرایط برای افزایش جمعیت آماده شود تا خانواده بتوانند فرزندان بیشتری را به دنیا بیاورند. اما این نکته قابل توجه است که از نظر روان‌شناسی تک‌فرزندان روحیه حساس و ضعیف‌تری نسبت به دیگر همسالان خود دارند. کودکانی که تنها فرزند خانواده می‌باشند نسبت به همسالان خود فاقد توانایی‌های اجتماعی و مهارتهای ارتباطی هستند و در مقابل مشکلات شکننده‌تر هستند. فرزندانی که در خانواده‌هایی بزگ می‌شوند که از نعمت خواهر و برادر بهره‌مند هستند نسبت به تک فرزندان روحیه فداکارتر، مقاوم‌تر، با گذشت‌تر، اجتماعی‌تر و ریسک‌پذیرتر دارند. اما معمولا تک‌فرزندان از مشکلات تنهایی رنج می‌برند و در انزوا و تنهایی به سر می برند. هم چنین مادر و پدر این فرزندان هم از نعمت فرزندان زیاد بی‌بهره می مانند. و نمی‌توانند از فواید روحی و روانی آن در سن پیری استفاده کنند.
         
        با توجه به نکاتی که در ارتباط با تک‌فرزندآوری و آسیبهای آن در زمینه های زیرساختی و روبنایی کشور بیان کردیم، مسئولان و مدیران کشور باید در ارتباط با این مخاطرات اقدامات مناسبی را به عمل آورند، تا ازمشکلات ذکر شده جلوگیری نمایند. خانواده‌ها زمانی که از جهت اقتصادی، رفاهی، فرهنگی و اجتماعی زمینه را برای باروری مناسب ببینند، می‌توانند با خیالی آسوده و دور از دغدغه های ناشی از نگهداری فرزندان، تحصیلات فرزندان، امکانات رفاهی، امکانات بهداشتی و درمانی... به باروری و فرزندآوری مناسب با سطح توسعه و جمعیت روی آورند. بنابراین مهمترین اقدامی که در این ارتباط باید انجام پذیرد، ایجاد شرایط مناسب از همه جهات جهت فرزندآوری خانواده ‌ها می باشد.
         
        پی‌نوشت‌ها
        ۱- میرزایی، محمد، جمعیت و توسعه با تاکید بر ایران ( مجموعه مقالات) تهران: مرکز مطالعات و پژوهش های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه، ۱۳۸۴
        ۲- سفیری، خدیجه، موانع و مشکلات اجتماعی و فرهنگی اشتغال زنان و پیامدهای آن، انتشارات موسسه کار و تامین اجتماعی، ۱۳۷۹
        ۳- گروه  گزارش ویژه مشرق
        ۴- سیاحت غرب، شماره ۳۲ ـ ص۸. به نقل از مک کبین در مقاله «تأملی درباره خانواده تک فرزندی».
        ۵- سایت پایگاه حوزه
        ۶- نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، سال چهارم، شماره ی هشتم، زمستان ۱۳۸۸، تاریخ انتشار: زمستان ۱۳۹۰، رفتارهای جمعیتی و الگوهای حمایت اجتماعی سالمندان شهر تهران، مجید کوششی.
         

        1 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. نامشخص
                ۰۱ اسفند ۹۱
                ۱۵:۲۹
          1.  
            خوبه
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷