2165
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. مرضیه عزتی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 2165
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        یادمان باشد زن ایرانی، زنی متکامل، متعالی، موحد، متوکل و آرمانی است که حتی می‌تواند راه آسمان را ساده‌تر از مردان بیابد.


        «اهمیت این هنر، مسئولیت شما را هم بالا مى‌برد. من این را مى‌خواهم عرض بکنم؛ یعنى شماها یک مسئولیت سنگینى دارید. همان‌طور که دوستان گفتند، هیچ‌کس به شماها دستور نداده که بروید کارگردان یا سینماگر بشوید، این میل، استعداد و شوق شما بوده که وارد این میدان شده‌اید؛ اما حالا که وارد شده‌اید، این مسئولیت را بپذیرید. شما مى‌توانید خیلى اثر بگذارید. ببینید! من وقتى به یک واعظ، یک روحانى و یک نویسنده کتاب دینى -که او هم یک روایتگر حقایق و معارف محسوب مى‌شود- خطاب مى‌کنم و مى‌گویم آقا شما مواظب حرف زدنت، مواظب لغتى که به کار مى‌برى و مطلبى که متناسب با زمان انتخاب مى‌کنى، باش؛ اگر حرفى را که اینجا نباید بزنى، زدى، یا باید بزنى، نزدى، و به خاطر حرف تو یک جوانى به دین بى‌اعتقاد شد یا یک حقیقتى از حقایق دینى را به خاطر گفتار تو کج فهمید؛ تو پیش خداى متعال مسئولى؛ من مى‌خواهم به شما بگویم، این تذکر به شما که برادر و خواهر عزیز ما هستید و این ابزار هنرى بسیار کارآمد در اختیار شماست، طبعاً با یک ضریب خیلى بالایى مضاعف مى‌شود؛ بگویم ده برابر؛ یقیناً بیشتر؛ یعنى شما ببینید تأثیر یک فیلم هنرى کارآمد در مقایسه‌ با یک منبر چقدر فاصله دارد.» (بیانات در دیدار جمعى از کارگردانان سینما و تلویزیون،‌ ۱۳۸۵/۰۳/۲۳)

        فیلم و سینما پدیده‌ای است که توانسته هنر، صنعت و سرمایه اجتماعی را بهم پیوند بزند و به عنوان تأثیرگذارترین هنر معاصر، ‌جوامع مختلف را درنوردد. سینمای متعالی که در کنار رسانه‌های ارتباط جمعی قرار می‌گیرد، ‌فرهنگ، آداب و رسوم و باورهای یک ملت را دستخوش تغییر می‌نماید. بارها و بارها دیده شده است که ساخت یک فیلم و یا مجموعه و یا حتی مستند هنری انسان‌های بیشماری را متأثر ساخته است. شاید روزهای اول که این پدیده خلق شد، سازندگان آن فکر نمی‌کردند ممکن است این پدیده چنین فراگیر و معجزه‌آسا رشد یابد و حتی توسط اتاق فکرهایی به ابزاری برای ساخت فرهنگ و سبک زندگی تبدیل شود و یا حتی زمینه تسلط نظامی بر جامعه جهانی را فراهم سازد. بر کسی پوشیده نیست که سینما از یک سو موجب تبلور هنر، خلاقیت، زیبایی، جلوه‌گری و کشف استعدادها و نبوغ هنر بشری است و از یک سو زمینه‌ای برای به چالش کشیدن هویت انسانی، فطرت، غرایز و... در این بین زنان نیز سهم بسزایی چه در خلق این هنر و چه در بهره‌مندی و بهره‌گیری از این پدیده دارند؛ و یا حتی اگر کمی با دقت بیشتر بخواهیم قضاوت کنیم سهم بیشتری چه در تولید، چه در مصرف، و چه در تأثیرپذیری خواهند داشت. سینما برگرفته از احساسات است و احساسات را به تصویر می‌کشد و صاحب احساسات زنان یک جامعه هستند که این عواطف و احساسات را به بخش‌های دیگر جامعه تسری می‌بخشند. در این نوشتار قصد داریم نیم‌نگاهی به «بررسی الگوی هنرمندان زن» داشته باشیم.

        الگوپذیری به چه معناست؟


        فرایندی است که از طریق مشاهده صورت می‌گیرد و در آن رفتار یک شخص یا گروه به عنوان محرکی بر روی افکار، نگرش‌ها یا رفتار فرد دیگری که شاهد انجام عمل الگوست، اثر می‌گذارد. (مارلت، ۱۳۸۱)

        مراحل الگوپذیری چگونه است؟


        در اولین مرحله، رفتار الگو مورد مشاهده قرار می‌گیرد و فرد اعمال الگو را کسب می‌کند. در این مرحله فرد تصورات و معرف‌های کلامی کسب شده از رفتار الگو را در حافظه خود ذخیره می‌کند. در مرحله دوم، مشاهده‌گر رفتار الگو را اجرا می‌کند. در واقع در اجرای عمل از طرف مشاهده‌گر نقش تشویق یا تنبیه الگوی پذیرفته شده مهم است. با توجه به مراحل فوق می‌توان گفت الگوپذیری یک روش بسیار مناسب برای آموزش مهارت‌ها، رفتارها ‌و ارزش‌ها به خصوص در دوران کودکی و نوجوانی است، زیرا پایین بودن سطح تجربیات و توانایی‌های فکری و کمرنگ بودن عقل و تفکر می‌تواند موجب تأثیرگذاری بیشتر روش الگویی شود. (برومند، ۱۳۸۰)

        انتخاب الگوهای نمادین یا سمبولیک


        یکی از روش‌های انتخاب الگو، استفاده از الگوهای نمادین یا سمبولیک است. قهرمانان ورزشی، بازیگران محبوب فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی، شخصیت‌های بارز کارتون‌ها و کتاب‌ها و طرز پوشیدن، روابط شخصی، علاقه‌مندی‌ها،‌ رغبت‌ها و بیزاری‌های آنان به عنوان راهنما و الگو می‌تواند قرار بگیرد. (کریمی، ۱۳۸۲)


        انسان همواره به الگوها نیاز دارد چراکه صرف داشتن استعدادها برای حرکت و نیل به مقصود غایی کفایت نمی‌کند و داشتن الگو و راهنما کار پیمودن مسیر انسانی را هموار می‌سازد. به طور مثال در قرآن کریم هم به وفور نمادهای مثبت و منفی الگو برای انسان‌ها مثال زده شده است.

         

        volume40_22.jpg

        سینما، هنرمندان زن و نقش آنها در الگوسازی در جامعه


        زن در سینمای ایران دارای سیر تطوری بوده است و گاه به عنوان یک موجود قشری، سطحی، حاشیه‌ای، تخیلی، ‌احساسی و یا حتی خشن حضور داشته و گاه به یک موجود پاک، مقدس، الهام‌بخش، متعالی تقدیس و تحمید شده است.


        در سینمای قبل از انقلاب، زن موجودی کم‌کنش، حاشیه‌ای، فرعی و غیرجدی است. او گاه به عنوان چاشنی نقش‌‌های جدی مردانه قرار می‌گرفت و در کشاکش یک ابتذال جنسی بروز و ظهور داشت. او غالباً یک قربانی مظلوم و ستم‌کش بود که در بهترین حالت مورد اجحاف مردان قرار می‌گرفت. در فعالیت‌های ضعیف فمینیستی هم که تلاش می‌شد علیه این فضا تلاشی کند، زنی با ظاهری غربی، در یک محیط غیرواقعی و به صورت موجودی غیرواقعی ظاهر می‌شد و حتی بدون یک گفتگو به صورت نمادهای آیینی و اسطوره‌ای نقش بازی می‌کرد. به گونه‌ای که زن ایرانی و بومی که آنرا به تماشا می‌نشست با شخصیت هنرمند همزادپنداری نداشت و برایش ملموس و قابل الگو نبود. تا اینکه انقلاب اسلامی ایران به پیروزی رسید و جریانات اجتماعی جامعه به سینما راه پیدا کرد. در این فضا زنان به خاطر تغییراتی که در ایدئولوژی، کارکردهای اجتماعی و نقش‌های خود پیدا کرده بودند، تصویر فعال‌تر، متعالی‌تر، ‌هدفمندتر و بارزتری در سینما و تلویزیون یافتند. مجریان،‌ کارشناسان، بازیگران فیلم‌ها و سریال‌ها تحت تأثیر فضای جامعه، سینمای متفاوتی را خلق کردند و نمونه کارهای آن روزها کارنامه نسبتاً درخشانی را از یک زن با نقش‌های مادری،‌ همسری، خواهری، فعال اجتماعی و تربیتی نشان داد. این تصاویر گام‌های نخستین بودند که اگر می‌توانستند خوب اداره شوند حتماً سینمای ممتازی را تا امروز رقم می‌زدند و اما چه شد که این اتفاق نیفتاد. هنوز نگاه‌های مردسالارانه، نگاه‌های غربی و اومانیستی و حتی فمینیستی در جامعه هنری ظهور و بروز داشت و هنوز سینما و تلویزیون محل امید تفکرات ضدمتوازن و معتدل شرقی ـ ایرانی ـ اسلامی بود و میوه سینمای انقلاب به بار ننشسته، کال کال چیده شد. دکتر میرخانی در نرم‌افزار زن، سینما، تصویر ناتمام بحث زنان را به سه نگاه معطوف می‌سازد، «تقابل‌گرا: سلطه‌گری از مرد و انفعال صرف از سوی زن»، «تساوی‌گرا: زن همانند مرد باشد»، «تعامل براساس تکامل: نه زن در قالب مرد و نه هیچ مردی در قالب زن قرار گیرد.»


        براین اساس فیلم‌های ما گاه انعکاس و بازتابی هستند که به شدت به رویکردهای افراطی، تفریطی، فمینیستی به صورت غلو پرداخته‌اند، گاه آنقدر وارداتی شده‌اند که در محیط منتشر نمی‌شوند؛ چراکه با مخاطب فاصله معناداری دارند و گاه تقابلی یا ترکیبی هستند در اینگونه هم نقش‌ها و تعاریف زن در قالب‌های همزمان به تصویر کشیده می‌شود و مخاطب مجبور به قضاوت است و این قضاوت سینماگر را دچار چالش می‌کند. (به نقل از نرم‌افزار زن، سینما، تصویر ناتمام)


        آنچه لازم است در این مجال بپردازیم این است که هنوز در سینمای ایرانی الگوی کاملی از یک زن ایرانی که به نظر اندیشمندان و فرهیختگان عرصه سینما یک زن باهوش، مدبر، هنرمند، مدیر و خانواده‌دوست است دست نیافته است و گه‌گاه گوشه‌هایی از آنرا به تصویر و یا حتی به چالش می‌کشد. «یادمان باشد زن ایرانی، زنی متکامل، متعالی، موحد، متوکل و آرمانی است که حتی می‌تواند راه آسمان را ساده‌تر از مردان بیابد.»

        واکاوی یک زخم کهنه


        آنچه در این مجال می‌توان بیان داشت، دردی است که سال‌هاست مشاهده می‌شود و آن الگوپذیری افراطی زنان و دختران جوان ما از رفتارها، پوشش و ژست‌های شخصیت‌های سینمایی است. این الگوپذیری حتی از تأثیر از قهرمان‌های ورزشی هم به مراتب در کشور ما بیشتر بوده است. مجلات، نشریات، مکتوبات، رسانه‌های مجازی و... همه و همه سبب شده تا این امر تشدید شود. آنچه به عنوان طراحی صحنه و گریم و پوشش در فیلم‌ها و سریال‌ها دیده می‌شود به سرعت به میان خیابان‌ها و منازل ما داده می‌یابد. اخبار زندگی شخصی و حتی نکات منفی بازیگران لحظه به لحظه دنبال می‌شود و حتی نام‌های انتخاب شده در فیلم‌ها وسریال‌ها به سرعت به روی اطفال نوررسیده نهاده می‌شود. گفتگوی ناصحیح دو شخصیت با هم، می‌شود گفتمان رایج شهر و روستا! چیزی که ذهن جامعه‌شناسان، زبان‌دانان و علاقمندان متعهد و هنرمند را نگران ساخته است تأثیرات منفی این ابزارها و رسانه‌هاست. متأسفانه علیرغم تلاش عده کمی از دلسوزان، کسی به فکر سواد رسانه‌ای، رژیم رسانه‌ای، کاهش آسیب‌ها، تغییر ذائقه‌ها به خوراک‌های رسانه‌ای پاک و طاهر نمی‌افتد. علیرغم سفارش‌های اکید مقام معظم رهبری و بزرگان درخصوص پالایش محتواها و بازیگران و هنرمندان عرصه سینما و تئاتر متأسفانه تغییر چشمگیر و شایسته‌ای مشاهده نمی‌شود هرچند گام‌های کوچکی برداشته شده است. اگر جایگاه و نقش الگو، الگوپذیری، الگوسازی و ترویج و تبلیغ بر الگوهای مثبت اعتقادی، علمی، ورزشی و... تبیین، تعیین و عملیاتی می‌گردید، شاهد این تأثیرات بس دردناک نبودیم. این زخم کهنه قابل درمان است و همت جامعه‌شناسان، روانشناسان و بزرگان دینی و دست‌اندرکاران عرصه هنر و سینما را می‌طلبد. هر وقت رسانه‌ها بر فرهنگ‌سازی موضوعی خاص همت‌ گمارده‌اند بسیار موفق شده‌اند و ما تأثیرات شگرفی را در عموم جامعه دیده‌ایم. لذا اگر این بار تلاش کنند تا بازیگرانی اخلاقی، ‌متعهد و هنرمند را در سناریوهایی خوب و بومی و دینی به کار گیرند شاهد تغییراتی در پوشاک، خوراک، رفتار و سبک زندگی اتفاق خواهد افتاد. حرف‌هایی که هنوز بر زمین مانده؛ سبک زندگی ایرانی اسلامی! یکی از این ابزارها، فیلم‌های سینمایی و بازیگران خوش سابقه و متعهد است.

        زنان و الگوپذیری از سینما


        با توجه به دو بخش قبلی به ذهن خواهد رسید که ضرورت داشتن الگو بر هیچ‌کس پوشیده نیست،‌ همچنین تأثیرگذاری سینما هم کاملاً واضح است. مخاطب عزیز می‌تواند با قرار دادن این دو عبارت در کنار هم به اهمیت سینما در الگوسازی در میان زنان جامعه پی ببرد. آنچه مسئولین و اندیشمندان را مکلف می‌سازد تا به این مقوله با توجه و عنایت بیشتری بپردازند همین نتیجه‌ای است که حاصل گردید. شایسته است با تشکیل کارگروه‌های تخصصی در میان هنرمندان و بازیگران زن ایرانی و دست‌اندرکاران تهیه و ساخت فیلم‌های سینمایی اثرگذار، همچنین تئوری‌پردازان دین‌مدار متعهد سناریوها، فیلم‌نامه‌ها و تهیه و کارگردانی فیلم‌ها به ساخت فیلم‌های رئال، بومی، ‌متعالی و الهام‌بخش و الگوساز اختصاص یابد.



        منابع:
        ۱. برومند، سیدمهدی (۱۳۸۰)، شیوه‌های تعلیم در قرآن و سنت، قم، کتاب مبین
         ۲. کریمی، یوسف (۱۳۸۲)، تغییر رفتارهای کودکان و نوجوانان، تهران، فاطمی
         ۳. مارلت، جی . آلن و دیگران ( ۱۳۸۱ )، « روش های الگو گزینی »، ترجمه پروین غیاثی، شیراز، راهگشا
         ۴. نرم‌افزار زن، سینما، تصویر ناتمام، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها


         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷