1863
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. مریم حلم‌زاده
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 1863
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        زنان کنجکاوند بدانند چه اتفاقاتی برای آنها رخ خواهد داد، اما مردان بیشتر درباره مسائل کاری و مرگ خود می‌خواهند بدانند

        مصاحبه با میثم مهتدی، کارشناس ارشد جامعه شناسی گرایش مطالعات فرهنگی از دانشگاه علم و فرهنگ

        دخت‌ایران: لطفا بحث را با توضیحی در خصوص تاریخچه فال‌گیری شروع کنید.
        فال‌‌گیری را می‌توان از دو منظر بررسی کرد، یکی از نگاه تاریخی و دیگری با رویکرد جامعه‌شناختی. برای اینکه بتوانیم از نگاهی همه جانبه موضوع را بررسی کنیم احتیاج داریم مقدمات و پیشینه‌ای را طرح کنیم که در فهم مسئله به کار می‌آید. از منظر تاریخی باید بدانیم عمده مسائلی که به فال‌گیری و پیش‌گویی مربوط می‌شود ریشه در شرق دارد. قدمت آن هم به هند باز می‌گردد و حداقل تا ۵هزار سال پیش قابل جست‌و‌‌جو و تفسیر است. البته در هند، نپال، تبت و برخی از دیگر کشورهای شرقی، برخلاف کشورهای دیگر به ستاره‌شناسی و کف‌بینی از منظری علمی نگاه می‌کنند و با آن به صورت یک انحراف برخورد نمی‌شود. از سوی دیگر می‌توان ریشه‌های ستاره‌شناسی را در یونان جست‌و‌جو کرد. ستاره‌شناسی جزء ۹ دانش اصلی یونان باستان بوده است. در قرون وسطی با قدرت گرفتن کلیسا به مرور زمان، این فنون، مرتد دانسته شد. از سوی دیگر سوءاستفاده‌هایی که عمدتا از سوی کولی‌ها از ستاره‌شناسی و فال‌گیری انجام می‌شد باعث شد در ابتدای دوره رنسانس بسیاری کشورها ستاره‌شناسی و کف‌بینی را غیرقانونی اعلام کنند. دوره افول و ممنوعیت فال‌گیری و ستاره‌شناسی تا قرن نوزدهم به طول می‌انجامد. این زمان آغاز رویارویی و تبادل اطلاعات فرهنگ‌های شرق و غرب است. شرق با دید شهودی خود به سوی غرب می‌رود و غرب هم با نگرش علمی خود به بررسی پدیده‌های فرهنگی شرق می‌پردازد.
        توجه غربی‌ها برای فهم و درک علوم خفیه شرقی تا اوایل قرن ۲۰ ادامه پیدا می‌کند. پس از جنگ‌های جهانی (از دهه ۱۹۶۰ به بعد) جریانی جدید از علاقه غرب به معنویت‌گرایی  شرقی آغاز می‌شود. به خصوص به کشورهای هند و چین که در طول تاریخ همیشه منبع الهام و شهود بوده‌است. امروزه هم با گسترش تکنولوژی و رواج اینترنت، اطلاعات متون تالیفی و ترجمه‌ای بسیاری که در شرق و غرب به طور تخصصی و علمی به این مسائل پرداخته‌اند در شبکه‌های اینترنتی در دسترس همگان قرار می‌گیرد. حتی می‌توان از چیزی به نام صنعت دیجیتالی علوم خفیه نام برد که شکل گرفته و در حال رشد است. سایت‌های بسیاری وجود دارند که با وارد کردن تاریخ تولد خودتان و یا با فرستادن عکس دستتان و در مقابل مبلغ نسبتا ناچیزی می‌توانید از خدمات متخصصان کف‌بینی و ستاره‌شناسی بهره‌مند شوید. یعنی به نوعی این پدیده‌ها به طور گسترده‌ای وارد حوزه خدمات اجتماعی در جهان مجازی شده‌اند. این خلاصه‌ای بود از سیری که علوم غریبه به طور کلی در دنیا طی کرد.


        volume31_08.jpgدخت‌‌ایران: در حال حاضر وضعیت ایران را در کدام قسمت از این سیر تبیین می‌کنید؟
        ما در مرحله گذار از سنت به مدرنیته هستیم. در این مسیر سعی می‌کنیم به شکل علمی دنیا را بررسی و تفیهم کنیم. یعنی بر همان اساسی که از غرب آموخته‌ایم. در حالیکه پیش از این جهان‌بینی ما بیشتر قضا و قدری بوده است. در این مورد خاص باید گفت از جریان روز دنیا خیلی عقب هستیم. دید ما نسبت به این مسائل تا حد زیادی با سوگیری همراه است. مخاطبان کف‌‌بین‌ها و ستاره‌شناس‌ها به اشتباه تصور می‌کنند می‌توانند دقیقا حوادث آینده نزدیک را پیش‌بینی کنند، در حالیکه در آکادمی‌های ما ، حتی دانشکده‌های روانشناسی، علوم‌اجتماعی و مردم‌شناسی هم‌چنان این مقولات را جزء خرافات تلقی می‌کنند. در حالیکه در غرب این مسائل از هم تفکیک شده است و از خطوط کف دست و از ستاره‌شناسی در حوزه‌های علمی بسیاری استفاده می‌شود. به عنوان نمونه کارل گوستاو یونگ، روانکاو نامی، برای بهبود درک خود از زندگی و مشکلات بیمارانش به اطلاعات مربوط به لحظه تولد آنها (زایچه) رجوع می‌کرد و خودش در این زمینه آگاهی علمی زیادی داشت. گفته شده یونگ اطلاعات زایچه بیش از ۸ هزار زوج از بیمارانش را جمع‌آوری کرده بود.
         

        دخت‌ایران: برخورد ادیان با جریان فال‌گیری چگونه بوده‌است؟
        به طور کلی ادیان در طول تاریخ روی خوشی به فال و فال‌گیری نشان نداده‌اند. این مختص به دین اسلام نمی‌شود. یکی از دلایل مخالفت ادیان با فال‌گیری و به طور کلی علوم غریبه، این است که در دین مسیر زندگی دنیوی و اخروی انسان کاملا مشخص شده‌ است. در طول تاریخ علما طبیعتا و به درستی عموم مردم را از پرداختن زیاد به علوم خفیه نهی کرده‌اند. بین خواص هم بیشتر عرفا به علوم خفیه گرایش دارند.
         

        دخت‌ایران: به ایران بازگردیم، اساسا چرا مردم به  فال‌گیری گرایش پیدا می‌کنند؟
        به طور کلی ذات کنجکاو انسان نسبت به آینده باعث می‌شود به اینگونه خدمات گرایش داشته باشد. اما از دید اجتماعی هر قدر انسان نسبت به وضعیت زندگی این جهانی خود، مثل شرایط اقتصادی، آینده، روابط عاطفی مثل ازدواج و... نامطمئن شود و تحقق اهدافش با مشکل روبه‌رو شود، بیشتر به سمت جریان‌هایی گرایش پیدا می‌کند که راجع به آینده به او قوت قلب دهند. به عبارت دیگر وقتی مشکلات اقتصادی و اجتماعی زیاد می‌شود و آینده برای اغلب مردم قابل پیش‌بینی و برنامه‌ریزی نیست، مردم برای اینکه بر مشکلات فائق بیایند به جریان‌های فال‌گیری تمایل پیدا می‌کنند. این مسئله فقط خاص جامعه امروز ما نیست. اضطراب و عدم اطمینان به آینده از مشکلاتی است که امروزه اغلب مردم جهان با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و با فرایند جهانی‌شدن روزبه‌روز بیشتر و بغرنج‌تر می‌شود. اضطراب جهانی از این نظریه نشات می‌گیرد که فردیت، هویت و مسیر زندگی انسان در جهان پسامدرن به نوعی تغییر کرده است. نظریه‌پردازان جهانی‌شدن، این‌گونه استدلال می‌کنند که مسیر زندگی انسان دیگر مثل گذشته قابل پیش‌بینی نیست و بر اساس رشدی خطی اتفاق نمی‌افتد و افراد می‌توانند بارها در طول زندگی مسیر کاری و شرایط زندگی خصوصی خود را تغییر دهند. این مساله باعث تشدید ریسک‌پذیری در زندگی انسان می‌شود و عدم قطعیت نسبت به آینده را افزایش می‌دهد و لذا اضطرابی خاص خود تولید می‌کند. از این زاویه اگر بنگریم در حوزه خدمات اجتماعی بازارکار برای افرادی که ادعا می‌کنند می‌توانند آینده را پیش‌بینی کنند و با توجه به آن مشاوره ارائه کنند، رونق زیادی پیدا کرده و می‌کند.
         

        دخت‌ایران: آیا درست است که زنان نسبت به مردان بیشتر به جریان‌های فال‌گیری تمایل نشان می‌دهند؟
        باید به تحقیقاتی که در این مورد شده رجوع شود، اما به طور کلی بله، زنان تمایل بیشتری به این امور دارند. یکی از دلایل مشخص آن می‌تواند این باشد که مردان بیشتر ترجیح می‌دهند خود را در مقام فاعل امور زندگی بدانند و احساس کنند کنترل مسیر زندگی در دست شخص آنهاست و عامل دیگری چندان مؤثر نیست. اما زنان در این‌باره عموما موضعی منفعل‌تر اتخاذ می‌کنند و کنجکاوند بدانند چه اتفاقاتی برای آنها رخ خواهد داد یا چه افرادی سر راه آنها قرار خواهندگرفت. اگر تحقیقات کمی و کیفی انجام شود احتمالا مشخص می‌شود مردان، اگر هم به فال‌گیران مراجعه کنند بیشتر درباره مسائل کاری و مرگ خود می‌خواهند بدانند. در حالیکه برای زن‌ها سوالات بیشتری، به ویژه در مورد زوایای زندگی شخصی‌شان، مطرح است. این تفاوت در طول تاریخ هم وجود داشته و خاص امروز نیست. در کتاب کلثوم ننه (عقاید النساء و مرآت البلها) که مردم‌نگاری عقاید عامه زنان در اواخر عصر صفوی و اوایل قاجار در ایران است، در بخش راجع به اقسام محرم و نامحرم است گفته شده که رمّال‌ها، دعانویس‌ها و فال‌گیر‌‌ها جزء کسانی بودند که محرم شمرده می‌شدند.

         

        volume31_09.jpg
        دخت‌ایران: فال‌‌گیرها چه کار می‌کنند؟
        در نظام علمی قسمت زیادی از فرایند کف‌بینی و ستاره‌شناختی، در اصل تحلیل روان‌شناختی فرد است. چون معتقدند کاراکتر افراد هست که سرنوشت آنها را می‌سازد. یعنی در عین حال به اراده آزاد اعتقاد دارند. حدیثی از امام علی (ع) نیز در این مورد هست که نقل به مضمون می‌فرماید که افکار فرد است که سرنوشتش را می‌سازد. اما در کل بده‌بستانی که بین فال‌گیر و مشتری‌اش برقرار است بر اساس نظام عرضه و تقاضاست. یعنی فردی که پیش فال‌‌گیر می‌‌رود انتظار دارد اخبار خوب و امیدوار کننده‌ای درباره آینده خود بشنود. فال‌گیرها هم به این امر به خوبی واقف هستند و این راه را برای انواع شیادی و سوء استفاده باز می‌کند.
         

        دخت‌ایران: چه راهکارهایی می‌توان برای جلوگیری از این سوءاستفاده‌ها پیشنهاد کرد؟
        این مسئله در بعد فرهنگی جامعه مطرح است، لذا این وظیفه مسئولان و سیاست‌گذاران فرهنگی‌ است که در مورد این سوء استفاده‌ها شفاف‌سازی کنند.
         

        دخت‌ایران: آیا باید به طور جدی و قانونی با فال‌گیری مقابله کرد؟
        من معتقدم باید ابهام‌زدایی کرد. یعنی پایه‌های علمی ستاره‌شناسی و کف‌بینی که تحلیل روان‌شناختی آن به رشد شخصیت و نهایتا خودشناسی انسان کمک می‌کند را معرفی کرد. در دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ در ایران تلاش‌هایی برای ترجمه آثار علمی در این زمینه از سوی برخی علاقمندان صورت گرفت، اما این امر در دهه ۸۰ ادامه پیدا نکرد. در کنار این ابهام‌زدایی باید از انواع رسانه‌ها برای شفاف‌سازی در مورد سوءاستفاده‌هایی که در این زمینه می‌شود استفاده کرد. به زعم من نمی‌توانیم با علاقه انسان به این امور مقابله کنیم. اما هنگامی که عمومیت پیدا کرده و به عنوان معضل اجتماعی مطرح می‌‌شود، باید با بالا بردن سطح آگاهی مردم با آن مقابله کرد. طی این فرایند، شخصی که آگاهی بیشتری درباره این امور دارد خودش به سادگی جذب هرکس که ادعای پیش‌گویی و فال‌گیری می‌کند، نمی‌شود. یعنی خودش قوه تشخیص پیدا می‌کند.
         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷