1764
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. فاطمه گودرزی - الهه راه چمنی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 1764
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        گفتگو با حجت الاسلام والمسلمین سید مهدی طباطبایی

        درگیر شدن با امور روزمره زندگی در دنیای مدرن و تغییر یافتن روش و منش زندگی از سبک دینی باعث شده است تا بسیاری افراد گاه غافل باشند از اینکه شریک زندگی‌شان چه نیازها و خواسته‌هایی دارد و آنها در قبال او چه تکالیفی بر عهده دارند؛ غفلتی که موجب شده ساده‌انگارانه از کنار نیازهای همسر خویش بگذرند و ندانند از این رهگذر چه ضربه عمیق و گاه جبران‌ناپذیری بر پیکره مقدس زندگی مشترک‌شان وارد می‌کنند! زندگی‌ای که در ابتدا بنای آن بر عشق و دوستی نهاده شده و قرار بود نردبانی باشد برای کسب آرامش و رسیدن به خدا! آرامش و دوستی همان دو موهبتی که بر طبق آیات قرآن کریم در ابتدای زندگی مشترک به عنوان عطیه‌ای الهی به زن و مرد عطا شده و می‌بایست در طول زندگی از آن محافظت کرده و بر عمق آن بیفزایند.

        بی‌توجهی و عدم ادای تکالیفی که در زندگی مشترک بر عهده هر یک از زوجین است گاهی تبعاتی را به همراه خواهد داشت که هرگز نه از منظر خداوند متعال و نه در نگاه عموم جامعه قابل چشم‌پوشی نخواهد بود. شاید انسان هرگز فرصت آن را نیابد که اشتباهات خود و آسیب‌هایی که بر زندگی مشترک خویش وارد آورده است را جبران کند و بهتر آنست که آگاهانه و با هوشمندی بیشتر در زندگی مشترک خویش قدم بردارد...

        سوالات بسیار در مورد حقوق و تکالیف زوجین در سبک زندگی اسلامی و مشاهده بسیاری عدم رضایت‌ها در زندگی زناشویی ما را بر آن داشت تا در حد بضاعت به بررسی این موضوع بپردازیم و از این رو خدمت جناب حجت الاسلام والمسلمین سیدمهدی طباطبائی یکی از روحانیون برجسته، صاحب فضل و با تجربه در حوزه اخلاق و خانواده رسیدیم تا پاسخ سوالاتمان را از ایشان بشنویم. استاد بزرگواری که زبان ساده و بیان شیرین‌شان پیرامون مباحث خانواده اسلامی انسان را بیش از پیش مجذوب عمق مفاهیم دینی کرده و گذر زمان در محضر ایشان را از یاد می‌برد. لازم به ذکر است با اذعان بسیاری از فرهیختگان، ایشان از تبحر خاصی در زمینه حل اختلافات خانوادگی و منازعات اقتصادی برخوردارند.

        متن بیش رو حاصل این گفتگوی صمیمانه است.


        دخت ایران - اسلام چه حقوقی برای زوجین قائل شده که تخطی از آنان از جانب هر یک از طرفین در زندگی مصداق عدم تعهد دانسته می‌شود؟
        قبل از پاسخ باید بگویم مصادیق حقوق با تعهد در بسیاری موارد با هم متفاوت است. تعهد یعنی یکی خود را ملزم کند کاری را انجام دهد که احتمالا حق هم نباشد (ناظر به بحث حقوق و تکالیف) که در مورد زوجین این اتفاق بیشتر می‌افتد و این بحث هم از آداب و فرهنگ خانوادگی به شمار می‌رود. مثلا این سخن که «از این شهر بیرون نرو و پذیرش این کلام» جزء حقوق نیست، بلکه یک تهعد محسوب می‌شود. گفتار هم جزء مصادیق تعهد است. اینگونه که مثلا فردی بگوید «من متعهد می‌شوم این را انجام یا انجام ندهم. متاسفانه در مورد گفتار، زوجین غافلند از اینکه بعضی کلماتی که بین زوجین رد و بدل می‌شود، تعهدآور است و باید نسبت به فعلیت رساندن آن تعهدات دقت داشته باشند. این موارد جزء تعهدات است، اما جزء حقوق به حساب نمی‌آید.

        دخت ایران –  آیا تعهدات صرفا اخلاقی هستند؟
        خیر، ممکن است این تعهدات شرعی هم باشند. مثلاَ تعهد اینکه «من تو را حج می‌برم» و یا تعهداتی که مرد نسبت به لباس و مسکن و غذا به همسر خویش می‌دهد و مطالبی از این دست تعهدات شرعی به حساب می‌آیند. برخی تعهدات هم نه اخلاقی است، نه شرعی، بلکه صرفا مربوط به آداب و عادات اجتماعی است که در جای خودش توضیح خواهم داد.

        دخت ایران –  با توجه به تفکیک بین مصادیق حقوق و تعهدات، چه تعریفی برای حقوق می‌توان ارائه داد؟
        ببینید حقوق زن و شوهر دو قسم است:  
        اول حقوقی که برای همگان قابل درک نیست. مسائلی همچون نوع مقاربت‌ها، تلذذها و رفع نیازهای زناشویی که از این دسته‌اند و هر زن و مردی نسبت به این سه مرحله با همجنس‌های خود در رابطه زناشویی فرق دارد. حتی دو خواهر و دو برادر هم با وجود شباهت‌های فراوان وراثتی به یکدیگر، در زندگی مشترک با همسرانشان، در امور زناشویی باهم متفاوتند؛ و آنچنان که گفتم با توجه به نزدیکی حقوق و تعهدات به هم در برخی جاها، اینها جزء حقوق نیست، اما جزء تعهدات است که به نوعی در زمره حقوق هم قرار می‌گیرد! این حقوق قابل درک و قابل پیگیری قانونی هم نیست و عموما فرد نمی‌تواند مشکلات این روابط را به فرد یا حتی قاضی بگوید. اینها مجموعه‌ای از «حقوق زوجین» است که قابل استیفا نیست.
        دوم حقوقی است که قابل درک و پیگیری قانونی هستند. حقوقی که در قانون مدنی هم درباره زوجین آمده است و در هر زمانی قابل استیفاست.
        باید دقت داشت که حقوق زندگی که یک قسمتش بسیارمهم است، جنبه‌های آداب و عادات اجتماعی است که یک دسته آداب و یک دسته عادات است. دختر و پسر ما باید بدانند فرد غیرهمسو با خود را برای زندگی مشترک انتخاب نکرده و نپذیرد و یا اگر قبول کردند، باید خود را تغییر دهند و به فکر رضامندی از روش طرف مقابل در جریان زندگی باشند!

        دخت ایران –  حال با توجه به تفکیکی که قائل شدید، چگونه می‌توان برخی عملکردهای زوجین نسبت به یکدیگر را مصادیقی از خیانت بر شمرد؟!
        حقوق در چند جا خودش را نشان می‌دهد؛ یکی در گفتار؛ مثلا کلماتی که به شوخی به کار می‌رود ممکن است برای اهل یک خانواده مفرح باشد و در خانواده‌ای دیگر توهین تلقی شود!
        جای دیگر هم در رفتار است؛ به طور مثال در آیه شریفه آمده: «فإن تعدلوا...» اگر نمی‌توانید عدالت برقرار کنید... این عدم برقراری عدالت خودش خیانت محسوب می‌شود.
        باید توجه داشت که برخی از اینها اگر در جامعه‌ای به عنوان عرف مطرح شود، عنوان خیانت نمی‌گیرد و به دلیل تعهدات عرفی اطلاق خیانت زمانی است که موضوعی به عنوان امانت یا تعهدی بوده و خلاف آن تعهد عمل شود، که آن هم مصداق تخلف است و اگر حقی ضایع شود می‌‌شود خیانت.
        باید توجه داشت که سلسله وظایف محوله انسان‌ها و وظایف مندرج در فرهنگ خانواده اگر انجام نشود، حکم «تضییع» دارد؛ یعنی اگر زوجین حقوق یکدیگر را انجام ندهند، می‌شود تضییع حق همسر و اگر این وظایفی را که نسبت به همسر دارند در جای دیگری مصرف کنند می‌شود خیانت.

         

        volume35_6.jpg
        همه حق‌ها تنها مقاربت نیست، مؤانست هم هست. مثلا از تعهدات مرد نسبت به زن این است که او را تأمین کند و یکی از این تأمین‌ها هم نگاه کردن است. حقوق نظاره کردن، توجه و نگاه به زن و همچنین ابراز محبت فیزیکی مهم است و همین مقدار که مرد توجه نمی‌کند، حق همسر را رعایت نمی‌کند؛ این موضوع گاهی مصداق خیانت، گاهی  تضییع حق است.
        از حقوق زن و شوهر حق نظاره، توجه، ملاعبه و شوخی و حق مواقعه هم هست. اگر غیر از این باشد، توهین به زن است!

        به عنوان نمونه یکی از خیانت‌هایی که زوج به زوجه می‌کند «عزل» است که کفاره هم دارد. حتی می‌توان گفت اگر شوهر بدون معاشقه و مؤانست با همسر نزدیکی کند خیانت است، چون حق او را نمی‌بیند و تضییع می‌کند!
        اگر مردی آن مقدار لذاتی که زن باید از مرد ببرد را منع کند و سهم زن را در جای دیگری بدهد و به جای نشاط و علاقه و مؤانست با همسرش، خستگی را با خود به منزل بیاورد، این مصداق خیانت است.
        به طور مثال این که می‌گویند «روز جمعه»، جمعه یعنی جمع شدن خانواده ها با هم؛ در روز جمعه حضور در خانواده از حقوق زن است. البته نباید فراموش شود که وظایف شرعی بر وظایف اخلاقی مقدم است و وظایف دینی بر وظایف شخصی تقدم دارد.


        دخت ایران –  آیا بی‌توجهی به رعایت این امور از ناحیه زوجین در زندگی، عقوقبتی هم در پیش دارد؟
         ما در مباحث مختلف  یک «عقوبت» داریم، یک «قصاص» و یک «عاقبت.»
        «عقوبت» یعنی شما را مؤاخذه می‌کنند که چرا این کار را کردی و «عاقبت» نتیجه تکوینی عمل است؛ یعنی اگر این کار را بکنی، این طور می‌شود. در مورد زوجین هم اگر حقوق یکدیگر را رعایت نکنند، عاقبتش بریده شدن محبت، جدایی، گرفتاری و افتادن گره در زندگی است! دقت داشته باشید اگر کسی کارهایی را که نباید، انجام داد و این حقوق را رعایت نکرد، «اولین» عقوبت خداوند متعال این است که در زندگی‌اش گره می‌افتد!
        اگر مردی حق همسرش را به جا نیاورد، خدا کسی را در خارج از خانه به جان مرد می‌اندازد که به او ظلم کند و این‌گونه مرد قصاص می‌‌شود! اگر مردی مثلا ۱۰ دقیقه برای هم‌صحبتی با همسرش وقت نگذارد، به جای آن در محل کار ممکن است کسی بی‌دلیل دو ساعت وقتش را بگیرد؛ اینها قصاص است. مردی که از توجهات به همسرش بکاهد و با بی‌توجهی و بی‌اعتنایی با او رفتار کند، جای دیگر همان روز خداوند او را قصاص می‌کند. یعنی همان اندازه که او آفت رسانده، همان روز آفت می‌بیند. این سنت خداوند است! در باب مسائل اخروی این امور هم، محاسبات در آخرت بسیار پیچیده است.


         دخت ایران –  آنچه در نگاه عموم جامعه به عنوان مصداق بارز خیانت برشمرده می‌شود، اختلاط زن و مردی که همسر دارند در نهان و آشکارا با افرادی غیر از همسرانشان است، در این باب چه نظری دارید؟
        در نگاه دین کسی که خود را بر دیگری عرضه بدارد، یعنی طوری رفتار کند که برای جنس مخالفش جذاب باشد و او را به سمت خویش جلب کند، این مصداق خیانت است و در این رفتار فرقی بین زن و مرد نیست. زن و مرد حق چنین رفتاری را در اجتماع، محل کار و تحصیل و هر جای دیگر جز حریم خانواده و برای همسرش ندارد.
        البته این نکته را هم باید مدنظر قرار داد که اگر همسران با شرایطی که دارند حقوق حقه یکدیگر را رعایت کنند، دیگر نسبت به هم ذی‌حق نخواهند بود. زنی که حق شوهر را ادا می‌کند، چنانچه شوهر بیشتر مطالبه کند این مشکل شوهر است نه زن و همینطور برعکسش و بهانه‌ای برای بیراهه رفتن، در این مورد قابل قبول نیست.
        در نگاه ظریف دینی مرد اگر به همسرش می‌‌گوید «از خانه بیرون نرو»  باید برگرفته از نگاهی متعصبانه و بدون فهم و درک نباشد، بلکه دلیل درستی داشته باشد. از همین منظر، اگر مردی به دلیل «بد بینی» زن را از بیرون رفتن منع کند، این مرد بیمار است و اینجا زن تقصیری ندارد! این مرد دچار بیماری بدبینی شده است و باید خودش را درمان کند.
        زن ریحانه است، نباید کارهای سخت را به او داد و برای انجام کارهای سخت نباید او را بیرون فرستاد. اما مردی که اجازه نمی‌دهد زنش از منزل بیرون برود، این مرد یا حکم خدا را نمی‌فهمد و یا مغرور است که هر دو حالت خطرناک است!
         در مورد زن هم همینطور است، زنی که دچار سوء‌ظن می‌شود، در واقع بیمار است و باید خود را درمان کند. سوءظن حرام است، حتی اگر نسبت به همسر باشد! اگر زن و شوهر به هم اعتماد داشته باشند و به جای تجسس، نسبت به یکدیگر مهربانی پیشه کنند، بسیاری از خیانت‌ها هرگز رخ نخواهد داد!


        دخت ایران –  با توجه به ضیغ وقت جنابعالی به عنوان آخرین سوال، در بیان حضرات معصومین (ع)، «سخن از اسرار خانه در بیرون ازین حریم» به عنوان یکی از مصادیق خیانت برشمرده شده است، حال تفاوت این مطلب با مشاوره گرفتن در امور زندگی در چیست؟
        بله، یکی از حقوق زوجین رعایت امانت است. یعنی هیچکدام از طرفین حق ندارند، مسائل داخل خانه را به بیرون منتقل کنند و اسرار زندگیشان را فاش نمایند. در مقابل، اگر مرد و زن در زندگی امین باشند، خداوند متعال به مالشان برکت می‌دهد، بیماری را از آن خانواده دور می‌‌کند و به آنها فرزند صالح عنایت می‌کند.
        البته در مورد مشاوره اینطور نیست و بحث افشای اسرار مطرح نمی‌شود. با توجه به آنکه معنای طبیب در گذشته با پزشک در زمان حال متفاوت بوده است و طبیب فردی بوده که بیماری‌های روحی و جسمی را مداوا می‌کرده، به این مضمون در روایات داریم که «کسی که به طبیب مراجعه می‌کند، اگر از باب خجالت همه چیز را درمورد بیماری‌اش به طبیب نگوید، به بدن خویش خیانت کرده است.» همان‌طور که وقتی کسی به طبیب مراجعه می‌کند، نباید بیماری جسمی را از طبیبش مخفی کند، چنانچه ناراحتی روحی هم دارد، باید به او یعنی همان مشاور زبان امروزی‌اش بگوید تا مشاور هم بر اساس آن چه فهمیده راهکار ارائه دهد، و البته مشاور هم حق گفتن و افشاء ندارد، چون او امین مردم است!


        دخت ایران –  با سپاس فراوان از شما استاد بزرگوار که به ما فرصت دادید.

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷