2089
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. الهه راه چمنی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 2089
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        گفتگو با دکتر تلوری پیرامون ضرورت دینی‌سازی روانشناسی


        دخت‌ایران:  با سلام و تشکر از فرصتی که در اختیارمون گذاشتید لطفا خودتان را معرفی کنید.


        مهدی تلوری، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هستم.


        دخت‌ایران: از چه زمانی به کار مشاوره اشتغال دارید؟ و بیشتر در چه زمینه‌هایی مشاوره می‌دهید؟


        بنده از سن ۱۵- ۱۶ سالگی به طور غیررسمی مشاوره می‌کردم، در سال ۸۵ از سازمان ملی جوانان مجوز تأسیس مرکز مشاوره گرفتم. سال‌ها رئیس مرکز مشاوره دانشگاه علم و صنعت بودم و مدت‌هاست در حوزه‌های مختلف درسی، ازدواج، طلاق، مسائل خانوادگی، مسائل اعتقادی مشاوره می‌دهم. مسئولیت اصلی خود را تربیت نیروی انقلابی می‌دانم. همین امر باعث شده در همه حوزه‌ها به مخاطبین به ویژه نسل جوان کمک کنم تا مشکلات آنها سبب زمین خوردنشان نشود و بتوانند به عنوان یک نیروی فعال انقلاب با مشکلات کمتری در جامعه خدمت کنند. تقریباً ۹۰% مراجعان ما نیروهای انقلابی هستند و بیشتر جوانان، که بیشتر از همه احساس نیاز می‌کنند، و باز خانم‌ها بیشتر. در مشاوره‌های خانوادگی هر دو جنس مراجعه می‌کنند. و به نظر من نخ تسبیح تربیت نیروی انقلاب است.


        دخت‌ایران: بحث مشاوره از چه زمانی در ایران مطرح شد و آیا تأسیس مراکز مشاوره از غرب الگوبرداری شده است؟


        در مورد ضرورت‌های مشاوره و بایدها و نبایدهای آن اطلاع‌رسانی نکردیم. در قرآن کریم دو آیه در مورد مشاوره آمده که مستقیماً خطاب به پیامبر (ص) است. آیه «و شاورهم فی الأمر» از این ویژگی برخوردار است که وقتی فردی مانند پیامبر (ص) که انسانی کامل و مکمل است و مستقیماً به ذات اقدس الهی وصل است از طرف خداوند دستور به مشورت گرفتن دارد؛ پس وظیفه‌ای که در این خصوص بر دوش دیگر افراد است به طور طبیعی اثبات می‌شود، وقتی یک انسان کامل دستور به مشورت گرفتن دارد، یک انسان غیرکامل به طریق اولی وظیفه دارد مشورت کند. گاهی انسان نیاز به مشورت دارد، گاهی وظیفه دارد مشورت کند برای این که دیگران نیاز به مشورت دارند، مثلاً وقتی پیامبر (ص) مشورت می‌کند، در واقع این دیگران هستند که از این مشورت بهره‌مند می‌شوند وگرنه پیامبر (ص) که جز کلام وحی بر زبانش جاری نمی‌شود، چه نیازی به مشورت با بشر دارد؟!


        ما نیز گاهی مشورت می‌کنیم که دیگران از مشورت ما استفاده کنند، گاهی مشورت می‌کنیم که خودمان از مشورت دیگران استفاده ببریم. بنابراین امر مشورت یک امر دو سویه است. آن چه امروز در جامعه ما رواج یافته است و موضوعیت پیدا کرده استفاده یک سویه از مشاوره است، در حالی که خود مشاوره‌دهنده هم از امر مشورت باید بهره ببرد و این امر امروزه مورد غفلت واقع شده است.  اصطلاح مشاوره در جامعه امروز ما فقط به یک بخش از مشاوره تعلق گرفته است و این یک رابطه یک سویه است.


        درباره لزوم این که با چه کسانی مشورت کنیم در روایات ما ویژگی‌هایی برای مشاور بیان شده که برخی از مهم‌ترین آنها این است که مشورت‌دهنده (مشاور) باید عاقل، امین و کاردان باشد.


        دخت‌ایران: آیا در جامعه ما قبل از وجود مراکز مشاوره مشورت و مشاوره انجام می‌شده یا خیر؟


        بله، مشورت در طول تاریخ به طور طبیعی انجام می‌‌شده، چون مردم نیاز به مشورت داشتند و گاهی هم به طور تاکتیکی مشورت می‌گرفتند تا بتوانند مطالب را خودشان به مشورت‌گیرنده منتقل کنند. مشورت مختص جامعه ما نیست، مختص به جامعه دینی ما هم نیست و در همه ادوار تاریخی وجود داشته است. اما بر اثر مدرنیته و پس از رنسانس شکل اجتماعی مشاوره تغییر یافت. با تغییر نظام‌های اجتماعی، افرادی که در جایگاه مشاور بودند به کلی حذف شدند. برای مثال به ریش‌سفیدان و گیس‌سفیدان یعنی پیرمردان و پیرزن‌هایی که در رأس یک قبیله، طایفه یا قومی بودند و سن و تجربه بیشتری داشتند به عنوان مشاور رجوع می‌کردند، چه این فرد رئیس طایفه بود چه رئیس طایفه نبود، اما عاقل طایفه بود. در میان خانم‌ها هم همواره خانم‌های مجرب و کارآزموده‌ای بودند که انواع گوناگون مشاوره را به زنان قبیله می‌دادند. از مشاوره درباره اختلافات خانوادگی و مسائل مربوط به خانم‌ها تا تربیت فرزند و آشپزی و امور تخصصی زنان ایل. بعدها در مساجد، ائمه جماعت و معتمدین محل، مربیان تربیتی و کسانی که با جوانان سر و کار داشتند براساس متون دینی مشاوره می دادند. وقتی موج مدرنیته و انقلاب صنعتی به کشور ما هم رسید و مسئله مهاجرت و شهرنشینی پیش آمد و ارتباطات و فناوری توسعه یافت این گونه مشورت گرفتن‌های سنتی کم‌رنگ شد و رفته‌رفته حذف گردید اما چیزی جایگزین آن نشد. در حالی که نیاز به مشاوره بیشتر شده بود، اما مشاورها در جای خود نبودند و لذا در بیشتر مواقع مردم جامعه معاصر ما بدون مشورت کارهای خودشان را انجام می‌دادند. فروپاشی ارکان جامعه سنتی و جایگزین شدن نسل تحصیل‌کرده به جای آن که با یک حس غرور و خودخواهی همراه بود که دارای مناصب دولتی و حکومتی بودند باعث شد فکر کنند چون دیگر نمی‌توانند به شکل قدیمی ارتباط برقرار کنند، نیاز به مشاور ندارند. همه این عوامل سبب شد که از غرب تقلید شود و احساس نیاز به مشاوره که سرکوب شده بود بدون هیچ تدبیری برای نیازهای روحی و معنوی انسان به مشاور، به وجود بیاید.

         

        volume41_28.jpg


        دخت‌ایران: مجوز تأسیس مراکز مشاوره به چه افرادی داده می شود؟


        در دوره اصلاحات در شورای عالی انقلاب فرهنگی و قبل از آن در سازمان ملی جوانان بحث ایجاد مراکز مشاوره مطرح شد و کسانی  قادر به گرفتن مجوز تأسیس مراکز مشاوره بودند که کارشناسی‌ارشد و بالاتر رشته‌های الهیات و معارف و علوم تربیتی داشته باشند. و در اولویت‌های ۵ یا ۶ فارغ‌التحصیل روانشناسی دیده می‌شد و تأسیس مراکز مشاوره در دستور کار قرار گرفت. در سال ۸۴ یا ۸۵ دکتر افروز چهره ماندگار روانشناس، اقدام به تأسیس نظام روانشناسی و  مشاوره کرد و تأسیس مرکز مشاوره منوط به داشتن نظام روانشناسی شد. درباره تأسیس این نظام چند نکته به چشم می‌خورد: ۱- تقلید از غرب، ۲- نیاز واقعی به مشاوره، ۳- ایجاد بازار کار برای فارغ‌التحصیلان روانشناسی و رشته‌های مربوط که عملا در نظام‌های بنیادی مثل اداری، علمی، ارزشی و فرهنگی جایگاهی نداشتند و این نظام باعث می‌شد که هم امنیت شغلی داشته باشند و هم اعتماد مردم به آنها باعث مراجعه به مشاور شود. این بود که مجوز تأسیس نظام روانشناسی و مصوبه مجلس را گرفتند. در سال ۸۵ دو جا بود که مجوز مراکز مشاوره می‌داد یکی سازمان ملی جوانان و دیگری نظام روانشناسی کشور. سازمان ملی جوانان صلاحیت گرفتن مجوز در زمینه‌های مختلف (مذهبی، تربیتی و...) را صادر می‌کرد.

         

        دخت ایران: با تو جه به اینکه مجوزتان از سازمان ملی جوانان است،شما در چه رشته ای تحصیل کرده اید؟

        رشته تحصیلی من فلسفه و کلام اسلامی بوده است.


        دخت‌ایران: چه مشکلات و آسیب‌هایی در امر مشاوره و مراکز مشاوره ما وجود دارد؟


        مشکلاتی که امروز در جامعه روانشناسی ما به خصوص در زمینه مشاوره مطرح است این است که مشاوران کنونی با مسائل دینی آشنا نیستند و یا تسلطی به این منابع ندارند که اکثر راهکارها تقلید محض از غرب است که گاهی با دین کاملاً در تعارض است. به خصوص در مورد مشاوره‌های جنسی که ضعف عمده مشاورین ما هم در همین بخش است که مسائل و راهکارهای آنها عملا با دین در تعارض است و با آموزه‌های دینی منافات دارد؛ به عنوان مثال پیشنهادهایی مانند خودارضایی، ارتباط با جنس مخالف و موافق.


        مشکل دیگر در امر مشاوره بحث تعارض با دین نیست، بلکه مشکلات حواشی مشاوره‌هاست. مشکلاتی مانند ایجاد علاقه شدید بین مشاور و ارباب‌رجوع یا بالعکس. مشکل دیگر روانشناسان این است که اطلاع آنها از روح و روان مراجعان کم است و بیشتر به مسائل جسمی آنها متکی است ضمن این که این مراکز بازدهی اقتصادی پایینی دارند. برای هر ۶۰ دقیقه مشاوره حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار تومان حق‌الزحمه دریافت می‌کنند که حتی نسبت به پزشکان عمومی و مدت تماسشان با مراجعین خیلی ناچیز است. یکی دیگر از آسیب‌های مشاوره برای بعضی‌ها این است که مشاوره رفتن مثل استخاره گرفتن شده یعنی برای هر کاری به مشاور مراجعه می‌کنند و عملاً قدرت فکر و تصمیم‌گیری خود را از دست می‌دهند. مسئله دیگر این است که مشاوران بازآموزی ندارند و گاهی وارد حوزه‌هایی می‌شوند که در تخصص آنها نیست مثلا با چند جلسه صحبت کردن و گرفتن تست وارد بحث مشاوره ازدواج می‌شوند یا بحث مشاوره تحصیلی. مشکل دیگر خطاب کردن ارباب‌رجوع با نام کوچک است که از نظر شرعی برای نامحرمان جایز نیست. همه این مسائلی که مطرح شد باعث می‌شود که ما در کشور بخواهیم که به سمت دینی شدن مشاوره‌ها برویم.


        دخت‌ایران: پیشنهاد شما برای برطرف کردن این مشکلات چیست؟


        در همان سال که بنده در سازمان ملی جوانان مشغول به خدمت بودم و طرح مراکز مشاوره جامع را که شامل مشاوران مذهبی، تربیتی، درسی، ازدواج، طلاق، روحی، روانی و... می‌شدند را در یک مجموعه به نام کلینیک مشاوره ارائه دادم که با به وجود آمدن وزارت ورزش و جوانان و حذف سازمان ملی جوانان این طرح مسکوت ماند. پیشنهاد من تأسیس مراکز جامع مشاوره است. در این کلینیک‌های جامع روانشناسی ما باید مشاوران خانم برای خانم‌ها و مشاوران آقا برای آقایان داشته باشیم که با نظارت رئیس کلینیک، روانپزشک و مشاورانی در زمینه‌های حقوقی، اشتغال، ازدواج، طلاق، مسائل جنسی و مسائل روحی و روانی با مجوز از سازمان‌های مربوطه مثل قوه قضاییه، حوزه‌های علمیه، و... اقدام به مشورت دادن نمایند و با حضور مددکار بسیاری از مشکلات مراجعین پیگیری شود.


        در سال‌های اخیر بحث پزشک خانواده مطرح شده اما من به لزوم مشاور خانواده هم اشاره می‌کنم. در زمینه مشاوره تحصیلی نیز به نظر من باید دانشجویانی که مشروط می‌شوند یا افت تحصیلی دارند با تأیید رئیس مرکز مشاوره دانشگاه مجاز به ثبت نام شوند.


        پیشنهاد دیگر اینکه مشاوران دوره‌های بازآموزی بگذرانند تا به بایدها و نبایدهای دین مسلط شوند و این امر باعث شود تا راهکارهایی که ارائه می‌دهند با دین تعارض نداشته باشد. و آشنایی آنها با روح و فطرت باعث شود صرفا به جنبه جسمی بیمار نپردازند و ویژگی‌های روحی او را نیز در درمان و مشاوره لحاظ کنند. و مجوزهای مشاوره برای مدت محدودی باشد و تمدید مجوز منوط به گذراندن این دوره‌ها باشد. با این طرح، نظارت به مراکز مشاوره هم امکان‌پذیر می‌گردد هرچند که نظارت در همان مراکز جامع بهتر صورت می‌پذیرد چون ناظرین از حوزه‌های مختلف بر عملکرد و نحوه مشاوره دادن مشاورین دقت‌نظر خواهند داشت.


        امیدواریم مشاورهای ما با رویکرد دینی و با الهام از آموزه‌های اسلامی و توجه به اصالت روح و روان از تقلید کورکورانه غرب اجتناب کرده و با نگاه جامعی راهکار ارائه نمایند.


        آیا می شود معیاری برای سطح‌بندی و تشخیص مشاورین متخصص داشته باشیم؟


        باید اشاره کنیم که کار مشاوره کار بسیار سخت و پیچده‌ای است که با روح و روان ارباب‌رجوع سر و کار دارد. مراجع دنبال گوش شنوایی برای شنیدن مشکلاتش و راه‌کاری برای برون‌رفت از آنها می‌گردد. علاوه بر این ظاهر مشاور و صدای او هم خیلی در جلب اعتماد مراجعه‌کننده تأثیر دارد که باعث ایجاد یک ارتباط خوب و مؤثر می‌شود. مشاوران را نمی‌توان مانند پزشکان سطح‌بندی کرد چون سطح‌بندی از لحاظ کیفی و کمی نیست و مشاوران نمی‌توانند به طور قطع بگویند که چه تعداد از مراجعین آنها درمان شده‌اند. گاهی این ارزیابی‌ها به ظاهر مطب و مشاور برمی‌گردد  و گاهی به نحوه ارتباط قلبی که مراجع با مشاور برقرار می‌کند و این سطح‌بندی کیفی را سخت‌تر و غیرواقعی‌تر می‌کند در حالی که مثلاً برای رجوع به یک متخصص قلب و عروق و یا سایر تخصص‌های پزشکی این معیارها خیلی ملاک نیست و پزشک آمار قطعی درمان شده‌ها را می‌تواند بگوید و این گونه ارزیابی شود. اما با ایجاد کلینیک‌های جامع مشاوره امکان تمییز مشاوران در حوزه‌های مختلف و تخصصی وجود خواهد داشت و مراجعین می‌توانند با توجه به نیاز خود به مشاور متخصص همان حوزه رجوع نمایند.


        تا به حال شده که موردی در مشاوره شما را خیلی خوشحال یا ناراحت کند و برایتان خاطره شده باشد؟


        امر مشورت دادن همواره انرژی زیادی می‌طلبد و معمولاً درگیرشدن با مشکلات مردم باعث ناراحتی می‌شود و قطعا این کار پر است از خاطرات و اتفاقات تلخ و شیرین. اما آن چه که خستگی را بیرون می‌برد وقتی است که خبر رفع مشکل مراجع را می‌شنوم که گاهی پس از سال‌ها تلاش و صحبت‌های مکرر به نتیجه می‌رسد. به هر حال شغل پرتنش و حساسی است.


        با تشکر و سپاس از شما

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷