1719
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. سمیه قدوسی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۱)
            تعداد بازدید: 1719
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        گفتگو با دکتر غلامرضا نورمحمدی، نویسنده کتاب نفی خشونت علیه زنان از نگاه علم و دین

         

        دخت ایران - کتاب نفی خشونت علیه زنان از نگاه علم و دین به سفارش مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به قلم دکتر غلامرضا نورمحمدی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران تالیف شده است. در این ارتباط گفتگویی با نویسنده این کتاب ترتیب داده‌ایم که در ذیل می‌خوانید.

         

        دلیل نگارش کتاب نفی خشونت علیه زنان چه بود؟

        از آنجا که بحث خشونت عمدتا در ارتباط با زنان مطرح بوده است در این کتاب سعی کردیم مسئله خشونت را به شکل گسترده‌تری مورد بحث قرار دهیم و آن را فراتر از خشونت علیه زنان در نظر گیریم. به عبارت دیگر، همه افراد ممکن است در خانواده مورد خشونت قرار گیرند و ما با انواع خشونت روبه‌رو هستیم. خشونت مرد به زن، زن به مرد، خشونت والدین به فرزندان، فرزندان به والدین و سرانجام خشونت فرزندان نسبت به یکدیگر (به طور مشخص خشونت برادر نسبت به خواهر). در واقع اینها انواع محتمل خشونت هستند که ممکن است در خانواده‌ها بروز کنند. در فصل اول کتاب، مسئله خشونت از ابعاد مختلف مورد بحث قرار گرفته است. از تعاریف خشونت گرفته تا فراوانی جغرافیایی آن در قاره‌های مختلف، عوامل بسترساز خشونت، انواع خشونت، شیوه‌های خشونت و مواردی از این قبیل.

         

        آیا دوره زمانی خاصی را در نظر داشته‌اید؟ و یا پژوهش مستقلی برای تدوین کتاب انجام گرفته است؟

        آمار و اطلاعاتی که در کتاب به کار رفته است بر اساس کارهای میدانی است که در مورد خشونت در قاره‌های مختلف انجام شده است. از هر قاره چند کشور انتخاب شده‌اند و وضعیت آمارهای موجود در مورد خشونت در آنها مورد بررسی قرار گرفته است تا می‌رسیم به ایران که متاسفانه آمار رسمی و اعلام شده‌ای در این خصوص وجود نداره و بیشتر آمارها حدس و گمان‌هایی است که نهادها یا افراد یا پژوهشگران دانشگاهی مطرح می‌کنند. متاسفانه این مباحث در کشور ما وضعیت تابویی دارند و پژوهش در این زمینه‌ها تا حدی حساسیت‌برانگیز است. از طرف دیگر خود مسئله خشونت زوایا و انواع گوناگون دارد. از خشونت چهره و صورت، اخم و اعتراض چشم‌ها تا خشونت فیزیکی، ۱۴ مرحله وجود دارد و طبیعی است که انواع خشونت‌های پنهان کمتر در آمار منعکس می‌شوند. برای مثال خشونت اقتصادی که به نوعی تحت فشار قرار دادن زن برای هزینه‌های زندگی است چندان در آمار دیده نمی‌شود، یا خشونت عاطفی، خشونت روانی و امثال اینها.

         

        آیا این موارد فقط در کشور ما امکان ثبت ندارند و یا در همه جای دنیا این چنین است؟

        همان طور که گفتم، خشونت مقوله‌ای چند جانبه است. برای مثال می‌دانیم که خشونت‌های کلامی وجود دارند اما آثار محسوسی به جا نمی‌گذارند که قابل بررسی باشد. بلکه لحظه‌ای هستند و به همین دلیل هم در هیچ کجای دنیا قابل ثبت نیستند.

         

        با توجه به همین آمارهای موجود وضعیت ایران و جهان را در بحث خشونت چطور ارزیابی می‌کنید؟

        ما خانواده را در کتاب تقسیم کردیم به خانواده‌های متظاهر، خانواده‌های گریزان، خانواده‌های ستیزه‌جو و خانواده‌های خردمند و این چهار نوع خانواده را در ایران شناسایی کردیم. در خانواده‌های ستیزه‌جو خشونت اوج دارد، اما در سه نوع خانواده دیگر خشونت فیزیکی دست کم وجود ندارد و یا کمتر به چشم می‌خورد. تنها در خانواده‌های ستیزه‌جو خشونت فیزیکی شدید وجود دارد. در خانواده‌های متظاهر که بنایشان بر این است که وانمود کنند در شرایط خوبی به سر می‌برند، یا خانواده‌های گریزان که ما تعبیر طلاق عاطفی را در موردشان به کار می‌بریم، معمولا نوعی جنگ سرد حاکم است و کمتر درگیری فیزیکی وجود دارد. در خانواده خردمند نیز که بنای استواری دارند درگیری دیده نمی‌شود یا به ندرت دیده می‌شود.

         

        فکر می‌کنید در حال حاضر در جامعه ما کدام یک از این چهار نوع خانواده بیشترین فراوانی را دارند؟

        بر مبنای بررسی‌های ما خانواده‌های متظاهر بیشترین فراوانی را دارند. ما خانواده‌های متظاهر را تقسیم کردیم به یک طرفه و دوطرفه. در ابتدای ازدواج، تظاهر به سالم بودن خانواده هم از عهده زن و هم مرد برمی‌آید؛ اما به مرور زمان این روند یک طرفه می‌شود. معمولا خانم‌ها به تظاهر کردن ادامه می‌دهند و شوهران پس از مدتی این کار را نمی‌کنند. البته این آمار بیشتر متوجه کلان‌شهرهاست و در شهرهای کوچک و روستاها وضعیت تفاوت می‌کند.

         

        دلیل اینکه خانم‌ها بیش از مردان به تظاهر کردن ادامه می‌دهند را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

        این امر ناشی از خصوصیات و ویژگی‌های روحی و روانی خانم‌هاست. خانم‌ها معمولا دیرتر می‌پذیرند که شکستی وجود دارد و اگر شکست را بپذیرند زمان بیشتری طول خواهد کشید که با آن سازگار شوند. لذا در کل، سعی‌شان بر این است که کمتر شکست را در انتخاب شریک زندگی بپذیرند و تا آخرین لحظه تلاش می‌کنند وانمود کنند که انتخابشان صحیح بوده و در مسیر درستی قرار دارند.

         

        آیا هزینه‌های اجتماعی ناشی از این شکست را برای هر دو طرف برابر و یکسان می‌دانید؟

        بحث آسیب‌ها جدا از این بحث است. ما در فصل دوم کتاب به نگاه بشریت به زن پرداخته‌ایم. در طول تاریخ شاهد دو نوع جاهلیت نسبت به زن بوده‌ایم. یکی جاهلیت پیش از اسلام و دیگری جاهلیت جدید که دربرگیرنده نگاه فمینیستی است. ما دو نگاه ظالمانه نسبت به زن داشته‌ایم. در دوران باستان از فنیقی‌ها، سومری‌ها، بابلی‌ها، هندی‌ها، یونانی‌ها و رومی‌ها تا برسد به ژاپنی‌ها و چینی‌ها و ایرانی‌ها نگاه خاصی به زن وجود داشته است. پس از آن نگاه اسلام را مطرح کردیم.

         

        volume48-16.jpg

        در فصل سوم علل و عوامل زمینه‌ساز اختلافات درون خانواده را بررسی کردیم. ۱۰ علت یا حوزه اختلاف برانگیز در این فصل مورد بحث قرار گرفته است. در فصل بعد راهکارها را ارائه داده‌ایم و اینکه چگونه می‌توان اختلافات را کاهش داد. در فصل آخر نیز به موضوع تنبیه بدنی پرداخته‌ایم و اینکه آیا اسلام تنبیه بدنی زن را جایز می‌داند یا خیر؛ و آیه معروف ۳۴ سوره نساء را بر اساس دیدگاه مفسرین اهل سنت و شیعه و نگاه غالب مورد بحث قرار داده‌ایم. در جامعه ما به دلیل ضعف سیاست‌های حمایتی از بانوان که آن هم برخاسته از دیدگاه خرده فرهنگ‌های ایرانی است و نه دیگاه اسلام، طبیعی است که متاسفانه در جایی که سالم‌سازی خانواده وجود نداشته باشد ضرر بیشتر متوجه خانم‌ها می شود و آفاتی که گریبان‌گیر خانواده می‌شود بیشتر خانم‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

         

        آنچه کتاب شما را از سایر پژوهش‌های مشابه جدا می‌کند بررسی مسئله خشونت علیه زنان از دیگاه اسلام است، با توجه به این امر کتاب چه راهکار ویژه‌ای برای برون‌رفت از این وضعیت پیشنهاد می‌کند؟ و آیا این راه‌حل‌ها و آموزه‌های اسلامی با کنوانسیون‌های بین‌المللی در تضاد قرار دارد؟

        متاسفانه ما در این کنوانسیون‌ها با موجی از مشابه‌سازی زنان و مردان روبه‌رو هستیم. اسلام با احیای حقوق زن مخالف نیست، اما مشابه‌سازی زن و مرد مشکل‌ساز خواهد بود؛ زیرا زن و مرد به این ترتیب نمی‌توانند مکملی برای یکدیگر باشند. بعضی اختلافات زن و مرد طبیعی است و باید آنها را پذیرفت اما برخی از این اختلافات ساختگی و جعلی است که آنها را باید حذف کرد. اسلام تفاوت‌های ذاتی زن و مرد را می‌پذیرد. این تفاوت‌ها برای تکمیل و تکامل زندگی بشر قرار داده شده و موجب رشد و سعادت اوست. ما از سه واژه در این مورد استفاده کرده‌ایم، واژه همه، هم و هیچ. اگر بگوییم زن و مرد هیچ گونه تفاوتی ندارند و در همه جهات مشابه هم هستند که نگاه فمینیستی داعیه آن را دارد این نگاه غلطی است. اگر بگوییم زن و مرد در همه چیز متفاوت هستند این هم نگاه درستی نیست. ما باید از واژه هم استفاده کنیم. زن و مرد هم با هم تفاوت دارند و هم تشابه و آن تفاوت‌ها نیز در راستای تکمیل و تکامل بشر است. اسلام تبعیض را میان زن و مرد نمی‌پذیرد، چه تبعیض اجتماعی باشد، چه اقتصادی باشد، چه سیاسی و غیره؛ اما تفاوت‌های طبیعی و ذاتی از جمله تفاوت‌های فیزیکی، روحی، روانی و غیره بر جای خود باقی است و ما نمی‌توانیم درصدد حذف آنها باشیم.

         

        طبیعی است که این تفاوت‌ها وجود دارد اما چه تضمینی هست که این تفاوت‌های طبیعی و ذاتی مبنای سوءاستفاده قرار نگیرد و حقوق طبیعی زنان را پایمال نکند؟

        دخالت‌های بشری مبنای پایمال شدن حقوق است. حتی فرق است میان فقه شیعه و فقه اهل سنت. در فقه شیعه ما سمبل‌ها و الگوهای زنانه داریم. مثل حضرت فاطمه (س)، حضرت زینب (س)، حضرت معصومه (س)، حضرت خدیجه، آسیه و دیگران. در فقه شیعه الگوها مشخص است، رفتارها مشخص است، نوع حضور اجتماعی مشخص است و نوع پذیرش تفاوت‌های واقعی هم مشخص است. حال ممکن است کسی بر این تفاوت‌های ذاتی اعمال سلیقه کند که متاسفانه در کشورهای اهل سنت و در بخش افراطی آنها مثل عربستان و کشورهایی مثل مصر و غیره وجود دارد، اما چنین افراط‌هایی در فقه شیعه وجود ندارد. ما باید از چنین اعمال سلیقه‌هایی پرهیز کنیم که این برمی‌گردد به اجتهاد شیعه، وجود فقها، دیدگاه فقها و در کشوری مانند کشور ما دیدگاه‌های مقام معظم رهبری که می‌تواند روشنگر و تبیین‌گر تفاوت‌ها و پیشگیری‌کننده از اعمال سلیقه‌های شخصی باشد.

         

        دین اسلام در بحث خشونت مشخصا چه راهکارهایی پیش روی ما قرار می‌دهد؟

        این بحث بسیار مفصلی است، اما اگر بخواهم مختصرا اشاره کنم باید گفت که اسلام بیش از هر چیز به دنبال یک تغییر نگرش است. تغییر نگرش منفی که در طول تاریخ و در بین فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف نسبت به زنان وجود داشته است. پس در درجه اول به دنبال ایجاد یک نگرش مثبت نسبت به زن است و در درجه دوم تغییر رفتار نسبت زن. اگر نگرش مثبت شد طبیعی است که رفتار هم مثبت می‌شود. اگر ما بتوانیم چنین نگرشی ایجاد کنیم و اصول رفتار را نیز بر مبنای دین اسلام پایه‌ریزی کنیم، طبیعی است که خشونت از صحنه زندگی‌مان حذف می‌شود. ما در فقه داریم که هیچ کس حتی پدر حق ندارد فرزند را طوری تنبیه کند که پوست بدن تغییر رنگ دهد. برای این تغییر رنگ در اسلام دیه در نظر گرفته شده است. حتی در مورد تربیت فرزندان هم بحث، بحث ملاطفت و نرمی است. اگر اینگونه دیده شود که شما حق هیچ گونه آسیب جسمی ندارید و هر گونه آسیب جسمی علاوه بر دیه گناه هم محسوب می‌شود رفتار فرد در منزل بسیار پیشگیرانه و با ملاطفت خواهد بود.

         

        و سخن پایانی؟

        در پایان باید به این نکته اشاره کنم که این کتاب محصول ۳ سال کار است و منابع مطالعاتی که در پایان کتاب نام برده شده است شامل ۴۰۱ کتاب فارسی، موافق و مخالف با رویکرد دینی و یا غیردینی است و تعداد زیادی کتاب در حوزه فقه اهل سنت معرفی می‌کند، به علاوه کتاب‌های انگلیسی زبانی که در امریکا و اروپا در خصوص این موضوع بحث کرده‌اند. منابع مطالعاتی معرفی شده در پایان کتاب به نسبت جامع بوده و می‌تواند مورد استفاده دوستان علاقه‌مند و پژوهشگران قرار گیرد.

         


        1 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. ایرانی
                ۰۴ آذر ۹۲
                ۰۹:۰۷
          1.  
            متاسفانه بعضا خشونتهای علنی و کتک و کتک کاری هم به ندرت از نظر بعضی ها خشونت حساب می شه و رسیدگی می شه چه برسه به خشونتهای کلامی و ..
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷