1778
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. فهیمه حسن‌میری
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 1778
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        در بسیاری از خانواده‌ها صرفا خشونت فیزیکی نیست که اتفاق می‌افتد، بلکه مفهوم فراتر است که به زن به عنوان جنس دوم نگاه می‌شود...

         

        دخت ایران - خشونت علیه زنان، موضوعی است که اگرچه سال‌هاست وجود دارد، اما با گذشت زمان ابعاد دیگری به خود گرفته و علاوه بر اینکه بیشتر از قبل شناخته شده و مطرح می‌شود، در روند و اشکال آن تغییراتی هم ایجاد شده است. درباره این موضوع با عالیه شکربیگی، عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و پژوهشگر و متخصص حوزه زنان و خانواده گفتگو کردیم تا ابعاد بیشتری از این قضیه را بررسی کنیم.

         

        دخت‌ایران: ریشه خشونت علیه زنان کجاست؟

        بحث خشونت از آغاز تاریخ در همه جوامع و فرهنگ‌ها وجود داشته، ولی میزان و انواع خشونت در ساختار خانواده‌ها از جامعه‌ و فرهنگی به جامعه و فرهنگ دیگر متفاوت بوده است. طبیعتا برای ریشه‌یابی علت خشونت باید چند عامل را در نظر داشت. یکی از این عوامل، عامل خانوادگی و نقش مهم پدرسالاری است. در جوامعی که مفهوم پدر به معنی یک نهاد مقتدر مستبد تصمیم‌گیر است، خشونت علیه زنان دیده می‌شود. این نقش به عنوان ابزار خشونت‌آمیز هنوز وجود دارد که بیشتر در کشورهای خاورمیانه و جهان سوم آن را می‌بینیم، اگرچه تحقیقات نشان داده‌اند این نوع خشونت‌ها همچنان در کشورهای پیشرفته هم وجود دارد و هنوز به طور کامل از بین نرفته است.
        عامل مهم دیگر، عامل ساختاری است، یعنی عواملی که در جامعه‌پذیری افراد نقش اساسی و اصلی ایفا می‌کند به عنوان مثال خانواده، نظام آموزشی، گروه دوستان و همسالان و به ویژه رسانه که اخیرا نقش بسیار مهمی پیدا کرده است. ساختارها می‌توانند زمینه‌ها را برای خشونت علیه زنان یا کاهش آنها آماده کنند که این موضوع نیازمند ریشه‌یابی فرهنگی است و در درازمدت موثر خواهد بود.
        عامل سوم این است که این مسئله ریشه در قوانین دارد و دیده می‌شود؛ گاهی خود قانونگذاران با تصویب قوانینی به خشونت در جوامع دامن می‌زنند. یک عامل مهم دیگر هم ناآگاهی خود زنان است. زنانی را داریم که با یک سیلی می‌روند طلاق می‌گیرند و در عوض زنان دیگری را هم داریم که به کتک خوردنشان افتخار می‌کنند. رسوبات و مشتقات ذهنی زنان ما باید تلنگر بخورد و این کار با آگاهی ممکن می‌شود.

         

        دخت‌ایران: اگر بخواهیم خشونت علیه زنان را دسته‌بندی کنیم، چه تقسیم‌بندی‌هایی برای آن وجود دارد؟

        محسوس‌ترین نوع خشونتی که برای زنان ممکن است وجود داشته باشد خشونت فیزیکی است که از سوی پدر، برادر، شوهر یا سایر اعضای مرد خانواده ممکن است اتفاق بیفتد. با این حال، در بسیاری از خانواده‌ها صرفا خشونت فیزیکی نیست که اتفاق می‌افتد، بلکه مفهوم فرادستی و فرودستی است که وجود دارد و به زن به عنوان جنس دوم نگاه می‌شود. خشونت به وسیله ایما و اشاره یا خشونت کلامی از انواع خشونت غیرفیزیکی است که ممکن است در خانواده اتفاق بیفتد. در کنار آنها، خشونت‌های جنسی هم ممکن است در روابط زوجین وجود داشته باشد. خشونت‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی هم مواردی است که در ساختار جامعه ممکن است به فرد وارد شود.

         

        دخت‌ایران: منظورتان از خشونت‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی چیست؟

        تبعیض و نابرابری جنسیتی خشونتی است که بعضا در جامعه ما هم به چشم می‌خورد و اتفاقی هم نیست که به سال‌های اخیر تعلق داشته باشد، بلکه از اینجا ناشی می‌شود که سال‌های سال است زنان زیر سلطه و سیطره مردان بوده و نقش زن در برآوردن نیازهای جنسی، تولید مثل و گاهی هم کمک برای بهتر کردن وضعیت اقتصادی دیده شده است و اگر در جایی خواسته‌اند با این خشونت‌ها مقابله کنند ساختارها این اجازه را به آنها نداده‌اند.

         

        دخت‌ایران: می‌توان گفت خشونت علیه زنان هنوز وجود دارد و شاید بعضی از اشکال آن عوض شده باشد؟

        بله. به نظر من در سال‌های اخیر نوع خشونت نسبت به زنان تغییر پیدا کرده است. با اینکه هنوز خشونت فیزیکی بسیاری در خانواده‌ها به چشم می‌خورد، اما در بسیاری از موارد نوع خشونت به شکل‌های پنهان‌تری تغییر شکل داده و بیشتر به خشونت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. حتی شاید بتوان گفت آمار بالای طلاق نشان‌دهنده خشونت قانونی علیه زنان ایرانی است، چراکه مشاهده شده بیشترین آمار ارائه طلاق از سوی زنان بوده و این را شاید بتوان به این دلیل دانست که فشارها و انواع تحقیرها و خشونت‌ها به جایی می‌رسد که زنان چاره‌ای جز جدا شدن پیدا نمی‌کنند.

         

        volume48-6.jpg

        دخت‌ایران: این خشونت‌هایی که صورت می‌گیرد چه آثار و عواقبی می‌تواند به همراه داشته باشد؟

        در کنار افسردگی‌هایی که ممکن است پیش بیاید و در روند زندگی خانوادگی و پرورش فرزندان تاثیر نامطلوبی به همراه داشته باشد و علاوه بر افزایش میزان طلاق‌های عاطفی و رسمی که به آن اشاره کردم، در بسیاری از موارد مشاهده می‌شود که وقتی خشونت به اوج خودش می‌رسد، منجر به همسرکشی می‌شود، چراکه ممکن است زنان احساس کنند از حمایت قانونی و فرهنگی لازم برای مقابله در برابر این خشونت‌ها برخوردار نیستند و به تنهایی باید به دفاع از خودشان بپردازند. چنین مواردی را کم شاهد نبوده‌ایم که سرخوردگی سالیان دراز به جایی کشیده می‌شود که زن احساس می‌کند تنها کاری که می‌تواند بکند این است که با از بین بردن شوهرش به رهایی دست پیدا کند.

        دخت‌ایران: برای کاهش این پرخاشگری‌ها و خشونت‌ها چه کاری می‌توان کرد؟

        یک بعد خشونت، فرهنگی است. این موضوع نیازمند یک تغییر ریشه‌ای است و فرآیند درازمدتی را لازم دارد تا همانطور که این ارزش‌ها به وجود آمده، از بین برود؛ اما در کنار کار فرهنگی، لازم است ساختارهای سیاسی و اجتماعی هم تغییر پیدا کنند و کرامت زن در برنامه‌ریزی‌ها، سیاستگذاری‌ها، طرح‌ها و لوایح به رسمیت شناخته شود. در کنار اینها باید دقت شود افراط و تفریط وجود نداشته باشد، چون خطر افتادن از آن سو هم وجود دارد و ممکن است ابعادی از خشونت نسبت به مردان پیش بیاید. از سوی دیگر، شکل‌گیری نهادهای مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد هم بسیار موثر است. این که ما همه خواسته‌ها را در حاکمیت متمرکز کنیم جواب نمی‌دهد. تجربه کشورهای دیگر هم نشان داده نهادهای مدنی می‌توانند در کاهش خشونت موثر باشند و باعث آگاه کردن افراد نسبت به حقوق انسانی خودشان شوند. زنان باید به آگاهی برسند تا این خشونت‌ها برطرف شود. عزت نفس زنان می‌تواند تا حدود زیادی مانع از این شود که مورد انواع بدرفتاری‌های مختلف قرار بگیرند. تا زنان ما بحث خشونت را متوجه نشده باشند، نمی‌توان مانع اعمال اینگونه رفتارها نسبت به آنها شد. برای از بین بردن شکل‌های مختلف خشونت مهمترین کار این است که زنان به بیداری، آگاهی و سواد برسند و در جامعه حضور داشته باشند، این در حالی است که در موارد بسیاری، جامعه سنتی ایران خواهان حضور همه جانبه زنان نیست.

         

        دخت‌ایران: می‌توان از تجربیات کشورهای دیگر در این زمینه الگوبرداری کرد؟

        ما در حال حاضر با انباشت رفتارهای نامطلوب اجتماعی در خانواده‌ و جامعه روبه‌روییم که شاید تنها در فرهنگ ما به این شکل باشند، پس باید شناسایی شوند و روی آنها کار تحقیقاتی انجام شود. تحقیقاتی که در جوامع دیگر انجام شده مشکلات ما نیست، بلکه مشکلات خودشان را مورد ارزیابی قرار داده و برای آنها راه‌حل ارائه داده‌اند. بررسی این پژوهش‌ها می‌تواند به عنوان چراغ راه مورد استفاده قرار بگیرد و تا حدودی مفید باشد، اما باید بومی‌زایی صورت بگیرد نه اینکه دقیقا همان‌ها را بخواهیم در جامعه‌مان پیاده کنیم. برای این تحقیقات هم نیازمند مطالعه بین‌ رشته‌ای هستیم که بتوانیم به علل و ریشه‌های اصلی بحث خشونت علیه زنان برسیم.

         

        دخت‌ایران: در سال‌های اخیر دولت‌ها و نهادهای مسئول اقداماتی برای کاهش خشونت علیه زنان انجام داده‌اند؟

        متاسفانه با بررسی گذشته می‌بینیم به دلیل اندیشه قدرتی که در ساختار خانواده و جامعه وجود داشته است، چندان به طور جدی به مسائل زنان توجه نشده، گاهی دفتر، مرکز یا معاونتی برای حل مسائل زنان به وجود آمده و در حرف، بر مسائل زنان تاکید شده، اما بازوهای قدرتمندی که وجود دارد اجازه نداده مسائل و مشکلات زنان حل شود.

         

        دخت‌ایران: در این سال‌ها هیچ اقدام مفیدی برای کاهش خشونت علیه زنان انجام نشده است؟

        به عقیده من تنها به انجام کارهای سطحی بسنده شده و زنان نمی‌توانند احساس کنند اگر در هر جایی مورد خشونت واقع شدند جایی هست که بتوانند به آن پناه ببرند یا قانونی هست که بتوانند به آن استناد کنند و در مقابل عامل خشونت ایستادگی کنند.

         

        دخت‌ایران: مهمترین کاری که معاونت امور زنان باید برای این مسئله انجام دهد چیست؟

        ما الان در بهزیستی مراکزی را نداریم که به زنانی که مورد خشونت واقع شده‌اند اختصاص داده شده باشد و با حمایت از آنها، توانمندسازی‌شان و آموزش به سایر افراد خانواده، آنها را مورد پشتیبانی قرار دهد و به امنیت روانی برساند. اگر در دولت جدید این کار اتفاق بیفتد و چنین مراکزی تاسیس شود که افراد خشونت‌دیده بتوانند مراجعه کنند هم در درازمدت از وقوع این اتفاق‌ها پیشگیری می‌شود و هم از آسیب‌های اجتماعی دیگر به شدت کاسته خواهد شد. ضمن اینکه نقش مددکارهای اجتماعی هم بسیار مهم است و معاونت امور زنان می‌تواند آنها را وارد کار کند تا وقتی مشکلی در خانواده هست بروند کمک کنند. حضور مددکار اجتماعی در فرآیند خشونت و پیش از طلاق می‌تواند از بروز خشونت‌های مجدد و رسیدن به مرحله طلاق پیشگیری کند. تدوین جامع و پیگیری در به تصویب رساندن لایحه امنیت زنان در برابر خشونت هم از موارد مهم دیگری است که باید جدی گرفته شود.

         

        دخت‌ایران: نمایندگان مجلس چه تاثیری می‌توانند در کاهش این خشونت‌ها داشته باشند؟

        شاید یکی از مهمترین کارها را بتوانند نمایندگان زن مجلس انجام دهند، چراکه آنها می‌توانند قوانین را بررسی وبازبینی کرده و در تصویب و تغییر قوانین گام برداشته و قوانینی که خشونت پنهان یا پیدایی نسبت به زنان دارند را عوض کنند. در کنار تمام اینها، زنان باید بدانند اگر بنشینند کسی نیست که حقوقشان را به آنها بدهد، بلکه خودشان باید وارد عرصه شوند و حقوقشان را به دست بیاورند. مهم این است که بدانیم در مسیری حرکت می‌کنیم که پر از سنگلاخ است، اما نباید ناامید شد.

         

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷