1225
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
      • نگاهی به کارنامه همسر جلال آل احمد که از او به عنوان اولین نویسنده زن نام برده می‌شود.
        از سیمین دانشور، معروف به شیرازی بی‌نام؛ به عنوان اولین زن نویسنده ایرانی دوران معاصر پس از مشروطه یاد می‌شود که نویسندگی را به طور حرفه‌ای و جدی دنبال می‌کرده‌است. او متولد سال ۱۳۰۰ در شهر شاعرپرور شیراز بود.
        دانشور با اختلافی در حدود سه تا چهار سال با جلال آل احمد و صادق چوبک و همزمان با ابراهیم گلستان اولین اثر خود را با نام آتش خاموش در سال ۱۳۲۷ منتشر کرد که توفیق چندانی نزد منتقدین کسب نکرد. برخی از داستان‌های این مجموعه شانزده قسمتی، قبلاً در روزنامه‌ کیهان، مجله‌ بانو و امید چاپ می‌شد.
        دانشور علاقه چندانی به اولین اثرش یعنی آتش خاموش نداشت و معتقد بود این مجموعه به مقتضای سنش، بسیار رمانتیک بوده و هرگز اجازه‌ مجدد برای چاپ آن را نداد. در آن هنگام دانشور تحت تأثیر جو هنری بود و این کتاب در مقایسه با آثار بزرگ علوی و چوبک، سیاه مشقی بیش نبود.
        دانشور در کنار نویسندگی از تحصیل نیز بی‌بهره نماند. در سال ۱۳۲۸ مدرک دکترای ادبیات فارسی از دانشگاه تهران گرفت و رساله علم‌الجمال و جمال را که در رابطه با ادبیات قرن هفتم است، به رشته‌ تحریر درآورد.
        در سال ۱۳۳۱ با استفاده از بورس تحصیلی فولبریت به ایالات متحده آمریکا رفت و مدت دو سال در رشته زیباشناسی در دانشگاه استنفورد به تحصیل پرداخت و در این مدت داستان‌های کوتاه او به انگلیسی در مجله‌ ادبی پاسیفیک اسیکتاتور و کتاب داستان‌های استنفورد به چاپ رسید. پس از بازگشت به ایران در هنرستان هنرهای زیبای پسران و دختران به تدریس پرداخت.
        وی در آغازین سالهای نگارش خود مجموعه‌های داستانی به نام «به کی سلام کنم»، «شهری چون بهشت» و «از پرنده‌های مهاجر بپرس» را نیز به رشته تحریر در آورد. میرصادقی معتقد است «داستان های کوتاه او از کیفیت معنایی و ساختاری بالایی برخوردار نیست که بتوان آنها را در کنار داستان‌های کوتاه نویسندگان مقتدری چون هدایت، چوبک، علوی و گلستان گذاشت».
        اغلب شخصیت‌های اصلی داستان‌های دانشور، زن بوده‌اند و او از دید یک زن به تاریخ و آنچه در دهه‌های گذشته در ایران رخ داده است می‌نگریسته‌است. توجه به زنان و زندگی آنها پیش از این به این حد وجود نداشت، اما زن آن روز نگاه و ذهنیتی مستقل نداشت.
        این امر چندان دور از ذهن نیست. زنان نویسنده نوپا در آن دوران تحت تاثیر کانون نویسندگی مردان بودند و ناخواسته به این سمت سوق داده می‌شدند. تعداد نویسندگان زن که به عنوان حرفه‌ به نویسندگی می‌پردازند به انگشتان دست هم نمی‌رسید. دانشور داستان‌نویسی را در دورانی آغاز کرد که ادبیات تحت سیطره نگاه مردانه و در حاشیه  بود و کسی برای نوشته زنان اهمیتی نمی‌‌داد.
        به دلیل شرایط فرهنگی و اجتماعی حاکم بر ادبیات آن دوران، دانشور برای ادامه حیات خود و برای آنکه داستان‌هایش خوانده شوند، مجبور شد از نام مستعار استفاده کند و نام شیرازی بی‌نام را برای خود برگزیند.
        وی در مجموعه داستان «به کی سلام کنم» که در سال ۱۳۵۹ به چاپ رسید به انتقاد و اعتراض به خفقان سیاسی و نیز زنانی می‌پردازد که تحت تاثیر مدرنیزاسیون خود را باخته‌اند، اما به طور کلی داستان تنها به یک زن یا زنان اختصاص نمی‌یابد و راوی با همگان سخن می‌گوید.



        با این حال «چیره دستی خود را در بازتولید لحن و ذهنیت زنان معمولی نشان می‌دهد». (عابدینی،۱۱۱۳:۱۳۷۷) و این موفقیتی چشمگیر برای او به شمار می‌رود.
        در داستان‌های «یک سر و دوبالین» و «چشم خفته» زنان، عزیزان و موقعیت از دست داده خود را روایت می‌کنند و از سروری زنان آمریکایی بر زنان ایرانی شکایت می‌کنند.
        داستان «تصادف» با وجود اینکه نقش فرهنگ مصرفی را در از خودبیگانگی زنان طبقه متوسط بررسی می‌کند، اما چندان موفق نیست. او را از نگاه مردی چون آل احمد می‌بیند.
        در داستان «مار و مرد» داستان از منظر زنی مرفه روایت می‌شود که در تلاش برای مادر شدن است و پس از پناه بردن به زنی کولی سرانجام به آرزوی خود می‌رسد و باردار می‌شود، اما فرزند او به جای انسان ماری است. مار و مرد هردوشان تخم و ترکه‌های مرگند. با وجود مار پرندگان مجبور به مهاجرت می‌شوند و سایه شوم ترس بر چهره باغ می‌نشیند. اما سرانجام داستان پایان خوشی دارد. مار به باغ وحش برده می‌شود و زن در فکر بازگشت باغبان و آباد شدن مجدد باغ است.
        در داستان «به کی سلام کنم» به زندگی زنی می‌پردازد که از دیدار دخترش محروم است و داماد میان این دو فاصله انداخته است.
        در فاصله سال های ۴۰ تا ۴۹ بیش از ۲۵ نویسنده زن داستان‌نویسی را آغاز می‌نمایند. در این دوران برای نخستین بار نویسندگان زن، نویسندگی را به گونه‌ای جدی و حرفه‌ای دنبال می‌کنند. فریده گلبو، خاطره پروانه و میمنت دانا از جمله نویسندگان این دوره‌اند.
        در همین زمان بود که دانشور رمان «سووشون» را منتشر کرد. رمانی که برخلاف مجموعه داستان منتشر شده‌اش بسیار درخشان، قابل توجه و درخور تامل بوده و زبانی ساده داشت. از این رو، دانشور اولین طلایه دار رمان نویسی زنانه به شمار می‌آید.
        «سووشون» سرآغاز شهرت دانشور است. این کتاب به هفده زبان ترجمه شده است. این رمان از زاویه دید شخصیت زن داستان به وقایع اجتماعی و سیاسی نیمه اول دهه بیست می‌پردازد.
        وی پس از آن دو رمان دیگر با نام های «جزیره سرگردانی» ۱۳۷۲ و «ساربان سرگردان» ۱۳۸۰ را منتشر کرد که به مبارزات سیاسی قبل انقلاب و به حوادث بعد از آن و ابتدای جنگ می‌پردازد. شخصت اصلی داستان دختری به نام هستی است.
        به طور کلی رمانهای دانشور در ردیف آثار نخبه‌پسند دسته‌بندی می‌شود. در آثار او علاوه بر انتقاد به شرایط زنان، انتقاد به مسایل اجتماعی و سیاسی نیز دیده می‌شود. زنان در آثار او اغلب به دو طبقه متمایز از هم تقسیم می‌شوند: «زنان طبقه بالا و مرفه الحال، و زنان زحمتکش و زیر دست و محروم و اغلب کلفت جماعت که خدمت زنان طبقه بالا را می‌کنند و برای آنها زحمت می‌کشند و از این طریق است که با هم در ارتباطند. این نقد به آثار دانشور وارد است که اغلب زنانی که ترسیم می‌کند از دو طبقه بالا و پایین هستند و طبقه متوسط در آنها کمتر دیده می‌شود.»
        وی علاوه بر نگارش داستان و رمان به امر ترجمه نیز اشتغال داشته است: سرباز شکلاتی، نوشته برنارد شاو، ۱۳۲۸،دشمنان، نوشته آنتوان چخوف، ۱۳۲۸،بنال وطن، نوشته آلن پیتون، داغ ننگ، نوشته ناتانیل هاثورن، ماه عسل آفتابی (مجموعه داستان)، نوشته ریونوسوکه‌آکوتاگاوا از جمله ترجمه‌های اوست.
        دانشور در کارنامه ادبی خود، تجربه نگارش آثار غیرداستانی را نیز دارد، این آثار عبارتند از: غروب جلال، انتشارات رواق، ۱۳۶۰ شاهکارهای فرش ایران راهنمای صنایع ایران، ذن بودیسم، مبانی استتیک.
        اکنون سالهاست جامعه ادبی چشم انتظار آخرین رمان وی یعنی جزیره سرگردانی است. رمانی که طبق نقل‌ها ادامه رمان ساربان سرگردان است. دانشور با وجود آنکه در دانشگاه تدریس نموده، به امر ترجمه اشتغال داشته و داستان کوتاه به نگارش درآورده است، اما عمده شهرت خود را مدیون رمان‌هایی است که به نگارش درآورده است.

        منابع:
        میرعابدینی، حسن ،۱۳۸۶،صدسال داستان نویسی ایران،   جلد سوم و چهارم.
        میرصادقی،جمال،۱۳۸۲داستان نویس های نام آور معاصر ایران،نشر اشاره.

          1. امتیازدهی:
            لطفا منصفانه امتیاز دهید.
              1.  
              2. ۰۰%
              3. تعداد: ۰۰ رای
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷