1213
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. فاطمه ناظم زاده
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۱)
            تعداد بازدید: 1213
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        تاثیر برنامه‌های تلویزیونی بر مصرف گرایی زنان

        یکی از تفریحات سالم خانواده چهار نفری ما نشستن پای تلویزیون (بخوانید لمیدن!)و دیدن برنامه‌های مختلف است. حداکثر تلاش ما هم این است که هیچ کدام را از دست ندهیم. اما سعی می‌کنم میزان تلویزیون دیدن بچه‌ها زیاده از حد نباشد .در یکی از همین شب‌ها که همگی مشغول دیدن یک سریال بودیم، ناگهان دختر هشت ساله‌ام از من پرسید: «مامان مگه تو همیشه نمی‌گی نوشابه ضرر داره و نباید بخوریم؟» گفتم: «هنوز هم می‌گم.» گفت: «پس چرا توی این سریال همیشه موقع غذا خوردن سر میزشون نوشابه دارند؟» طبق معمول با گفتن «دخترم این توی فیلمه» موضوع را حل و فصل کردم.
        واقعیت این است که در دنیای امروزه چه بخواهیم و چه نخواهیم در معرض رسانه‌های گوناگونی قرار می‌گیریم. تلویزیون به دلیل حضور مستقیم در منازل ،ارزان بودن، جذابیت بصری و درگیرکردن حواس بینایی و شنوایی به صورت همزمان تاثیری بسیار بیشتری از سایر رسانه‌ها دارد، به نحوی که در حال حاضر حکم یکی از اعضای خانواده را دارد که حضورش در خانه ضروری به نظرمی‌رسد. نحوه تاثیرگذاری آن هم بیشتر به صورت ناآگاهانه و شکل دهنده بخش عمده‌ای از زندگی ما است. این تاثیر می تواند روی طرز تفکر، سبک زندگی، نحوه مصرف و ... باشد. بی‌شک کودکان در این بخش از حساسیت بیشتری برخوردار هستند، چرا که خانواده، گروه همسالان، مدرسه و رسانه‌ها از ارکان مهم جامعه پذیری آنها هستند. سایر گروه‌های سنی نیز از این امر مبرا نیستند. زنان از مخاطبان ویژه برنامه‌های مختلف تلویزیونی و تحت تاثیر فرهنگ رسانه هستند.
        سریال‌های تلویزیونی ، از برنامه‌های خاص و پرطرفدار تلویزیون ملی ما (که البته رقیب داخلی نیز ندارد) به شمار می‌آیند. معمولاً مضامین این سریال‌ها حول محور خانواده، روابط عاطفی بین افراد، اتفاقات گوناگون و به طور خاص هم سریال‌های پلیسی، تاریخی یا مناسبتی هستند. به دلیل احساس نزدیکی یا همذات پنداری با شخصیت‌های مختلف، الگو پذیری از آنها نیز بسیار رایج است. بارها شاهد بوده‌ایم که تکیه کلام‌های خاص بعضی از شخصیت‌ها توسط عموم جامعه استفاده شده است. این تاثیر می‌تواند در زمینه‌های دیگر زندگی نیز باشد. مثل سبک زندگی، نحوه پوشش، رفتار و مصرف
        یکی از زمینه های مهم که در هر جامعه‌ای لازم است فرهنگ سازی مناسب برای آن انجام بگیرد الگوهای مصرف است. دکتر موسایی در میز گردی با موضوع «اقتصاد، مصرف و سبک زندگی»، نزدیکترین مفهوم به سبک زندگی در اقتصاد را مصرف و الگوی آن معرفی کرد و افزود: «مصرف و الگوی آن دارای سه مولفه است.سطح مصرف، ترکیب کالاهای مصرفی و نحوه مصرف.» وی معتقد است که در سطح خرد یعنی مطالعه رفتار مصرفی خانواده علاوه بر فاکتورهای اقتصادی نظیر قیمت کالا، سطح در آمد فرد و ... عوامل غیر اقتصادی نیز دخیل هستند که بررسی این عوامل به عهده جامعه شناسان و فرهنگ شناسان است. وی در توضیح چگونگی تاثیر جنسیت در الگو میزان مصرف گفت: «الگوی مصرف خانوارهایی با سرپرستی زن با خانوارهایی که سرپرست آن مرد است متفاوت است؛ در تمام دنیا ثابت شده است که معمولاً خانم‌ها اقتصادی‌‌تر عمل می‌کنند و  تخصیص هزینه‌هایشان بهینه‌‌تر از مردان است.».
         دکتر در مورد تاثیر رسانه بر الگوی مصرف گفت: «رسانه‌ها و ابزارهای انتقال دهنده فرهنگ و فرهنگ سازان می‌توانند با تغییر عوامل غیر اقتصادی موجب تغییر سلیقه و درنهایت تغییر الگوی مصرف شوند» (۱).
        تاثیر تبلیغات و آگهی‌ها بر میزان مصرف فرد و افزایش آن یک امر شناخته شده در حوزه اقتصاد است. از آنجایی که زنان به عنوان مدیران خانه نقش بسیار مهمی در تعیین این الگوها، حفظ منابع انرژی و انتقال آموخته‌ها به سایر اعضای خانواده دارند، نقش تلویزیون نیز در مخاطب قرار دادن زنان، آموزش و ارتقاء سطح آگاهی آنان در این زمینه بسیار پررنگ‌تر می‌شود. همان طور که ذکر شد بخش عمده‌ای از این فرهنگ‌سازی به صورت ناخودآگاه و از طریق برنامه‌های تلویزیونی عموماً پرطرفدار برای زنان انجام می‌‌شود. زمانی که یک برنامه ‌آشپزی مواد لازم برای تهیه غذایی را اعلام می‌کند،گاهی مواد اولیه و لوازمی که برای تهیه آن غذا لازم است آنقدر زیاد و پیچیده می‌شود که تهیه آن برای یک خانواده متوسط مقدور نیست. هنگامی که در سریال تلویزیونی وسایل زندگی یک زوج جوان با سطح درآمد متوسط بدون دلیل موجهی به شکل مجلل نمایش داده می‌شود، روی سطح انتظارات تاثیری مستقیم خواهد داشت. البته نباید این نکته را نیز از نظر دور داشت که معمولا برنامه‌های تلویزیونی، بیانگر واقعیت‌های زندگی روزمره است. البته لازم است تعادلی بین واقعیات موجود در یک جامعه و آنچه صرفاً برای جذابیت بیشتر نشان داده می‌شود برقرار گردد و این مساله نیازمند تحقیق و بررسی بیشتر در امر برنامه‌سازی است. در این زمینه دکتر سام آرام، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، با مهم ارزیابی کردن تاثیر مجموعه‌های تلویزیونی می‌گوید: «در سریالی دید م نقش معتاد را بر معلم ارجحیت داده بودند! با این کار نقش منفی توسعه می‌یابد و نقش مثبت تحقیر می‌شود. اگر سریال‌ها براساس تحقیقات و پژوهش‌های علمی و معتبر ساخته شوند به چنین مواردی برنمی‌خوریم.»
        دکتر سام‌آرام اظهار می‌دارد: «صدا و سیما در حکم دانشگاه و وظیفه‌اش فرهنگ‌سازی ا‌ست؛ بنابراین باید کل جامعه را در نظر بگیرد. هر سریال و برنامه‌ای طبعا برای خود مخاطب‌سازی می‌کند، اما نقش آن بر فرهنگ مخاطب، بسیار مهم‌تر از تعداد مخاطبینی است که جذب می‌کند و ارزیابی نیز باید بر همین مبنا باشد. (۲)

        واقعیت این است که با شروع تولید انبوه در جوامع و افزایش اهمیت تجارت و کسب سود، اهمیت خلق شیوه‌های جدید برای فروش بیشتر روز به روز افزایش می‌یابد. در موازات این ماجرا، در جوامع مختلف، نوعی تغییر و تحولات ایجاد شده که بر الگوی مصرف و به طور کلی نیازهای افراد، موثر است. «آنچه مشخص است این است که با ایجاد تغییر و دگرگونی الگوی مصرف، تولیدکنندگان کالاهای تجاری تشویق می‌شوند تا برای پاسخگویی به این مصرف انبوه و سیری‌ناپذیر به رقابت فشرده‌ای بپردازند.» تولید انبوه که از ویژگی‌های عصر نوین است، فروش انبوه را نیز به همراه داشته، بنابراین همواره شرکت‌های تجاری بزرگ جهت فروش و تولید بیشتر، محتاج آن هستند که در نگرش، بینش، دانش و رفتار مخاطبان خود تغییراتی اساسی ایجاد نمایند. از جمله این تغییرات اساسی توده‌ای شدن فرهنگ مصرفی در جامعه می باشد. این بدان معناست که فرهنگ عامه به نوعی به فرهنگ توده‌ای تبدیل می‌شود.» (۳)
        تبلیغات خود نیز از فرهنگ جامعه متاثر است.«فرهنگ یک جامعه، شکل دهنده و جهت دهنده نوع، شیوه، رفتارها و ساختارهای تبلیغاتی در جامعه است و «بایدها و نبایدهای تبلیغات» را تبیین می‏کند. عدم شناخت و آگاهی‏های لازم در مورد فرهنگ و ابعاد گوناگون آن، در هر جامعه و از جمله جامعه خودمان، باعث می‏شود تا تبلیغات به بیراهه‌هایی کشیده شود که نتیجه آن بازتولید مبانی و الگوهای فکری و رفتاری غلط و مخدوش است. به عبارتی ساده‏تر، می توان اینطور بیان کرد که تبلیغات می‌توانند منبعی فرهنگ ساز محسوب شوند.»(۴)
         تبلیغاتی که از تلویزیون پخش می‌شود نقش بسیار مهمی بر افکار بینندگان دارد. زیرا همانطور که ذکر شد جزء رسانه‌های تاثیر گذار بر افکار عمومی است. زمانی که تصاویر غیر واقعی و دور از فرهنگ جامعه در یک تبلیغ نشان داده می شود، هم بر الگوی زندگی تاثیر می‌گذارد و هم بر شیوه‌های مصرف کالا. از سوی دیگر در تبلیغات، زنان معمولاً در نقش‌های کلیشه‌ای ظاهر می‌شوند و هنگامی حضور مشخص دارند که کالای مورد تبلیغ از وسایل خانگی، شوینده، یا مربوط به آشپزخانه است و به طور کلی بیشتر در محدوده وظایف سنتی زنان باشد. بنابراین زمانی که الگوهای مصرف به صورت خاصی مطرح می‌شود، تاثیر مستقیمی بر نگرش زنان می‌گذارد. وقتی استفاده از یک شوینده خاص در تبلیغی باعث رضایت‌مندی سایر افراد خانواده می‌شود و محیطی امن و به دور از آلودگی را پس از استفاده به تصویر می‌کشد، ناخودآگاه زنان مخاطب گمان می‌کنند راز کدبانو بودن استفاده زیاد از همان برند خاص است و یا هنگامی که استفاده از یک روغن باعث خوش طعم شدن غذا و تعریف و تمجید سایرین می‌شود، زنان به استفاده از همان برند خاص ترغیب می‌شوند و این همان نقش پنهان تبلیغات است. در اینجا بدون اینکه اشاره مستقیم به خرید کالا شود، الگوی مصرف و محبوبیت زن پس از مصرف به همان شیوه و مقدار را نشانه می‌گیرد و نتیجه ،عملکرد به صورت ناخودآگاه است.
        اینها همه بیان‌کننده اهمیت رسانه در شکل دهی به فرهنگ عمومی جامعه است و این امر مسئولیت برنامه‌سازان و متولیان امر را بسیار خطیر می‌سازد.

        ۱.    سایت تبیان
        ۲.    سایت هم اندیشی-۹ بهمن ۹۰
        ۳.    ویلیامز:۱۹۷۶،صفحه۱۹۹
          1. امتیازدهی:
            لطفا منصفانه امتیاز دهید.
              1.  
              2. ۰۰%
              3. تعداد: ۰۰ رای

        1 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. نامشخص
                ۲۲ فروردین ۹۱
                ۱۳:۳۳
          1.  
            be nazaram vaghti adam aghlesh be cheshesh bashe mitone tahte tasire tablighat gharar begire
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷