2052
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. سمیه ترکاشوند
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 2052
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        این دو زن واقعی‌اند، یکی مطیع است و دیگری سرکش. یکی سنتی و دیگری متجدد؛ اما هر دو عاشق نقش مادری‌اند.

        ادبیات به ویژه ادبیات داستانی، همواره در طول حیات خود ارتباط نزدیکی با زندگی انسانها داشته است. شکلگیری مکاتب ادبی، نتیجه مستقیم تغییر اندیشهها و تغییر فضای سیاسی و اجتماعی جوامع بشری بوده و هست.
        ادبیات داستانی ایران از همان آغاز پیدایش خود، در یک فضای بسته سیاسی و فرهنگی متولد شد و سپس در سالهای التهاب و ناامنی و کشتار شروع به بالیدن کرد. این بستر اگرچه برای بازتاب حقایق زندگی -همان گونه که بودند- مناسب نبود، اما نویسندگان -هر چند اندک- توانستند اعتراض‌ها و تجاوزها را در لابه‌لای آثارشان ثبت کنند. بنابراین ادبیات داستانی بسیار سطحی و گذرا وقایع تاریخی و سیاسی اجتماع را در خود منعکس می‌‌کرد، اما هیچ نظام حکومتی نمی‌توانست از بازتاب زندگی اجتماعی، آدم‌ها و مناسبات‌شان جلوگیری کند. قهرمان داستان نمی‌توانست از آرزوهایش سخن بگوید، آینده‌اش در هاله‌ای از ابهام پنهان بود و حتی نمی‌توانست علیه نظام حاکم قیام کند؛ اما همین قهرمان، درگیر زندگی بود با همه فقرها و سختی‌هایش. او حتی اگر به خوشگذرانی می‌پرداخت برای فرار از زندگی بود؛ همانند قهرمان‌های داستان‌های محمد مسعود.
        شخصیت‌های داستان -زن و مرد- با جنگ، تجاوز و قحطی دست و پنجه نرم می‌کردند، اما شخصیت‌های زن داستان با سخت‌گیری‌های سنت و مذهب نیز روبه رو بودند. باورهایی که زن را در چهاردیواری خانه‌اش محصور می‌کرد و تنها نقش مادری و همسری را برای او مناسب می‌دانست. «شوهر آهو خانم» (۱۳۴۰ ) به خوبی سختی‌های زندگی این زن را در برابر چشمان مخاطب ترسیم می‌کند. علی محمد افغانی در این داستان، دو زن از دو طبقه اجتماعی متفاوت را در برابر هم قرار می‌دهد. آهو زن سنتی و زجر کشیده‌ای است که فارغ از همه هیاهوی اجتماع، در خانه‌ای آرام، زندگی‌اش را وقف همسر و فرزندانش می‌کند. او در سخت‌ترین شرایط، سکوت می‌کند و دم برنمی‌آورد، تنها برای این که بتواند باز هم در آن خانه بماند و کودکانش را در آغوش بگیرد. اما این سکوت بعد از مدتی جای خود را به خشم و اعتراض می‌دهد. حس زنانگی و مادر بودن، آهو را وامی دارد تا برای حفظ زندگی و همسرش مبارزه کند. در پایان داستان، باز هم دلداری و مهربانی آهو است که سید میران را دوباره به زندگی بازمی‌گرداند.
        هما- شخصیت دیگر داستان- تجددطلب و خودبین است و در طی داستان تنها به دنبال سرپناه مطمئنی برای زندگی است. او می‌خواهد از نقش زن سنتی فرار کند. به دنبال آزادی است و بی‌پروا از کشف حجاب استقبال می‌کند. با این وجود هرگز زنی آزاد و مستقل نمی‌شود و همواره در سایه  سید میران روزگار می‌گذراند. هما تلاش می‌کند تا از قید و بند سنت‌ها بگریزد؛ اما هرگز نمی‌تواند بر غریزه مادری‌اش غلبه کند.او هم زنی تنها و قابل ترحم است، زنی که در نهایت خانه و همسر را رها می‌کند و با دیگری راهی سفر می‌شود.
        این دو زن واقعی‌اند، گویی از همین دنیای واقعی به داستان راه پیدا کرده‌اند. یکی مطیع است و دیگری سرکش. یکی سنتی و دیگری متجدد؛ اما هر دو یک وجه مشترک دارند: عاشق نقش مادری‌اند. زندگی برای هما از زمانی که متوجه می‌شود نمی‌تواند فرزندی داشته باشد، بی‌معنی می‌شود. او به خوشگذرانی می‌پردازد تا این درد را فراموش کند. volume30_41.jpg
        کمتر از یک دهه بعد، «سووشون» (۱۳۴۸ ) نوشته می‌شود. سیمین دانشور در این داستان چهره واقعی زن را تصویر می‌کند. زن داستان او نه زن محصور در میان باورهای سنتی است و نه زن خیابانی. زن داستان او، زن است، معشوق است، همسر است، مادر است و همه وظایف زن بودنش را به بهترین شکل ایفا می‌کند. اما آن چه زری را از دیگر شخصیت‌های زن داستان‌ها متمایز می‌کند، این‌ها نیست، بلکه نقش اجتماعی اوست.او زنی تحصیل‌کرده است که وظایف مادری و همسری و انسانی‌اش را توامان انجام می‌دهد. زری هر هفته برای کمک به بیماران روانی به دیوانه‌خانه می‌رود و بعد از مرگ شوهرش، در برابر ظلم می‌ایستد. دانشور با خلق این شخصیت برای اولین بار زن انقلابی و معترض را وارد ادبیات داستانی ایران می‌کند.
        با گذشت زمان و تغییر فضای سیاسی و اجتماعی، راه برای حضور زنان در عرصه‌های مختلف اجتماع هموارتر می‌شود. زنان به جز وظایف همسری و مادری، مسئولیت‌های دیگری نیز بر عهده می‌گیرند. در داستان‌ها اوضاع به شکل دیگری بروز می‌کند. نویسندگان سعی می‌کنند تا تصویری متفاوت از زن را به مخاطب نشان دهند؛ زنی که مستقل و آزاد است و با مردان برابری می‌کند. شخصیت اصلی داستان «عادت می کنیم» (۱۳۸۳) بهترین نمونه برای این تعریف است. زویا پیرزاد برای دست‌یابی به زن آرمانی‌اش، آرزو را در محیطی کاملا مردانه قرار می‌دهد. او صاحب یک معاملات ملکی است و در کارش نیز موفق است. با این حال او مادری است که از علایق دخترش بی خبر است. شکست او در ازدواج اول، سبب شده که تعمدا از وظیفه همسری شانه خالی کند. لحن صحبت او نیز در بسیاری مواقع از حیطه زنانگی خارج می‌شود. در حقیقت او زنی است که می‌خواهد همه احساساتش را فراموش کند، اما حتی زمانی که فکر می‌کند موفق به این کار شده، به خاطر احساس ترحم نسبت به یک خانواده، به کارمندانش سفارش می‌کند تا برای خانه‌شان مشتری پیدا نکنند. سیر داستان به گونه‌ای پیش می‌رود که آرزو را به اصالت‌های زنانگی‌اش سوق می‌دهد. تنها در این زمان است که بار دیگر عاشق می‌شود و با همین حس زنانه است که مخالفت دخترش نسبت به ازدواج مجدد را درمی‌یابد. با این همه به نظر می‌رسد نویسنده نهایت تلاش خود را به کار برده تا زنی مدرن را در اثرش ثبت کند.
        این سه داستان در سه دوره زمانی مختلف نوشته شده‌اند. بستر اجتماعی که هر یک از این داستان‌ها در آن رخ می‌دهد، متفاوت از یکدیگر است. نمی‌توان نتیجه بررسی این سه رمان را به کل ادبیات داستانی ایران تعمیم داد؛ اما می‌توان یک سیر کلی برای آن در نظر گرفت. به تدریج نقش زن در رمان، پررنگ‌تر می‌شود. زن معشوق بودن صرف را رها می‌کند و نقش مادری و همسری را تجربه می‌کند. او کودکش را در آغوش می‌گیرد و داستان روایت می‌شود. اندکی بعد نویسنده، شخصیت زن داستانش را از پستوی خانه بیرون می‌آورد و در اجتماع و تقابل آدم‌ها قرار می‌دهد. اما نقش مادری و همسری این زن، همچنان پررنگ است. در دوره‌های بعد و تغییر فضای اجتماعی، نویسنده ترجیح می‌دهد به نقش اجتماعی زن بپردازد و حس مادری و زنانگی‌اش را پنهان کند. شاید از نگاه نویسنده و حتی مخاطب، احساسات پرشور یک زن و یک مادر، بزرگ‌ترین نقطه ضعف زنان به حساب می‌آید.


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷