4526
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. محمد علیزاده
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۳)
            تعداد بازدید: 4526
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        با وجود این که گوناگونی افراد بشر در طول زمان و در میان ملت‌ها و آداب و رسوم ادیان، منجر به تنوع مهریه‌ها شده است، ولی این باور که همه آنها اصل وجود مهریه را برای ازدواج لازم می‌دانند، وجه مشترک آنهاست.

         

        اصل ازدواج امری مورد قبول و البته مورد نیاز تمام انسان‌های روی زمین با هر ملیت و پیرو هر دین و آیینی است. در واقع تفاوت انسان‌ها در ملیت، نژاد، دین، فرهنگ، اجتماع، اقتصاد و... نتوانسته است این نیاز مهم را تحت‌‌الشعاع خود قرار دهد. با این حال، باید پذیرفت که تفاوت‌های زیادی در نحوه برگزاری و رسم و رسومات آن در نقاط مختلف و در میان انسان‌ها وجود دارد. یکی از مسلمات و ملزومات ازدواج که از زمان پیدایش این پیوند زناشویی به شکل‌های مختلف وجود داشته و تا امروز نیز وجود دارد، موضوع مهریه است. در یادداشت پیش رو قصد داریم این موضوع را در میان پیروان ادیان دیگری غیر از اسلام مورد کنکاش قرار دهیم. برای این کار شاید بهتر باشد ابتدا مهریه را مختصر تعریف کنیم.
         
        «مهریه به مالی اطلاق می‌شود که مرد به مناسبت عقد ازدواج ملزم به پرداخت آن می‌باشد؛ نقدی یا غیرنقدی بودن آن و همچنین فردی که مهریه را دریافت می‌کند، منوط به شرایط و بازه زمانی است که در آن قرار دارند، ولی مقدار آن منوط به تراضی دو طرفه است.»
        با وجود این که گوناگونی افراد بشر در طول زمان و در میان ملت‌ها و آداب و رسوم ادیان، منجر به تنوع مهریه‌ها شده است، ولی این باور که همه آنها اصل وجود مهریه را برای ازدواج لازم می‌دانند، وجه مشترک آنهاست.
         
        مهریه در ادیان غیراسلامی در طول تاریخ تحولات زیادی را پشت سر گذاشته است. مهریه‌ای که مرد ملزم به پرداخت آن بوده تا بتواند ازدواج کند، یا به صورت نقدی بوده و یا به صورت غیرنقدی. گاهی طلا و نقره و مس بوده (که اینها در حکم پول نقد آن زمان بوده‌اند) و گاهی نیز به صورت هدایای غیرنقدی بوده که مرد باید تقدیم همسر خود و یا خانواده او می‌کرده است، حتی گاهی مهریه به این صورت بوده است که داماد باید چند سالی را برای پدر همسر خود کار می‌کرده است تا جایگزین مهریه باشد.
         
        حال بعد از پرداخت مهریه از طرف مرد، باید دید چه کسی مالک مهریه شده و آن را دریافت می‌کند؟ در اینجا نیز تفاوت‌هایی به چشم می‌خورد. برحسب همان گوناگونی افراد بشر که به آن اشاره کردیم، مهریه گاهی متعلق به همسر بوده و به او پرداخت می‌شده و گاه نیز متعلق به پدر وی بوده است. بدین‌سان مرد با پرداخت مهریه در واقع مالک همسر خود و فرزندانشان در آینده می‌شد.
         
        اکنون جای آن است که مهریه ازدواج را در ادیان، مذاهب و دوره‌های قبل از اسلام مورد بررسی و بازبینی اجمالی قرار دهیم.
         
        مشهور است که قدیمی‌ترین قانون شناخته شده درباره مهریه مربوط است به قانون حمورابی که در حدود ۱۷۰۰ سال قبل از میلاد مسیح (ع) تدوین شده است. این قانون ۲۸۲ ماده دارد که طبق مواد ۱۳۸ و ۱۳۹، اگر زن عقیم بوده و طلاق داده شود، شوهر مکلف است که مهریه و جهیزیه او را پرداخت کند و در صورتی که زن مهریه و جهیزیه نداشته باشد، باید یک من نقره به او بدهد. هرگاه زن مرتکب ترک خانواده یا اعمالی از این قبیل شود، به لحاظ کاری که انجام داده، شوهر از پرداخت مهریه و جهیزیه به او معاف است.
         
        در ایران باستان، پرداخت مهریه به این صورت بوده است که پدر دختر در قبال دریافت مبلغی پول یا مال غیرنقدی به صورت هدیه، با ازدواج دخترش موافقت می‌کرده و حقوق و وظایف خود را در قبال دخترش تماما به داماد منتقل می‌کرده است. از طرفی اگر شوهر متوجه عیبی مانند نازا بودن در دختر می‌شد، می‌توانست مبلغ پرداختی و یا هدایایی که به پدر دختر داده بود را پس بگیرد و دختر را نیز طلاق دهد.
        volume37_2.jpg
        همانطور که می‌بینید مهریه در ایران قبل از اسلام نیز وجود داشته است. شاهنامه فردوسی نیز وجود مهریه را در ایران قبل از اسلام تأیید می‌کند، آنجا که مهریه ازدواج زال و رودابه را چنین گزارش می‌کند:
        «سزاوار از او خلعت آراستند
        ز گنج آن چه پرمایه‌تر خواستند 
        به کابل دگر سام را هر چه بود 
        ز کاخ و ز باغ و ز کشت و درود
        به سیندخت بخشید و دستش به دست 
        گرفت و یکی نیز پیمان ببست» (۱)
         
        در یونان قدیم نیز پدر دختر با دریافت مبلغی پول یا هدیه از طرف داماد، با ازدواج دخترش موافقت می‌‌کرد و کلیه حقوق و وظایف خود در قبال دخترش را به داماد منتقل می‌کرد. (۲)
         
        آنچه از نوشته‌های زرتشتیان درباره مهریه برداشت می‌شود این است که مرد در هنگام ازدواج علاوه بر مالی که باید به دختر پرداخت کند، مال دیگری نیز باید به پدر دختر بدهد. همچنین اگر مرد بعد از ازدواج عیبی از قبیل نازا بودن را در زن مشاهده کند، حق زن نسبت به مهریه ساقط می‌شود. (۳)
         
        در میان یهودیان مهریه از ارکان ازدواج محسوب می‌شود و کلیه فرقه‌های یهود ازدواج بدون مهریه را باطل می‌دانند. (۴) مهریه در میان یهودیان عندالمطالبه نیست، بلکه در صورت وقوع طلاق، مرد موظف است مهریه را به زنش بپردازد. البته در مواردی هم حق زن نسبت به مهریه ساقط می‌شود و آن در صورتی است که زن از اجرای قوانین دین یهود سرپیچی کند، مثلا بدون پوشاندن سر خود به میان مردان دیگر برود، با مردان دیگر از روی سبک‌سری گفتگو کند، در حضور شوهر خود به والدینش دشنام دهد و یا در خانه شوهر خود با صدای بلند درباره امور زناشویی صحبت کند و همسایه‌ها نیز بشنوند. در این موارد ازدواج باطل می‌شود و مرد می‌تواند بدون پرداخت مهریه از او جدا شود. (۵)
         
        مهریه در میان پیروان دین مسیحیت از رنگ و بوی کمتری برخوردار است و علت آن را می‌توان این گونه برداشت کرد که اصولا مسیحیان به دلیل مجرد ماندن حضرت عیسی (ع)، ازدواج را امری مقدس نمی‌دانند و تأکید آنها بر تجرد است. با این حال می‌توان گفت در میان فرقه کاتولیک مهریه وجود ندارد و در فرقه پروتستان هیچ الزامی برای تعیین مهریه نیست، ولی با توافق زوجین و والدین آنها می‌توان مهریه تعیین کرد و در نکاح‌نامه نیز تصریح نمود. (۶)
         
        در عربستان قبل از اسلام نیز مهریه متعلق به پدر دختر بوده و دختر حقی در آن نداشته است و چون پدر با گرفتن مهریه، مال خود را زیاد می‌کرد، لذا به دختر (نافجة) می‌گفتند. اعراب در زمان جاهلیت از تزویج دختران خود به مردان غیرقبیله امتناع داشتند، مگر در صورتی که داماد به پرداخت مهریه زیادتری تن می‌داد که در این حالت پدر دختر با ازدواج موافقت می‌کرد. حتی در خود قبیله هم حق تقدم برای ازدواج با کسی بود که مهریه بیشتری پرداخت می‌کرد.
         
        منابع :
        ۱) تاریخ حقوق ایران، سید حسن امین، چاپ اول ۱۳۸۲، انتشارات دایرة المعارف ایران شناسی، ص ۷۱
        ۲) مهریه، دکتر علی آراد ص ۱۶
        ۳) تقریرات تاریخ حقوق، دکتر علی آبادی صفحات ۶۳، ۶۸، ۷۵
        ۴) صالح، علی پاشا، مباحثی از تاریخ حقوق، انتشارات دانشگاه تهران، بهمن ۱۳۴۸، ص ۱۱۲
        ۵) گنجینه ای از تلمود، ص ۱۸۶
        ۶) صالح، علی پاشا، مباحثی از تاریخ حقوق، انتشارات دانشگاه تهران، بهمن ۱۳۴۸، ص ۱۱۲
         

        3 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. سمیه
                ۰۵ تیر ۹۲
                ۱۲:۵۶
          1.  
            سلام.من از این متن مجله شما در مقالم استفاده کردم.ولی متاسفانه برای نوشتن رفرنس اطلاعاتی از مجله شما ندارم مثلا سال وماه و.....لطفا راهنمایی کنید
           
          0
           
          0
          1.  
            پاسخی به نظر سمیه
            سلام.من از این متن مجله شما در مقالم استفاده کردم.ولی متاسفانه برای نوشتن رفرنس اطلاعاتی از مجله شما ندارم مثلا سال وماه و.....لطفا راهنمایی کنید
            سلام علیکم؛ این مطلب مربوط به شماره سی و هفتم مجله اینترنتی دخت ایران، سال پنجم، دی ماه ۱۳۹۱ است که با موضوع مهریه منتشر شده است. این اطلاعات در آرشیو قابل دسترسی است. متاسفانه ایمیلتان را نگذاشته‌اید که جوابتان ارسال شود
           
          0
           
          0
              1. user-pic
              2. ۱۰ اردیبهشت ۹۳
                ۱۸:۵۴
          1.  
            مهریه ازدواج ۱۲ - ھر چه که شعار برابری زن و مرد داغتر می شود مبلغ مھریه ھم بالاتر می رود و این آشکارا دال بر دروغ بودن این شعار است . ١٣ - مھریه بالا نشانه شقاوت و بیوفائی رابطه زناشوئی است و خود موجب شقاوت و بیوفائی مضاعف در طول زندگی می شود . ١۴ - مھریه استمرار برده گی تاریخی زن است که امروزه به اوج خود رسیده است . ١۵ - زن یا مھر دارد یا مھریه . از کتاب " نامه های عرفانی " جلد دوم استاد علی اکبر خانجانی - ص ۳۳ لینک دانلود از : سایت بنیاد نشر استاد خانجانی : http://khanjany.com/index.php/%DA%A۹%D۸%AA وبلاگ عرفان زندگی :http://dl.ketabkhane-erfani.com/download/ketabha/namehaie%۲۰erfani۱.zip
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷