3403
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. مهدی نجفی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۴)
            تعداد بازدید: 3403
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        راههای محرمیت بین فرزندپذیر وفرزندخوانده از نگاه فقهای حاضر.


        دخت ایران - مقولۀ فرزندخواندگی به ویژه موضوع محرمیت و ازدواج فرزندخوانده و فرزندپذیر در شرع و قانون به عنوان موضوع اختلافی، بالأخص در روزهای اخیر و پس از مخالفت مجلس با لایحه ازدواج با فرزندخوانده، مورد بحث فراوان میان حقوقدانان و قانون‌گذاری و علمای اسلامی واقع شد.

        اگر چه ضرورت بررسی همۀ ابعاد مقولۀ مهم فرزندخواندگی امری انکارناپذیر محسوب می‌شود، اما مقولۀ محرمیت در فرزندخواندگی به عنوان یکی از کلیدی‌ترین بخش‌ها در مقولۀ فرزندخواندگی در بین فقها و نخبگان جامعۀ اسلامی مطرح است. برخی از علما در نظری متفاوت، فرزندخوانده را محرم می‌دانند، در صورتیکه اکثر فقهای حاضر، فرزندخوانده را محرم ندانسته و صرفاً راه‌های خاصی را برای ایجاد محرمیت بین فرزندپذیر و فرزندخوانده ارائه می‌دهند. این نوشتار به مهم‌ترین استفتائات موجود در موافقت یا مخالفت با محرمیت فرزندخوانده و نحوۀ راه‌های محرم نمودن فرزندخوانده پرداخته است.

        فقهائی که قائل به عدم محرمیت در فرزندخواندگی می‌باشند.

        امام خمینی (رحمه الله علیه):
        راهی برای محرمیت نیست، مگر آنکه بچه اگر پسر باشد بعد از بلوغ شرعی با ازدواج محرم شوند. (در صورتیکه در منزل پدرخوانده، فرزندی از خودشان موجود باشد.) و قبل از بلوغ، اگر ولی ندارد، راهی برای محرم شدن با عقد نیست.[۱]
         

        آیة الله خامنه‌ای (دام ظلّه):
        فرزندخوانده حکم فرزند ندارد و با مرد و زنی که او را بزرگ می‌کنند محرم نمی‌شود، مگر به وسیله رضاع با مراعات شرایط آن و یا ازدواج پس از بلوغ و رشد و قبل از بلوغ با اذن حاکم شرع و رعایت مصلحت طفل عقد موقت اشکال ندارد.[۲]  

         آیة الله سیستانی (دام ظلّه):
        راه ندارد.[۳]

         آیة الله شبیری زنجانی (دام ظلّه):
        فرزند پرورشگاهی اگر دختر باشد به وسیله ازدواج خود پدرخوانده و یا پدر و جدّ و پسر و نوه (پدر بی‌واسطه و باواسطه و پسر بی‌واسطه باواسطه) پدرخوانده او به وی محرم می‌شود و اگر پسر باشد، با ازدواج خود مادرخوانده و یا دختر بی‌واسطه یا باواسطه‌اش با وی محرم خواهد شد، البته ازدواج مزبور باید با اذن یا اجازه حاکم شرع باشد.[۴]

        آیة الله مکارم شیرازی (دام ظلّه):
        پاسخ قدیم: در صورتیکه دختر باشد راه صحیح این است که با اجازه حاکم شرع او را برای پدر آن مرد عقد موقت کنند و در این صورت به عنوان زن پدر بر آن مرد محرم می‌شود و اگر پسر باشد، راهی جز شیر خوردن از خواهر زن یا مادر زن و مانند آن در سن قبل از دو سالگی ندارد.[۵]
        پاسخ (جدید)
        «با توجه به این‌که این ازدواج باید شرعاً به مصلحت فرزندخوانده باشد و به اصطلاح فقها، غبطه ( شان و رغبت) او رعایت شود و این کار غالباً به مصلحت فرزند خوانده نیست و راه را برای سوء استفاده پدر خوانده باز می‌کند از نظر ما شرعاً جایز نیست.»[۶]

        آیة الله نوری همدانی(دام ظلّه):
        در صورتی که دختر باشد و سرپرست خانواده پدر یا جدّ داشته و آن دختر را متعه نماید او با اجازه حاکم شرع به سرپرست خانواده محرم می‌شود.[۷]

        آیة الله بهجت (رحمه الله علیه):
        محرم نیستند و راهی ندارد مگر در بعض موارد نادره به مصاهرت (رابطه ای که به سبب ازدواج بین زوجین و اقوام آن ها به وجود آید، رابطه سببی).[۸]


         آیة الله تبریزی (رحمه الله علیه):
        راهی برای محرمیت نیست، مگر بعد از بلوغ از طریق نکاح راهی برای محرمیت پیدا شود. والله العالم[۹]

         آیة الله صافی گلپایگانی (دام ظلّه)
         در صورت مذکوره اگر طفل دختر باشد و مرد پدر داشته باشد در صورتیکه حاکم شرع مصلحت طفل بداند می‌تواند به عقد انقطاعی (عقد موقت) او را به ازدواج پدر مرد در بیاورد که دختر به آن مرد محرم می‌شود و اگر طفل پسر باشد راهی به نظر نمی‌رسد. والله العالم[۱۰]
         
        آیة الله فاضل لنکرانی (رحمه الله علیه):
        اگر کودک، دختر شیرخواره باشد، از راه‌های زیر بین او و مرد (پدرخوانده) محرمیت ایجاد می‌شود:
        ۱- شیر همسر انسان را بخورد که در این صورت دختر رضاعی مرد می‌شود.
        ۲- شیر مادر مرد را بخورد که در این صورت خواهر رضاعی مرد می‌شود.
        ۳- شیر خواهر مرد را بخورد که دختر خواهر رضاعی مرد می‌شود و یا شیر دختر خواهر مرد را بخورد.
        ۴- شیر زن برادر مرد را بخورد، که دختر برادر رضای او می‌شود و یا شیر دختر برادر او را بخورد.
        ۵- اگر شیرخوار نباشد یا اگر شیرخوار است و شیر موارد فوق وجود ندارد، می‌توان به وسیله صیغه نکاح موقت بین دختر و پدر مرد یا پدربزرگ او محرمیت ایجاد کرد که در این صورت این دختر، زن بابای مرد می‌شود، ولی باید توجه داشت که اگر دختر نابالغ باشد، نکاح مذکور باید به اذن ولی شرعی او باشد و در صورت نبودن ولی باید از مجتهد جامع‌الشرایط اذن گرفت و در هر صورت نباید صیغه محرمیت برای دختر بچه مفسده داشته باشد. بلکه رعایت مصلحت او لازم است. کما اینکه اگر دختر بالغ باشد، اذن پدر یا جد پدری به احتیاط واجب معتبر است.

        و اگر کودک پسر و شیرخوار باشد، از راه‌های زیر می‌توان بین او و زن (مادرخوانده) ایجاد محرمیت کرد:
        ۱- شیر همان زن را بخورد که فرزند رضاعی او می‌شود.
        ۲- شیر مادر زن را بخورد که برادر رضاعی زن می‌شود.
        ۳- شیر خواهر زن را بخورد که پسر خواهر رضاعی زن می‌شود یا شیر دختر خواهر زن را بخورد.
        ۴- شیر زن برادر زن را بخورد که پسر برادر رضاعی زن می‌شود یا شیر دختر برادر زن را بخورد.
        ۵- اگر پسر شیرخوار نباشد و مادرخوانده، مادر بدون شوهر داشته باشد و او را به عقد دائم یا موقت پسر در آورند، پس از دخول او به مادرخوانده، ربیبه (دختر همسر از همسر سابق) او می‌شود و به او محرم می‌شود.
        البته راه‌هایی دیگری هم وجود دارد که فعلاً محل ذکر آن‌ها نیست.[۱۱]

         
        آیة الله گلپایگانی (رحمه الله علیه):
        وجهی برای محرمیت این قبیل کودکان به اعضاء خانواده که عملی و قابل‌اجرا باشد به نظر نمی‌رسد. والله العالم[۱۲].

        با تأمل در استفتائات مراجع عظام تقلید، عدم محرمیت فرزندخوانده به عنوان اصل ثابت در ارتباط شرعی میان فرزندخوانده و فرزندپذیر و دیگر اعضای خانوادۀ  محرز و مسجّل می‌گردد، لذا در صورت اجرای برخی عقود  و راه‌های خاص در صورت احراز برخی شرایط که در اقوال علما ذکر گردید می‌توان محرمیت را برقرار نمود، مسئله نامحرم بودن فرزندخوانده و والدین سرپرست، بین علمای شیعه اجماعی است و همه با توجه به (آیه ۴ و ۵)(۱۵) سوره احزاب معتقدند که فرزندخوانده به والدین سرپرست خود نامحرم است و این محرمیت ایجاد نمی‌شود مگر به وسیله دو راه رضاع و صیغه محرمیت که اجماعاً تنها راه محرمیت والدین و فرزند خوانده است و در غیر این دو صورت آن‌ها به هم محرم نیستند، لذا کودکی که قرار است به عنوان فرزندخوانده در خانواده‌ای رشد کند، نیاز به محبت و آغوش گرم والدین دارد؛ لذا برای تحقق این امر می‌توان از دو راه ذکرشده محرمیت را برقرار نمود و طرفین را از مشقت و حرج دور ساخت، لذا برای برطرف نمودن برخی آسیب‌های روحی، اتخاذ راههائی از قبیل اصل رضاع و یا صیغۀ محرمیت به عنوان اصل انکارناپذیر مطرح می‌باشد.

        اصل رضاع و یا خویشاوندی رضاعی نوعی نسبت خانوادگی است که با شیر خوردن نوزاد از زنی که مادر طبیعی او نیست، حاصل می‌شود. مرضعه یعنی دایه که کودکی را شیر می‌دهد و مادر رضاعی طفل به حساب می‌آید و صاحب شیر پدر رضاعی می‌شود و برادران و خواهران مرضعه، دایی و خاله‌های طفل و برادران و خواهران صاحب شیر، عمو و عمه‌های طفل و اولاد مرضعه و صاحب شیر، خواهر و برادران رضاعی طفل به حساب می‌آیند. لذا با اصل رضاع بین والدین وفرزندخوانده محرمیت ایجاد می‌کند تأثیر این نوع قرابت فقط در ایجاد محرمیت و منع ازدواج میان خویشان رضاعی است و آثار دیگر قرابت نسبی مانند ارث بردن و انفاق در آن مطرح نیست.

        لازم به ذکر می‌باشد از نظر فقه امامیه شیر قبل از دو سالگی سبب محرمیت است و رضاع راهکار محرمیت قبل از دو سال است.

        هم چنین اگر طفل بزرگ‌تر از دو سال بود یا در میان اقوام، زن شیردهی نبود، صیغه محرمیت می‌تواند جهت محرمیت کارساز باشد بدین صورت که به وسیله‏ خواندن صیغه‏ عقدموقت بین دختر (خوانده) و پدر یا پدربزرگ پدرخوانده، دختر به او محرم می‌گردد؛ البته باید خواندن عقد موقت اولاً با اجازه ولی شرعی طفل (پدر یا جد پدری) و یا قیم و سرپرست شرعی او باشد و در صورت نبودن یکی از این‌ها باید با اجازه حاکم شرع و مجتهد جامع‌الشرایط باشد. ثانیاً اینکه چنین نکاحی به مصلحت صغیره شیرخوار باشد.

         در خاتمه باید اذعان نمود مقولۀ فرزندخواندگی از شرایط خاص و وِیژه فقهی برخوردار می‌باشد، لذا قانون‌گذاری باید با اصلاح و ترمیم برخی خلأهای موجود در مقولۀ فرزندخواندگی از راه‌های ذکرشده در شرع و اقوال مشهور فقهای اسلامی از طریق رضاع یا عقد با اطرافیان فرزند پذیر، برای ایجاد محرمیت  و به تبع آن ممنوعیت ازدواج فرزند پذیر با فرزندخوانده اقدام کنند که نه تنها ازدواج صورت نپذیرد بلکه با ایجاد محرمیت، ممنوعیت شرعی جواز نظر و لمس بین آنان را از بین برد تا فرزند پذیر و فرزندخوانده در طول سالیان سال دچار معصیت نگردند.

        امید است قانون‌گذاری کشور برای تحقق شرایط فقهی محرمیت در فرزندخوانده،با طرح ماده‌ای به عنوان ایجاد محرمیت بین فرزند پذیران و فرزندخوانده اقدام نمایند تا بر اساس آن افراد علاقمند برای سرپرستی فرزندخوانده با مراجعه به کارشناسان، درگام اول با ایجاد محرمیت در فرزندخوانده و اجتناب از برخی سوءاستفاده‌های احتمالی در راستای این سنت حسنه گام بردارند.

        ________________________________________
        [۱] (استفتائات امام خمینی(ره)، ۱۳۸۲، ج ۳، ص ۲۳۶ و ۲۳۷، با استفاده از س ۳ و ۵ و ص ۱۱۳، س ۸۷ و ص ۲۴۱، س ۱۴)
        [۲] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)
        [۳] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)
        [۴] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)
        [۵] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعة الزهراء قم)
        [۶] ۹۲/۸/۳۰
        [۷] (هزار و یک مسأله فقهی، ج ۱ ص ۲۰۵، با استفاده از س ۶۹۷ و ۶۹۸ و ص ۲۰۷ با استفاده از س ۷۰۵)
        [۸] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)
        [۹] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)
        [۱۰] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)
        [۱۱] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سوالات جامعة الزهراء قم)
        [۱۲] (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سۆالات جامعة الزهراء قم)



         


        4 نظر | ارسال نظر

          1.  
            ممنون از اطلاعات کاملی که گذاشتید.موفق باشید
           
          0
           
          0
          1.  
            باسپاس,کاش میشد شرایط محرمیت با فرزندخواندگی در ایران با کشورهای دیگر مقایسه شود.
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷