1661
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. لیلا غلامزاده
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۱)
            تعداد بازدید: 1661
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        وظیفه والدین در خصوص تربیت جنسى نوجوان

        ریز و درشت رفتار والدین در ایام بلوغ ۲

        دخت ایران - خیلی از به کار بردن واژه‌ وظیفه احساس خوبی ندارم! شاید جایی که به عملکرد والدین می‌گوییم وظیفه بد نباشد که وظایف خود نوجوان را هم بگوییم تا فکر نکند تنها والدین باید کاری برای ایام نوجوانی او بکنند! البته احتمالا در دیگر مطالب این شماره به این مهم پرداخته شده اما به هر حال کلیتی از آنچه پدر و مادر می‌توانند انجام دهند و آنچه باید آموزش بدهند به این ترتیب است:

        ۱. آگاهى دادن نسبت به تغییرات جسمى بلوغ: در خصوص تربیت جنسى نوجوان، والدین، دو وظیفه کلى و اساسى دارند:
        یک) او را با حقایق صحیح جنسى در ساختار بدن، آشنا کنند یعنی توضیح دهند که دستگاه‌هاى جنسى چگونه کار مى‌کنند و تأمین بهداشت آنها چگونه امکان‌پذیر است.

        دو) به او یاد بدهند، چگونه میل جنسى خود را با توجه به ارزش‌هاى اخلاقى و فرهنگى جامعه‌ی خود ارضاء کند و در نتیجه، از انحراف و پیدایش اضطراب و عوارض روانى دیگر، در امان باشد.

        ۲. تعدیل حالت‌هاى روانى: یکی از مواردی که همه‌ی ما کم و بیش در مورد دوران نوجوانی و بلوغ به آن واقفیم تغییرات روحی و روانی این ایام است. لابد این جمله را اگر زیاد نگفته باشید زیاد شنیده‌اید که «بهش پیله نکن نوجوونه دیگه! روحیه‌ش الان حساسه!» در این ایام احساسات و عواطف متعدد قوی و غیرقابل پیش‌بینی در نوجوان وجود دارد که گاه در تضاد با یکدیگرند و باعث یک سری تغییرات خلقی و رفتاری می‌شود. اولین و بهترین افرادی که می‌توانند نوجوان را در کنترل این تغییرات تا عبور از دوران بلوغ کمک کنند اعضای خانواده، به خصوص والدین هستند. ضمن اشاره به این تغییرات خلقی و رفتاری نکاتی را هم در برخورد با نوجوان یادآور می‌شویم:

        اضطراب: وقتی علائم بلوغ پدیدار می‌شوند نوجوان با شرایط جدیدی روبرو می‌شود. همه‌ی نوجوانان در جستجوی هویت خود هستند. نوجوان می‌خواهد بداند کیست؟ از هیچ‌کس بودن، به جایی نرسیدن، بی‌ارزش‌بودن و واقعی نبودن هراس دارد. ترس از شکست در تحصیل، ترس از بروز بیماری، ترس از تنها شدن و از دست دادن دوستان هم از دیگر مسائلی است که برای نوجوان اضطراب‌آور است. بعضی وقت‌ها علت اضطراب برای نوجوان معلوم است و بعضی اوقات نامعلوم؛ اما در هر حال آنچه از حملات اضطراب‌ها نصیب نوجوان می‌شود، رنج و اندوه است. نوجوان گاهی اوقات حتی خودش هم نمی‌داند چرا اینطور شده است! فقط احساس سردرگمی دارد و گاهی حس می‌کند فضای خانه و حتی دنیا برایش تنگ شده! به همین خاطر ممکن است ترجیح بدهد بیشتر اوقاتش را در تنهایی یا با دوستان هم‌سن و سال بگذراند. ممکن است نوجوان احساس خود را بروز ندهد اما اگر به کسی اندکی اعتماد کنند احتمالا به حرف‌زدن و جستجوی راهی برای خلاصی از این حالت می‌پردازند.

        - صادقانه همراهی‌اش کنید: اینطور وقت‌ها یک رابطه‌ی دوستانه برای جلب اعتماد نوجوان کارساز است. خوب است که گاهی اوقات صادقانه با نوجوانتان صحبت کنید و از اینکه این شرایط در این سن و سال طبیعی است برایش بگویید.

        - وقت بگذارید: برای کمک به او لازم است که برایش وقت کافی بگذارید. اگر والدین باهم همراهی داشته باشند چه بهتر اما اگر به هر علت یکی از پدر و مادر امکان وقت گذاشتن ندارد بهتر است دیگری تلاش کند تا این خلاء را پرکند.

        - جروبحث ممنوع: یادتان باشد که یکی از بدترین اقدامات برای کمک به فرزندتان جروبحث با همسرتان است که چرا برای نوجوانتان وقت نمی‌گذارد! نوجوان به علت همان سردرگمی ایام بلوغ، بیش از هر چیز به یک فضای آرام، بانشاط و محبت‌آمیز احتیاج دارد تا احساس امنیت و تعلق خاطر داشته باشد. بحث کردن مقابل او حتی در دفاع از او، برایش ناخوشایند بوده و احساس اندوهش را مضاعف می‌کند.

        اوقات فراغتش را سرریز نکنید: یکی دیگر از عواملی که می‌تواند اضطراب نوجوان را کاهش دهید فعالیت‌های سالم از جمله ورزش، مطالعه، حضور در فعالیت‌های اجتماعی مناسب سن و سال اوست. سعی کنید بر مبنای علائق و توانمندی‌هایش اوقات او را با فعالیت‌های سالم در فضاهای مناسب پرکنید؛ مثلا راهنمایی‌اش کنید تا یک رشته‌ی ورزشی مناسب وضعیت جسمی خود انتخاب کند. این کار نه تنها برای سلامت جسمش مفید است که باعث دفع انرژی اضافیِ او می‌شود. یا مثلا استفاده از کتابخانه‌ی محل و یا کلاس‌های مختلف مهارتی یا هنری. دقت کنید تا اوقات فراغتش را آنقدر پر نکنید که برایش خسته‌کننده و ملال‌آور شود. یادآور می‌شویم ممکن است علاقه و انتخاب فرزندتان با خواست و علاقه‌ی شما در انتخاب ورزش یا هنر و... یکسان نباشد. چنانچه فقط اختلاف سلیقه‌ی شخصی دارید و مانع دیگری وجود ندارد خاطرتان باشد که او باید از فعالیتی که می‌کند لذت ببرد نه شما! شما تنها می‌توانید مثل یک دوست همراه به او مشاوره بدهید و حق انتخاب برایش قائل باشید.

        - الابذکرا... تطمئن القلوب: ارتباط با خدا و عبادت و دعا نیز از جمله مواردی است که برای نجات از ترس‌های مختلف و اضطراب یاری‌دهنده است. تکیه به یک نیروی لایزال و قدرتمند می‌تواند احساس امنیت خاطر فرد را افزایش دهد. حضور در محافل معنوی به خصوص در نماز جماعت و فعالیت‌های مسجد یا دیگر اماکنی که فعالیت مذهبی دارند علاوه بر اینکه اوقات نوجوان را به صورت سالم پر می‌کند، سبب احساس آرامش نیز می‌شود.

        - از من بیاموز: واضح است که رفتار خود پدر و مادر دراین زمینه‌ها الگوساز است. چنانچه والدین نسبت به ادای تکالیف شرعی مقید باشند یا از اوقات عمرشان به درستی و با دقت استفاده کنند یا نسبت به هنر و مهارت و ورزش و... اهمیت قائل باشند مسلم است که فرزندنشان به این سمت کشش داشته و لازم نیست برای توضیح ضرورت انجام این امور او را توجیح کنند!

        - اول گوش‌کردن، بعد سکوت‌کردن: به یاد داشته باشید که صحبت‌کردن به خودی خود سبب تخلیه‌ی هیجانی می‌شود. لازم نیست در جواب تمام صحبت‌های‌شان حتما نظر بدهیم یا راه‌حل ارائه کنیم! مگر آنکه خود نوجوان راهنمایی یا پاسخ شما را بخواهد.

        - ارفاق نه، اعتدال آری: آخرین نکته اینکه محبت‌های والدین در این دوران نباید رنگ و بوی گذشت و ارفاق داشته باشد! قرار نیست نسبت به تمام اعمال و رفتار نوجوان چشم‌پوشی داشت البته تسامح در حد اعتدال و منطقی بلامانع است.

        استقلال‌طلبی: از نقطه‌نظر روانى، یکى از بارزترین ویژگى‌هاى نوجوانان، «استقلال‌طلبى» آنهاست. نوجوانان، گاهى - دقت کنید که گفتیم گاهی، یعنی ممکن است نوجوانی اینطور نباشد - براى ثابت‌کردن استقلال‌طلبى خود، به لجاجت با خانواده‌ها مى‌پردازند و سعى مى‌کنند قوانین خانه و گاهی جامعه را زیر پا بگذارند و رفتارهایى انجام دهند که خلاف میل پدر و مادر است. این ویژگى‌ها وقتى تشدید مى‌شوند که والدین، سعى در مقابله با فرزندان خود داشته باشند. به همین دلیل است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله) دوره‌ی سوم کودکى را ـ که مقارن با سن نوجوانى است ـ دوره «وزارت» او مى‌داند۱.  یعنى وقتى کودک به سن نوجوانى مى‌رسد لازم است به او اختیاراتی بیشتر از قبل داده شود.

        - برای مثال اجازه دهید که بعضی از امور شخصی‌اش را به میل خودش پیش ببرد. اگر مایل است لباسی بپوشد و شما لباس دیگر را مناسب‌تر می‌دانید بگذارید احساس استقلال عمل داشته و همان لباسی که می‌پسندد بپوشد. از طرفی در بسیاری از مسائل خانه که در حد تشخیص اوست می‌توانید مثل یک وزیر او را هم طرف مشورت خود قرار دهید. مثلا در خرید یا نوع چیدمان لوازم منزل نظر او را بپرسید و در صورت امکان ولو به طور موقت بعضی از نظراتش را اجرایی کنید.

        - به خاطر داشته باشید حضور صمیمانه‌ی شما در کنار فرزندتان باید به نحوی باشد که از سویی استقلال او (که از نیازهای حیاتی‌اش در این دوران است) حفظ شود و از سوی دیگر شما از وضعیت و فعالیت‌هایش مطلع باشید تا خدای ناکرده ره به خطا نبرد. یادتان باشد که این وزارت به معنای خروج مطلق نوجوان از نظارت شما نیست بلکه در این دوره بیش از قبل رفتار والدین با نوجوان باید همراه با احترام و تقدیر باشد، نه رفتار پادشاه با رعیت عادى خود!

        - صبوری: ممکن است به علت همان استقلال‌طلبی یا بعضی اختلاف نظرها که نوجوان با والدینش احساس می‌کند خیلی تمایل به ارتباط نزدیک با آنها نداشته باشد و ترجیح بدهد خانواده خیلی در جریان نظرات و فعالیت‌هایش نباشند؛ در این صورت صبور باشید. همانطور که قبلا گفتیم پافشاری و اصرار شما برای آنکه در جریان رازهای نوجوانتان قرار بگیرید سبب می‌شود او فاصله‌ی بیشتری با شما بگیرد. در عین اینکه بدون سماجت و صبورانه به او فرصت اعتماد می‌دهید، می‌توانید از بعضی نزدیکان عاقلی که با نوجوان ارتباط خوبی دارند مثل خواهر بزرگتر، خاله یا عمه و... کمک بگیرید تا ضمن راهنمایی دخترتان از طریق آنها بتوانید بر عملکردش نظارت داشته باشید.

        خشم: ناسازگاری و پرخاشگری در نوجوان به دلائل مختلفی ممکن است ایجاد شود: برخورد با موانع و مشکلات، اختلال در قضاوت‌های تجربه‌شده نوجوان، مواجه‌شدن با سلب آزادی، محرومیت، سرزنش مکرر، تبعیض در محیط خانه و مدرسه، انتقاد و دخالت والدین به خصوص در حریم خصوصی نوجوان.

        Daily-2034.jpg- راهکاری از جنس تغافل: رفتاری صبورانه توام با حفظ آرامش برای اوقات عصبانیت نوجوان ضروری است. گاهی شاید لازم باشد والدین عمدا خود را به غفلت بزنند که رفتاری را ندیده‌اند یا حرف نامناسبی را نشنیده‌اند! به این ترتیب ضمن حفظ حرمت‌ها، آرامش زودتر بر فضا حاکم می‌شود.  

        - قهر و آشتی: نوجوان در دوران بلوغ به طور قوی دست به خودانتقادی می‌زند. او بیش از هرکس خودش را و عملکرد و اشتباهاتش را نقد می‌کند. سعی کنید اگر اشتباهی کرد به جای تنبیه بدنی، برای مدت کوتاهی قهر کنید و بین قهر و آشتی مدت زمانی محدود نسبت به او بی‌اعتنا باشید. سعی کنید دوران قهرتان طولانی نشود و وقتی برای عذرخواهی اقدام کرد از او بپذیرید تا از عذرخواهی ناامید نشود.

        - حفظ حریم خصوصی: نوجوان تمایل دارد بیشتر وقتش را در اتاقش و در تنهایی بگذراند. سعی کنید سرزده وارد فضای خصوصی او نشوید مگر اینکه دلیل منطقی یا مهمی داشته باشید. اگر احساس می‌کنید این زمان طولانی شده و لازم است به او سربزنید دلیل مناسبی برای ورود به اتاقش فراهم کنید. مثلا دلیل ساده‌ای مثل یک استکان چای یا یک بشقاب میوه هم گاهی می‌تواند کافی باشد.

        - جلوگیری از سرزنش بیجا: سرزنش بی‌جا آتش لجاجت و خصومت نوجوان را شعله‌ور می‌سازد. امام علی (علیه السلام) می‌فرمایند: (الافراط کم الملامه یشیب نیران اللجا) یعنی زیاده‌روی در سرزنش، هر دم و ساعت فرزند خود را ملامت کردن، آتش لجاجت و سرکشی را در آنان شعله‌ور می‌سازد.

        افسردگی: به دلیل شکست در رسیدن به اهداف تحصیلی، عدم مقبولیت اجتماعی، وجود خلاء روانی، کاهش علائق درسی، احساس بی‌ارزشی و پوچی احساس افسردگی به نوجوان دست می‌دهید. برای جلوگیری از این احساس بعضی عملکردها بسیار مفید است:

        - اشتباهاتش را به طور غیرمستقیم به او بفهمانید: نوجوان مغرور و کمال‌گراست. اگر احساس می‌کنید فرزندتان رفتار نامناسبی دارد و متوجه آن نیست هیچ‌وقت کل هویت و شخصیتش را زیر سوال نبرید. بهترین راه این است که ابتدا نکات و ویژگی‌های مثبت او را یادآور شوید و در آخر با اصطلاحات مثبت انتقاد کنید. مثلا به جای اینکه بگویید: «این کار یا تصمیم، غلط و اشتباه است» می‌توانید بگویید: «به نظرم این کار را بهتر می‌توانستی انجام بدهی» یا «خارج از انتظارم بود». از سرکوفت‌زدن و سرزنش‌کردن به طور جدی بپرهیزید. می‌توانید به طور غیرمستقیم اشتباهش را عنوان کنید؛ مثلا در زمانی مناسب کاری که غلط می‌دانید را به بهانه‌ای مطرح کنید یا به شخص غریبه‌‌ای نسبت دهید، سپس بدون تمسخر و تخطئه با منطق و ملایمت اشاره کنید که انجام آن چه ایرادهایی دارد.

        - مسخره نکنید: به خاطر خصوصیات ظاهری و رفتاری، حتی از روی محبت هم نوجوان را مسخره نکنید. از به کاربردن عباراتی مثل کوتوله، خپل، لنگ‌دراز، دست و پا چلفتی، گامبو و... و یادآوری اتفاقات ناخوشایند دوران کودکی به خصوص در میان جمع خودداری کنید. مثل اینکه در چهارسالگی در فلان مهمانی شلوارش را خیس کرد! ممکن است فرزندتان خودش را به بی‌خیالی بزند ولی این رفتار اثرش را می‌گذارد!

        - مقایسه نکنید: حتی دوقلوهای یکسان هم با هم تفاوت‌هایی درند. هرکس توانایی و ضعف‌های خودش را دارد. هیچ‌گاه برای تحریک یا استدلال، نوجوان را با دیگران مقایسه نکنید. مثل اینکه: ببین دخترخاله‌ت چقدر باادبه! فلانی نصف تو قد داره دیدی چقدر زبر و زرنگ بود، تو بودی تا فردا صبح این کار رو کش می‌دادی! تو چی از فلانی کم داری که اون ریاضی هیجده بگیره، تو دوازده!

        - او را ببینید: دیدن نوجوان برای او امری حیاتی است! سعی کنید نقاط قوت او را ببینید و او را از دیدنتان آگاه کنید. این امر علاوه بر ارضای حس خود ابرازی نوجوان، اعتمادبه‌نفس او را هم تقویت می‌کند. سعی کنید به نقاط قوت واقعی فرد اشاره کنید و یادمان باشد که مثل هر کار دیگری این امر نیز نباید آلوده‌ی افراط و تفریط شود.

        احترام متقابل: در این دوره احترام متقابل برای نوجوان بسیار مهم است. او انتظار دارد همانطور که وظیفه دارد احترام بگذارد، متقابلا مورد احترام واقع شود. این احترام گذاشتن و شخصیت قائل شدن برای او سبب می‌شود در پذیرش احساس مسئولیت در ارتباطات رفتاری خود بهتر عمل کند و رشد شخصیتی موفقی را پشت سر بگذارد؛ مثلا او را به خصوص درمیان جمع محترمانه خطاب کنید. از الفاظ نامناسب حتی برای تعریف از او استفاده نکنید. اشتباهاتش را در میان جمع عنوان نکنید. بابت رفتار خوبی که با اطرافیان داشته یا مسئولیت‌هایی که پذیرفته تشویقش کنید. حتی اگر از پس مسئولیتی برنیامده به او یادآور شوید مهم این است که او شجاعت پذیرش مسئولیت را داشته و حتما دفعه‌ی بعد می‌تواند با تلاش بیشتر موفق شود.

        ۳. پرورش هویت جنسى نوجوان: از نیازهاى مهم دوران نوجوانى، «پرورش هویت» است. او مى‌خواهد با ماهیت انسانى و جنسى خود، آشنا شود؛ به دنبال یافتن پاسخ این سؤال است که: من کیستم و به کجا مى‌روم؟ او مى‌خواهد ارزش‌ها و معیارهایش را بداند و آنها را پایه‌ریزى کند. هر چه جامعه و ارزش‌ها و معیارهاى آن، پیچیده‌تر شود، هویت‌یابى هم مشکل‌تر مى‌شود.

        الف) هویت، بخش‌هاى فراوانى دارد، مثل: هویت ملی، هویت شخصى، هویت جنسى، هویت دینى و... آنچه در مبحث تربیت و آموزش جنسى اهمیت پیدا مى‌کند، «هویّت جنسى» است که پایه‌ی آن در زمان کودکى ریخته مى‌شود. احساس هویت شخصى در نوجوانان، به تدریج بر پایه‌ی همانندسازى‌هاى گوناگون دوران کودکى، کامل می‌شود. یعنی همان زمانی که سعی می‌کرده خودش و کارهایش را به شکل مادرش تطبیق دهد. ارزش‌ها و معیارهاى اخلاقى کودکان تا حدود زیادى، همان‌هایى هستند که والدین آنها، نیز دارند.

        ب) احساس عزت ‌نفس هم در نوجوانان از نگرش والدینشان نسبت به آنها نشئت مى‌گیرد. پس با نوجوانتان به دیده‌ی احترام و تشویق برخورد کنید و برای نظرات و فعالیت‌هایش ارزش قائل شوید تا سبب افزایش عزت نفس او شود. حتی اشتباهاتش را محترمانه و بدون تحقیر برایش توضیح دهید.

        ج) با ورود به نوجوانى و دنیاى وسیع‌تر در دبیرستان، نوجوانان بیش از قبل به ارزش‌هاى گروه همسال خود و همچنین به ارزیابى‌هاى معلمان و دیگر بزرگسالان، بها مى‌دهند. آنها، از راه جمع‌بندى این ارزش‌ها و ارزیابى‌ها، مى‌کوشند تصویری یک‌پارچه از خود به دست آورند. هر اندازه ارزش‌هایى که از سوى والدین، معلمان و همسالان ابراز مى‌شود، همخوانى بیشترى باهم داشته باشند، به همان نسبت کار هویت‌یابى نوجوان، آسان‌تر پیش مى‌رود. این یعنی اگر فرهنگ و ارزش‌های این سه گروه با هم یکسان نباشد کار نوجوان کمی سخت‌تر می‌شود.

        آموزش و تربیت در نوجوانى، مى‌تواند هویت جنسى مطلوب را در نوجوان پدید آورد و از اختلالات و رفتارهاى نابه‌هنجار جنسى در آنان پیشگیرى نماید.

        ۴. توجه به نیاز جنسى و جهت‌دهی مطلوب به آنها: نیاز جنسى در نوجوانى، فکر نوجوانان را زیاد به خود مشغول مى‌سازد؛ زیرا آنها احساس نیاز، به همراه احساس توانایى براى عمل جنسى را دارا شده‌اند و تحریکات فراوانى، انگیزه و خواسته‌هاى جنسى را در آنان تشدید مى‌کند. این نیاز، چه بسا بحرانى را براى آنان پدید مى‌آورد که زمینه‌ی مهم‌ترین نگرانى‌هاى والدین را فراهم مى‌سازد. از این رو، لازم است با آن برخورد صحیح صورت گیرد. اگر مایلید راه‌های این برخورد صحیح را به طور مفصل بدانید می‌توانید اینجا را کلیک نمایید.


        [۱] مکارم الأخلاق، ص ۳۲۲؛ وسائل الشیعة، ج ۱۵، ص ۱۹۵

         


        1 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. مونا
                ۰۶ اسفند ۹۲
                ۱۱:۰۲
          1.  
            خیلی مفید بود مرسی
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷