1075
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. مرضیه عزتی و نفيسه خاني
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۲)
            تعداد بازدید: 1075
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        از دیدگاه اسلام همه مخلوقات از حقوقی برخوردار هستند که حیوانات نیز از این قاعده مستثنی نبوده و لازم است که این حقوق نیز از جانب انسان رعایت شود.
        دخت ابران- حیوانات به‌عنوان بخشی از مخلوقات الهی همچون سایر آیات حق، دارای ارزش هستند تا جایی که انسان در مقام خلیفه اللهی نیز می‌بایست نسبت به این دسته از آفرینش پروردگار با احترام برخورد کند. آنچه مسلم می‌نماید آن است که زندگی بشری از آغاز خلقت تاکنون با همزیستی کنار حیوانات مقرون بوده و از تأمین خوراک و پوشاک گرفته تا حفظ جان و مال خود را مدیون برخی حیوانات اهلی و وحشی است. طبق نص صریح قرآن کریم که می‌فرماید: «  و دام‌ها را که برای شما در آنها وسیله گرما و سودهایی دیگر است آفرید و از گوشت آنها می‌خورید.»  شاید به جرأت بتوان گفت که یکی از اهداف والای خلقت حیوانات، تأمین بخشی از نیازهای انسان است.

        اما آنچه امروزه جایگاه والای بشری را به‌طور مشخص در جامعه ایران مورد تهدید و تعرض قرار می‌دهد استفاده نابجا و نادرست از حیوانات، چه به لحاظ عقلی و چه بنابرعرف جامعه و چه از دیدگاه شارع مقدس است. از دیدگاه دین مبین اسلام همه مخلوقات از حقوقی برخوردار هستند که حیوانات نیز از این قاعده مستثنی نبوده و لازم است که این حقوق نیز از جانب انسان رعایت شود.

         
        نحوه تعامل انسان با حیوانات در عصر حاضر چگونه است؟
        اما هدف از این نوشتار دخت ایران اشاره به نحوه تعاملات انسانی با حیوانات در عصر امروز است. تعاملاتی که نسبت به سال‌های گذشته تغییر فاحشی داشته و سبک زندگی بسیاری از اقشار را دگرگون ساخته است. گرایش افراد از اقشار مختلف جامعه به نگهداری حیوانات و پرندگان طی سال‌های اخیر موضوعی است که همگان به آن اذعان دارند و آمارها هم بیانگر این موضوع است، به‌طور مثال تنها دریکی از درمانگاه‌های دامپزشکی شهر کرمان طی چند سال اخیر ۵ هزار شناسنامه برای حیوانات صادرشده است!
         
        منصفانه به قضاوت بنشینیم!
        ازیک‌طرف بنابر آموزه‌های دینی، منزلت انسان با هیچ‌یک از مخلوقات خداوند متعال نه‌تنها قابل‌مقایسه نیست، بلکه طبق نص صریح قرآن کریم عزت‌مندتر و والاتر از این مخلوق خلق نشده است " ما فرزندان آدم را کرامت بخشیدیم و بر دریا و خشکی سوار کردیم و از چیزهای خوش و پاکیزه روزی دادیم و بر بسیاری از مخلوقات خویش برتری‌شان نهادیم " و از طرف دیگر جامعه آماری و حوزه مطالعاتی نگارنده جامعه اسلامی ایران است، لذا از تعالیم دینی نباید غافل شد.
         
        بدیهی است آبشخور اصلی و بستر مهم سبک زندگی، رفتارهای اجتماعی و تعاملات خصوصی و فردی ایرانیان متأثر از روح ایرانی اسلامی حاکم بر سطوح جامعه است. پس با بررسی عمیق این مهم می‌توان آسیب‌شناسی درستی از تغییر تعاملات انسانی با حیوانات در سالیان اخیر ارائه کرد و با ارائه پیشنهادات کارآمد مسیر تکامل انسان که همان هدف والای بندگی است، هموار گردد.
         
        رفتارشناسان دراین‌باره چه می‌گویند؟
         به گفته رفتارشناسان اجتماعی متأسفانه در حال حاضر رابطه عاطفی والدین و فرزندان کاهش‌یافته است و فرزندان با خلأ عاطفی مواجه شده‌اند. به همین علت آنان به زندگی با حیوانات و دل‌بستگی با آنان گرایش چشمگیری پیداکرده‌اند.
         
        جوانان با حیواناتی مانند سگ و گربه در جامعه حاضر می‌شوند. البته نگهداری آنان از حیوانات به این دو گروه جانور محدود نمی‌شود و در خانه انواع مختلف جانوران مانند لاک‌پشت، قورباغه، مار، میمون و طوطی را به‌عنوان همدم خود نگهداری می‌کنند.
         
        تغییر سبک و الگوی زندگی!
        اما دسته دیگری از مردم  به تقلید از زندگی غربی که از طریق شبکه‌های مختلف ترویج می‌شود و جلب‌توجه(!) جنس مخالف حیوانات را نگهداری می‌کنند. از سوی دیگر با تغییر سبک زندگی خانواده‌ها از خانوارهای گسترده به خانوارهای هسته‌ای و کاهش تعداد اعضای خانواده، برخی خانواده‌ها که با داشتن یک فرزند علاقه و یا توان نگهداری فرزند دیگری را ندارند برای پر کردن تنهایی فرزند خود ترجیح می‌دهند یک همبازی از جنس حیوان خانگی برای او بیاورند. عده‌ای نیز سال‌ها از ازدواجشان می‌گذرد و رفته‌رفته حیوان خانگی‌شان که بسیار نیز به لحاظ عاطفی به آن وابسته هستند، به‌نوعی همدمشان شده. این موضوع البته در میان سالخوردگانی که تنها زندگی می‌کنند و اغلب نیز تجربه زندگی در کشورهای غربی را داشته‌اند به‌وفور دیده می‌شود.
         
        نقش رسانه در نگهداری حیوانات خانگی:
        مخاطب دیگر حیوانات خانگی این روزها کودکان و نوجوانانی هستند که عمده وقت خود را صرف بازی‌های رایانه‌ای و کارتون‌های غربی می‌کنند، کارتون‌هایی که در آنها داشتن یک حیوان خانگی موضوعی عادی بوده و به‌نوعی فرهنگ تبدیل‌شده، بدیهی است نوجوانانی که این روزها تمام الگو گیری خود را این کارتون‌ها، بازی‌ها و فیلم‌ها قرار داده‌اند، ولو با اصرار، پدر و مادر خود را برای خرید حیوان خانگی متقاعد می‌کنند.
         
        پرستیژ اجتماعی
        برخی از جوانان برای کلاس گذاشتن و برخی‌ها برای یافتن شأن و منزلتشان از حیوانات به‌ویژه سگ و گربه استفاده می‌کنند. 
         
        نحوه مواجهه با این رخداد اجتماعی
        با تأمل در عواملی که منجر به همزیستی با حیوانات خانگی می‌شود، باید زمینه گرایش به این رویکرد از بین برود و یا در مسیر درست و منطقی در جریان قرار گیرد. در این راستا و برای فرهنگ‌سازی، همکاری همه ارگان‌ها و نهادهای مربوطه لازم است تا اقدامات لازم صورت گیرد که در آینده‌ای نه‌چندان دور شاهد خسارات جبران‌ناپذیر این رخداد اجتماعی نباشیم. 
         
        آنچه در وهله اول باید در دستور کار قرار گیرد و بر هرگونه اقدام سلبی مقدم است، آگاهی بخشی به عموم جامعه و بالا بردن سطح اطلاعات آنان از معایب، خطرات و آسیب‌های جدی و جبران‌ناپذیر همزیستی با حیوانات است. گرچه علاقه مردم به حیوانات از دیرباز وجود داشته است و بسیاری از مردم به‌ویژه در روستاها در منازل خود از حیوانات نگهداری می‌کردند، اما با توجه به گسترش زندگی شهری و کوچک شدن خانه‌ها و به‌ویژه زندگی آپارتمانی شرایط نگهداری از حیوانات در زمان کنونی با دوران‌های گذشته بسیار متفاوت است.
         
        آسیب‌های نگهداری حیوانات خانگی
        نگهداری حیوانات علاوه بر به خطر انداختن سلامتی افراد، موجب ایجاد وابستگی شدید آنها به حیوانات می‌شود و متأسفانه بیشتر افراد به‌ویژه جوانان از عوارض و بیماری‌های ناشی از آن‌هم اطلاعی ندارند. 
         
        بسیاری از مردم گمان می‌کنند با شست‌وشو، حیواناتشان، تمیز می‌شوند و حتی برای شست‌وشوی گربه و سگ‌هایشان از شامپوهای خارجی استفاده می‌کنند، این در حالی است که آلودگی حیوانات این‌گونه برطرف نمی‌شود. علی‌الخصوص تعدادی از این حیوانات عین نجاست محسوب شده و نگهداری آنان بار فقهی و تکلیف شرعی ایجاد می‌نماید.
         
         ازلحاظ بهداشتی، جای هیچ حیوانی در منزل مسکونی نیست؛ چرا که همه حیوانات می‌توانند برخی از بیماری‌ها را به انسان منتقل کنند. نگهداری هر نوع حیوانی در منزل عوارضی دارد که تشخیص برخی از این عوارض و بیماری‌ها در افراد مبتلا بسیار دشوار است و در برخی دیگر امکان‌پذیر نیست. وابستگی شدیدی که افراد به این حیوانات پیدا می‌کنند، آنها را دچار مشکل می‌کند؛ چرا که اگر این حیوانات بعد از مدتی بیمار شوند یا بمیرند، این افراد دچار افسردگی می‌شوند. 
         
        در بحث نگهداری از حیوانات و پرندگان علاوه بر هزینه‌هایی که باید صرف شود، بحث بیماری‌های مشترک بین انسان و دام هم باید موردتوجه جدی افراد متقاضی نگهداری حیوانات قرار گیرد. همچنین هزینه‌های پزشکی و نگهداری حیوانات خانگی از دیگر نکته‌های قابل‌تأمل است، هر بار ویزیت و واکسن این حیوانات بین ۵۰ تا ۱۰۰ هزار تومان هزینه دارد!
         
         از سوی دیگر در سال‌های اخیر در حالی هرروز به تعداد دارندگان حیوانات خانگی به‌ویژه سگ و گربه اضافه می‌شود که نگهداری آنها در مجتمع‌های مسکونی و اماکن عمومی چندان بافرهنگ ایرانی اسلامی همخوانی ندارد و اغلب ممکن است موجب نارضایتی همسایه‌ها و افراد حاضر در مکان‌های عمومی شود. در این شرایط احکام حقوقی و جزایی بر آن مترتب شده و فرد خسارت‌دیده حق شکایت و طلب جبران خسارت دارد.
         
        متأسفانه طی مشاهدات و بررسی‌های به‌عمل‌ آمده، بسیاری از ساکنین روستاها هم از شرایط تردد، سروصدا و ترسی که از حضور این حیوانات متنوع در میان اهالی بومی ایجادشده به ستوه آمده‌اند، اما نمی‌دانند که باید با این رخداد چگونه برخورد کنند و چه حقوقی در این زمینه‌دارند؟  
         
        برخورد قانون با مقوله حیوانات خانگی
        هم‌راستا با اقدامات فرهنگی و کنترل موج گرایش به همزیستی با حیوانات اقدامات قانونی نیز در حال پیگیری است.
         
        با توجه به اصل ۴۰ قانون اساسی که می‌گوید: «هیچ‌کس نمی‌تواند اعمال حق خود را وسیله ضرر به غیر و یا تجاوز به منافع عمومی قرار دهد و اگر سروصدای حیوانات باعث بر هم خوردن آرامش همسایه‌ها شود آنها می‌توانند رفع مزاحمت را مطالبه کنند.» 
         
        به استناد ماده ۳۶۰ قانون مجازت اسلامی مصوب ۱۳۷۰ نیز «هرگاه کسی با اذن وارد خانه کسی شود و سگ خانه به او آسیب برساند صاحب‌خانه ضامن است، خواه آن سگ قبلاً در خانه بوده یا بعداً واردشده باشد و خواه صاحب‌خانه بداند که آن حیوان او را آسیب می‌رساند و خواه نداند.» 
         
        در کل باید به این مسئله توجه کرد که اکنون پرونده‌های مربوط به نگهداری حیوانات خانگی در دادگاه‌ها کم نیست، البته بیشتر آنها ناشی از ناآگاهی دارندگان این حیوانات نسبت به حقوق حیوان و افراد جامعه می‌شود. همچنین به‌موجب «آیین‌نامه نحوه نگهداری حیوانات اهلی» مصوب ۱۳۹۲ تنها در موارد مصرح در این آیین‌نامه امکان نگهداری این حیوانات اهلی آن‌هم با شرط رعایت مقررات مذکور در آن مقدور است. 
         
        از طرفی در زمستان ۸۹ ، ۳۹ نفر از نمایندگان مجلس طرحی را امضا کردند که بر اساس آن، نگهداری و تردد سگ‌ها در خیابان ممنوع شد. تصویب این طرح یک ماده به قانون مجازات اسلامی الحاق کرد تا برای کسانی که مبادرت به نگهداری سگ یا دیگر حیوانات مضر در منزل خود می‌کنند، مجازات در نظر گرفته شود. دراین‌بین قرار شد وزارت بهداشت فهرستی از حیوانات خطرناک و نجس‌العین علاوه بر سگ را تهیه کند. سرانجام این طرح در راستای مبارزه با نگهداری و تردد سگ و حیوانات مضر در اردیبهشت ماه سال بعد، پس از بررسی در کمیسیون‌های تخصصی به تصویب رسید و به‌موجب آن نگهداری حیوانات خانگی در آپارتمان‌ها و تردد آنها در خیابان‌ها ممنوع اعلام شد.
         
        همان‌طور که در بالا آمد، امروزه نگهداری انواع حیوانات در منزل و محل سکونت رواج چشم‌گیری داشته است. گفتنی است به‌موجب تبصره ماده ۳ «آیین‌نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها» که مقرر می‌دارد: «گذاردن میز و صندلی و هر نوع اشیاء دیگر و همچنین نگاهداری حیوانات در قسمت‌های مشترک ممنوع است.» در حالت عادی منع قانونی دارد و چنانچه موجب نارضایتی همسایگان گردد به طریق اولی قابل پیگرد قانونی می‌باشد.
         
        یکی از اهداف تصویب و اجرای قوانین در موضوعات مختلف، حمایت از فرد و اجتماع و آزادی‌های فردی و اجتماعی است، لذا زمانی که یک موضوع، مخل نظم عمومی و آسایش اجتماعی تلقی شود، قانون‌گذار بر خود واجب می‌بیند تا اقدامات قانونی لازم را جهت حفظ و ثبات آن انجام دهد. تطبیق چنین بحثی با مقوله همزیستی انسان و حیوان در اماکن عمومی و محیط اجتماعی این تحلیل را تقویت می‌کند که رها کردن حیوانات خانگی ولو به همراه صاحب آن در معابر عمومی، فضاهای سبز، خودروهای عمومی و ... مخل امنیت، آسایش و نظم شهروندان و برهم زننده ثبات اجتماعی است، بنابراین تصویب این دست قوانین و آیین‌نامه‌ها، به‌نوعی احساس خطر قانون‌گذار و مقامات مسئول است تا درحد ممکن شهروندان از این قبیل رفتارهای عده‌ای از جامعه در عسر و حرج قرار نگیرند.
         
        حرف آخر
        اما این‌که آیا این تدابیر قانونی و برخوردهای سلبی خاصیت بازدارندگی خود را داشته یا نه، باید گفت که به نظر نگارنده تأثیری که از صلابت یک قانون انتظار می‌رود در روح قوانین مطروحه دیده نشده، چراکه تاکنون ترویج فرهنگ سگ‌بازی و یا هم‌نشینی با حیوانات خصوصاً در کلان‌شهرها و در میان اقشار به‌اصطلاح مرفه بی‌درد نه‌تنها کاهش پیدا نکرده، بلکه متأسفانه شاهد آن هستیم که به اقشار متوسط و بعضاً ضعیف جامعه هم در حال سرایت است و این حاکی از آن است که فرهنگ‌سازی و ارتقای سطح دانش و بینش و انگیزه‌مندی شهروندان همیشه نتیجه مطلوب‌تری نسبت به برخوردهای قهری و امرانه داشته و دارد.
         
         امید است مسئولین فرهنگی و متصدیان امر آموزش‌وپرورش و مسئولین ذیصلاح در اصلاح فرهنگ عمومی اقدامات جدی در جهت این تغییر سبک زندگی هم‌وطنان خصوصاً قشر مرفه انجام دهند تا پیش از آنکه همزیستی با حیوانات ارزش تلقی گردد با عوامل آن برخورد قاطعی نمایند.

         
         
         
         
         
         
         

        منابع مطالعاتی بیشتر:
        ۱- سایت خبری خبر نو – کد خبر ۵۳۲۶۳ تاریخ انتشار: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳
        ۲- Fars News Agency-استان‌ها - شمال کرمان شماره : ۱۳۹۲۰۹۱۸۰۰۰۰۱۰ ۱۸/۰۹/۱۸
        ۳- www.hvm.ir
         
         

        2 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. نامشخص
                ۰۹ آذر ۹۳
                ۱۵:۲۸
          1.  
            سلام قسمتی که به قانون مجازات اسلامی اشاره کردید توسط قانون جدید نسخ شدد است همچنین طرح که در کمیسیون مجلس تصویب شود لازم الاجرا نیست که گفته اید ممنوع شده. باید طرح در صحن علنی تصویب شود تا بتوان در این خصوص اقدامی کرد.
           
          0
           
          0
              1. user-pic
              2. نامشخص
                ۱۸ آذر ۹۳
                ۱۱:۲۴
          1.  
            سلام.این ماده در قانون جدید با ادبیات مشابهی طبق مواد ۵۲۲ و ۵۲۳ مطرح شده از طرفی احتمالا قصد نگارنده شرح سوابق قانونی لوایح و نظرات حقوقی پیرامون موضوع مقاله باشد.
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷