اندازه متن:

تعداد بازدید: 418

سال 1357 انقلابی اتفاق افتاد که نه یک انقلاب سیاسی بلکه انقلابی فرهنگی، اجتماعی، و خلاصه انقلابی در تمام ابعاد بود. قیامی به نام دینی و حکم غیرت و تعصب دینی؛ به همین دلیل گرایشها ناخواسته به سوی ارزش‌های دینی از هر نوع آن دیده می‌شد. یکی از مظاهر مشهود این انقلاب حجابی بود که مثل سایر رفتارهای دینی به شدت مورد تکریم و تشویق قرار گرفت. اکنون 30 سال از تاریخ انقلاب ایران می‌گذرد. شاید آن روزها هیچکس فکرش را هم نمی‌کرد که در چنین انقلابی با اهداف و آرمانهای دینی و با مردمی که به شکل حیرت‌انگیزی مقید شده بودند، روزی بدحجابی به معضلی پیچیده برای نظام و حکومت تبدیل شود؛ معضلی که ماهیت فرهنگی و درونی دارد، اما از بد روزگار...  اینکه انقلابی اتفاق افتاد واضح و بدیهی است و اوضاع امروز هم قابل مشاهده و ملموس است.  اما آنچه در این بین در پرده ای از ابهام مانده این است که چرا چنین شد؟!
فرخنده کیهانی یزدی، کارشناس مسائل زنان و تهیه کننده برنامه‌های رادیو تلویزیونی، معتقد است قطعاً در ارائه فرهنگ حجاب و پیاده کردن آن در جامعه اشتباهات بسیاری صورت گرفته است؛ بزرگترین اشتباه این بوده است که افراد مسئول اکثراً با جاه‌طلبی‌ها و فرصت‌طلبی‌ها و سلائق خود کار کرده‌اند، و حتی شاید از آنچه اسلام گفته است و از حقیقت حجاب اطلاعی نداشته‌اند. کیهانی می‌گوید: «شروع مشکل ما از اینجا بود که ندانستیم مسأله حجاب یک امر درونی است که فرد باید آن را بپذیرد، نه یک امر اجباری و تحمیلی. و پیامدهای امروز قطعاً دنبالۀ همان اشتباهات گذشته است.» اما در مورد اینکه چرا کار به نهادی مثل نیروی انتظامی سپرده شد باید گفت: «اکنون در موقعیتی قرار گرفته‌ایم که تقریباً چاره‌ای جز این نداریم. نیروی انتظامی کار خودش را انجام می‌دهد و نباید خیلی از آن خرده گرفت، اما باید دید چرا بقیه نهادها کار خود را انجام نمی دهند؟»
این کارشناس مسائل زنان با بیان اینکه وضعیت امروز برایند اقدامات غلط بسیاری است، اعمال فشارهای نیروی انتظامی را چندان کارساز ندانست و هشدار داد وضعیتی که در ایران وجود دارد درهیچ کشور دیگری مشاهده نمی‌شود. وضعیتی که نیازمند کار فرهنگی است، اما این اصطلاح آنقدر تکرار شده که شاید معنای خود را از دست داده است.
سیدرضا نقیب‌السادات، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، نیز نیروی انتظامی را دارای کارکرد فرهنگی، اجتماعی، و انتظامی دانست و گفت: «اگر این طور ببینیم که در این 30 سال طوری کار کرده‌ایم که نیروی انتظامی ما را به این سمت ببرد که با حجاب، تهدیدآمیز برخورد کنیم، به بیراهه رفته‌ایم. اما اینکه چرا نیروی انتظامی این کار را دنبال می‌کند جای سئوال دارد.» وی با بیان اینکه نیروی انتظامی مسئول برقراری نظم است افزود: «مجموعه‌ای از دستگاه‌ها باید متولی می‌شدند و کار صرفاً از سوی نیروی انتظامی دنبال نمی‌شد. اما نیروی انتظامی به خاطر دیسیپلین کاری‌اش پیگیری مجدانه‌تر و بیشتری دارد؛ قبلاً دستگاههای دیگری هم متولی این طرح  بوده‌اند، اما جدیت و عزم و اراده آنها برای پیگیری کافی نبود.» و اما در پاسخ اینکه آیا ما نیاز داریم این طرح دنبال شود یا خیر، می‌گوید: «با نگاهی به وضعیت اجتماعی جامعه درمی‌یابیم که موضوع قدری با سهل‌انگاری مواجه شده است و اگر بخواهیم این توجه با یک التزام و سامان خوبی صورت گیرد، باید در یک مجموعه نیروی انتظامی با نظم دنبال شود و البته دستگاههای دیگر را نیز وارد کنیم تا این اتهام متوجه نیروی انتظامی نباشد. اما در حال حاضر سنگینی کار بر دوش نیروی انتظامی است.»


مبارزه ای در کار نیست!
اما فرحناز قندفروش، مشاور امور زنان استانداری، تأکید کرد: «مبارزه‌ای در کار نیست یا حداقل الان مظاهرش را نمی‌بینیم.» قندفروش می‌گوید: "نص صریح قرآن امر به پوشیدگی می‌کند، قانون هم تاکید به پوشش دارد، اما اینکه چرا مصوبه قانونی ما در بحث رعایت حدود شرعی مسکوت مانده و متولیانی که در دوره‌های خاص بوده‌اند آن را دنبال نکرده‌اند، جای سئوال داد که باعث شده عده‌ای از این ضعف استفاده کرده و وضعیت اخلاقی زنان را مخدوش و مخالفتشان را با قانون شرعی اثبات کنند. این هنجارشکنی مسئولیتی را ایجاد می‌کند تا قانون وارد عمل شود. اما اینکه چرا این وضع پیش آمده، مسلما کوتاهی شده است. علیرغم اینکه مردم بعد از انقلاب آمادگی پذیرش پوشش اسلامی را داشتند، چه شد که رفتار همان افراد یا فرزندانشان حاکی از آن است که مباحث پوشاک و درست پوشیدن را در حوزه‌های فرهنگی ببینیم؟»
وی در مورد مبارزه با بدحجابی در قالب طرح امنیت اجتماعی نیروی انتظامی تصریح کرد، ضابطین اجتماعی حق دارند آنگونه که قانون دستشان را باز گذاشته است وارد عمل شوند، مثل زمانیکه رفتارهای هنجارشکن، در واقع  تظاهر به بدحجابی و به سخره گرفتن دین ماست؛ وی با اشاره به قانون اعدام برای جرم مواد مخدر در چین ادامه داد، اما چرا فکر می‌کنیم با یک کار نسبی و مقطعی می‌توان مشکل را حل کرد.
مشاور امور زنان استانداری با بیان اینکه کار زیربنایی انجام نشده، ماه‌های محرم و صفر را یکی از ظرفیت‌های بکر در دست متولیان و مصلحان دانست و گفت: «زمان حکومت پهلوی از ظلم‌ستیزی حضرت زینب گفته می‌شد، اما نیاز امروز جامعه حکم می‌کند وقتی احساسات مردم برای مصائب حضرت زینب(س) به قلیان می‌آید، از عفاف و حجاب وی بگوییم. باید نیاز زن ایرانی امروز را بشناسیم و بر اساس آن از ظرفیت‌ها استفاده کنیم.»  وی در مورد نهادهای فرهنگی اظهار داشت، همیشه خط قرمزهایی وجود داشته، اما عدم هم‌سویی و تعامل مشکل ساز شده است.

حجاب زیر پتک چندگانگی ها!
چندگانگی‌ها مردم را گیج می‌کند. کیهانی یزدی نیز در این مورد با اشاره بر اینکه کمیته 12 نفری بررسی مد و لباس نماینده‌ای از نیروی انتظامی ندارد، گفت: «اقدامات ضربتی با هماهنگی نهادهای مختلف انجام نمی‌شود و این چندگانگی‌ها ضربه‌های سنگینی به حجاب می‌زند. از طرفی نیروی انتظامی با مانتوی سفید و یا پوشش سارافون برخورد می‌کند، در حالی که پیامبر بر لباس سفید تاکید کرده و سارافون نیز از نظر شرعی اشکال ندارد. یا نیروی انتظامی برخی دیگر از پوشش‌ها و رنگ‌ها را نهی می‌کند، اما در برنامه‌های تلویزیونی همان پوشش‌ها مشاهده می‌شود. این رفتارها مردم را گیج می‌کند.» وی ادامه داد مخالفت با جوراب‌های سفید در مدارس، اندازه‌گیری میزان گشادی و تنگی شلوارها و رفتارهای چندگانه با روش‌های غلط، بدترین کارهای فرهنگی سالهای اخیر بوده است.

 مخالفت هر فرد و نهادی با این طرح، مقوله ای منفی است!
اما سیدرضا نقیب‌السادات معتقد است اگر بخواهیم ضعف‌ها را مطرح کنیم و یا دستگاهی دولتی را محکوم کنیم، قصور به گردن خیلی‌ها می‌افتد، تا جایی که فرد فرد ما مقصر خواهیم شد.
کیهانی بیان کرد: «در یک موضع منصفانه مشکل وضعیت فعلی جنبه‌های فردی دارد؛ اما اگر نیروی انتظامی توانسته وضعیت حجاب را توسعه بخشد، باید مورد حمایت قرار گیرد. حجاب بی‌رمق شده بود و حال دستگاهی آمده تا وضع را بهبود بخشد، لذا هر مقابله‌ای با آن منفی است. هر دستگاهی بخواهد آن را منفی جلوه دهد، خطا کرده است.»
وی شورای فرهنگ عمومی و شورای عالی انقلاب فرهنگی را جزء نهادهایی دانست که می‌توانند به این موضوع سامان دهند.
اما منیره نوبخت، نماینده مجلس پیشین، نیز مبارزه با بدحجابی را نتیجه غفلت و کوتاهی سی سال گذشته دانست و گفت: «شاید هیچ یک از مسئولین فکرش را هم نمی‌کردند که کار به اینجا برسد و روزی مسئله بدحجابی به یک معضل تبدیل شود، بنابراین به سادگی از کنار آن می‌گذشتند.»
وی معیارها و ملاک‌های مبارزه با بدحجابی را کاملا سلیقه‌ای عنوان کرد و افزود بسیاری از مصادیقی که در این طرح با آن مبارزه می‌شود، سندیت دینی و فقهی ندارد و بطور کاملا سلیقه‌ای و شخصی ملاک عمل قرار می‌گیرد. نوبخت مقابله با بسیاری از رنگ‌ها، مدل‌ها و پوشش‌ها در این طرح را نادرست دانست و تصریح کرد: «عمل ما حکم مراجع تقلید است و مردم برای رفتارهای دینی رساله‌ها را ملاک عمل قرار می‌دهند.» وی با اشاره به حکم تبرج برای پوشیدن چکمه‌های بلند ادامه داد: «بررسی مسائل دینی و صدور حکم برای آنها مسئله پیچیده‌ای است و به همین راحتی نمی‌توان حکمی را برای رفتاری صادر و با آن مقابله کرد.»
مهدی مهریزی مولف کتاب حجاب نیز با بیان اینکه مصداق‌های حجاب در منابع دینی نیامده است بیان کرد: «مقدار پوشش و نفس حجاب در دین آمده است، اما تشخیص مصداق‌ها و سنگ محک آن در شرایط مختلف معمولا با علما و عرف است و یا اینکه قانونگذاران و مراجع تقلید حکمی را برای پوششی تعریف می‌کنند.» مهریزی در مورد طرح مبارزه با بدحجابی، این گونه کارهای عملیاتی را چندان ثمربخش ندانست و افزود، "ممکن است این کارها برخی ناهنجاریها را به طور مقطعی پشت پرده ببرد، اما در نتیجه نقص‌های فرهنگی مردم به انتخاب از روی میل و اعتقاد قلبی نمی‌رسند.»
فرحناز قندفروش نیز در این مورد با بیان اینکه مسئولین انتظامی و کسانی که به عنوان ضابط، مجری این طرح هستند، باید در مورد اینکه حجاب چیست کاملا توجیه شوند، گفت: «مردم واقعا نمی‌دانند حجابی که اسلام معرفی می‌کند چیست؛ لذا باید از کسانی که در قضیه مد و لباس فعالیت می‌کنند استعلام کنند و در نهایت همه نهادها و مسئولین با یک همدلی و بدون اختلاف سلیقه حجاب را معرفی نمایند.» وی که دبیر جشنواره زنان سرزمین من نیز هست افزود: «تلویزیون و رسانه‌ها موقعیت و فرصت خوبی برای ارائه حجاب هستند.»
کیهانی با انتقاد از بازار آشفته‌ی پوشاک می‌گوید: «در ام‌القرای اسلام یک زن مسلمان یک روسری بزرگ با حجاب ایرانی، بدون اینکه لیز بخورد، و برای هوای تابستان نیز مناسب باشد، با جنس و دوخت ایرانی، نمی‌تواند پیدا کند؛ در مورد مصداق‌های آن نیز هر کسی ساز خود را می‌زند. این رویه حجاب را از جایگاه ارزشی و حقیقی خود دور کرده است. وی با بیان اینکه تلویزیون در وضعیت فعلی نقش داشته است، ادامه داد "در فیلم‌ها نقش‌های منفی و زنهای غرغرو و شلخته چادری بودند، و برعکس، خانم‌های فهیم با حجاب کمتر!" هرچند که احساس می کنم اخیراً حجاب به معنای واقعی آن درحال جایگزینی است. 
کیهانی همچنین استفاده عروسکی از زن را مطرح کرد و فقدان هنر واقعی در سینما را دلیل آن دانست. وی افزود: «اغلب فیلمهای معروف دنیا مبتنی بر جاذبه‌های ظاهری نیستند، بلکه سرشار از هنر واقعی‌اند؛ اما وقتی هنر  وجود نداشته باشد عیب‌ها و نادانسته‌ها با رنگ و لعاب و چشم و ابرو پوشانده می‌شوند.»