ماه محرم الحرام و صفر فرصت مناسبی بود تا تبلیغ در بین خانمها مورد مطالعه قرار گیرد. چرا كه ماههای محرم، صفر و ماه مبارك رمضان ماههایی هستند كه تبلیغ دین اسلام بیش از ماههای دیگر صورت میگیرد.
تبلیغات در دنیای حقیقی سالهای سال است كه رواج دارد و هر دوره بر طبق مقتضیات زمان، شكلهای خاصی به خود گرفته است. اما وجه غالب آن، جلسات سخنرانی و عزاداری است كه این وجه غالب، در محیط مجازی (اینترنت) با توجه به ماهیت متفاوت آن، شكل خاص خود را گرفته است. در این گزارش سعی بر آن است كه به فضای مسنجرها به عنوان گروههای گفتگو كه عموما مخاطبان خاص و ثابتی دارد، پرداخته شود.
همانطور که احتمالا میدانید، معمولا در اتاقهای گفتگو یك نفر به صورت صوتی صحبت میكند و بقیه با نوشتن (تایپ) نظر خود را در مورد حرفهای او میگویند و از سوی دیگر اگر بخواهند خودشان صحبت كنند، میتوانند با علامات خاصی كه در اینگونه مسنجرها تعریف شده است، تمایل خود را نشان دهند. از مزایای این مسنجرها حجم كم آنهاست كه نیاز به اینترنت پرسرعت را از بین برده است.
در مورد تفاوتهای این جلسات با دنیای حقیقی، خانم كاظمی كه به جهت مسائل كاری خود روزانه مدت زیادی در اینترنت به سر میبرد، میگوید: «در این فضا طرفین در دسترس نیستند و برای تحت تاثیر گذاشتن مخاطب باید نسبت به او پاسخگو باشند و نهایت دقت را داشته باشند. در دنیای حقیقی بیشتر جلسات از طریق هم محلیها صورت میگیرد كه میتوان دوستی در اینترنت را به هممحلیها شبیه ساخت؛ با این تفاوت كه در جلسات حضوری اعضای شركت كننده از حالات سخنران و تاییدات مستمعین بهره میبرند، اما در دنیای مجازی این امكان فقط در حد یك شكلك یا چند كلمه صورت میگیرد كه چندان گیرایی ندارد. از سوی دیگر در محیط مجازی بخاطر ساعت خاص آن كه معمولا شبهاست و جلسه به صورت صوتی پخش میشود، مشكل اذیت شدن بقیه اعضای خانواده وجود دارد. اما در مقابل شنیدن صدای زنده سخنران، میتواند باعث دلگرمی شنونده شود و او را تا آخر مجلس پای صحبت بنشاند كه در این صورت بسیار بهتر از سخنرانی صرف است كه فقط صدای از قبل ضبط شده را میشنوند.»
خانم بهشتی كه از تازهواردان این محیط است و چندان هم علاقهای به شناخت زوایای پنهان این مسنجر ندارد، میگوید: «تن صدای نامناسب بعلاوه قطع و وصل شدن پی در پی صدا، از مشكلات همیشگی این گونه مسنجرهاست كه بعضا شنونده را از ادامه بحث منصرف میكند، مشكلی كه به ندرت در جلسات حقیقی اتفاق میافتد.»
«یكی از آفات این اتاقها، كارهای موازی است!» خانم كارگر كه هم در جلسات حقیقی و هم مجازی شركت میكند میگوید: «معمولا انجام كارهای موازی و همزمان هم از قدرت ارائه میكاهد و هم مراجعهكنندگان اتاق را به شدت كاهش میدهد.»
خانم سادات علوی در مورد شركتكنندگان خانم میگوید: «اوایل در این اتاقها خانمها كمتر شركت میكردند، اما روند رو به رشدی را در پیش گرفتهاند. هم سخنرانها بعضا خانم هستند و هم مستمعین، البته گاهی با نام مستعار وارد میشوند، ولی با توجه به شناختی كه بعدا حاصل میشود معلوم میشود كه خانم هستند. از نظر من سخنرانهای خانم بین رنج سنی 23 تا 28 ساله كه چندان مشكل زمانی ندارند و میتوانند در اینترنت باشند، بهتر است كه وارد این فضا شده و اگر دارای تخصص هستند حتما وارد عمل شوند. اگر نهاد خاصی هم باشد كه متولی شده و افراد علاقمند به چنین مباحثی را تربیت كند، بسیار خوب میشود؛ زیرا هر روز بر تنوع این اتاقها افزوده میشود و كمبود خانمهای مبلغ به خوبی مشهود است.»
در مورد نحوه مدیریت، آقای باقری، از فعالان این عرصه میگوید: «بهتر است از افرادی که مراجعه مداوم دارند به عنوان مدیر استفاده شود، از بدو ورود تا خروج به مراجعه كننده احترام گذاشته شود و كمتر از حذف استفاده شود و جذب حداكثر و دفع حداقل مدنظر قرار گیرد. حتما برای مراجعهكنندگان از هر دو طرف (هم آقا و هم خانم) سخنگو و مدیر داشته باشند و بینشان تقسیم مسئولیت صورت بگیرد. مثلا چه كسی سلام بدهد و چه كسی هماهنگی استفاده از تریبون را انجام دهد. زیرا با توجه به متفاوت بودن سلایق مخاطبان بعضی از خانمها علاقمند هستند مستمع سخنران آقا باشند. از این رو باید این مورد را لحاظ كرد و از هر دو نوع سخنران بهره برد. در جریان گذاشتن مراجعهكنندگانی كه در اواسط یا اواخر مباحث رسیدند از جمله هنر سخنران و مدیران هست. مثلا در جمعبندی و یا خلاصهنویسی مطالب. بهتر است موضوع جلسات بحثهای چالشی و هیجانانگیز باشد و تا جایی كه امكان داشته باشد از توانمندی مراجعهكنندگان برای ارائه مطلب استفاده شود.
در اداره اتاق اگر مخاطبان مشاركت داشته باشند، بازدهی بهتری خواهد داشت، مثلا شركت در بحثهای آزاد و مشاركتی و مسابقات. استمرار و برنامهریزی برای اتاق و ارائه آن در سایت و وبلاگ ویژه اتاق از ضروریات است. یكی از ضعفهای جلسات حضوری این است كه كسی كه تازه وارد است در جریان سخنرانی نیست؛ برای رفع این مشكل در دنیای مجازی بهتر است موضوع سخنرانی نوشته شود، و برای بهره گرفتن بقیه بهتر است مطالب ثبت و ضبط شود و هم در اتاق (حین سخنرانی) و هم در سایتها و وبلاگها بارگزاری شود.»
«از دیگر راهكارهایی كه برای علاقمندتر شدن مخاطبان وجود دارد، شیوه ارائه مطلب، تن صدا، ارتباط با مخاطب، پیوستگی مطالب، جذابیت و تنوع در ارائه مطالب است و از سوی دیگر ارتباط صمیمی حرف اول را در این محیط میزند. نكتهای كه در جلسات حضوری نیز در بیشتر مواقع باعث جذب مخاطب میشود و دلیلی برای ارتباط عمیقتر با موضوع جلسات كه از ظرافتهای سخنرانهای اینگونه جلسات است، نحوه و تن صدای سخنران و صمیمیتی كه در بیان او وجود دارد، مخصوصا در مورد خانمها كه فضای صمیمی برای آنها باعث میشود بحثها را بیشتر پیگیری كنند. (البته باید مراقب بود خارج از چهارچوب متعارف و اسلامی این صمیمیت ایجاد نشود!).»
«مطالب هرچند سادهتر، موجز و خلاصهتر و به قولی ساندویچیتر باشد بهتر است.» این را یكی از دوستانی كه با نامهای مستعار زیادی(!) در اتاقهای مسنجر فارسی وارد میشود، میگوید و اضافه میكند: «مبلغی خرج شود تا تبلیغات در محیط برای مخاطب باشد، یعنی دائما مراجعهكننده بیاید و با تبلیغاتی كه میبیند دلبستگی با اتاق پیدا كند.»
اگرچه اتاقهای گتگو از قدیمیترین امکانات دنیای اینترنت هستند، اما استفاده از آنها برای برگزاری جلسات مجازی کاربرد جدیدی است برنامهیزی و هدفمند نمودن آنرا طلب مینماید.
