اندازه متن:

تعداد بازدید: 422

اعتیاد در حوزه زنان اگرچه موضوع تازه ای نیست‌، اما ابعاد مغفول مانده بسیاری دارد؛ این موضوع در طی سالیان اخیر دچار رشد فزاینده‌ای شده و همراه با این رشد تغییر ساختاری و ماهوی داده است.
اعتیاد زنان سابقا بیش‌تر برون‌زا بود؛ یعنی از سوی افراد دیگری مثل شوهر، پدر یا برادر معتاد به آنها تحمیل می‌شد تا از سرزنش‌های خانواده خود در امان بمانند. موضوعی که نه تنها درباره اعتیاد که حتی در باره ایدز نیز دیده می‌شد. ولی امروزه با تغییر جامعه و گسترش میهمانی‌‌ها و مجالس زنانه یا مختلط، این اعتیاد برون‌زا تبدیل به تمایلی از سوی خود زنان شده‌است .

گذشته و امروز
اعتیاد در گذشته به صورت سنتی با مصرف مواد مخدر و تخدیر کننده نظیر تریاک و هروئین و مشتقات آن صورت می‌گرفت. اما در دوره جدید، اعتیاد به سوی محرک‌ها و نیروزاهایی چون آمفتامین و کوکائین سوق پیدا کرده‌است؛ این نوع اعتیاد دارای هیچ نوع علائمی فیزیکی نبوده و در هیچ آزمایشگاهی نشان داده نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فرد معتاد این است که در حالات کلی هیچ نوع تمایلی به ترک اعتیاد ندارد. دکتر محسنی که سالهاست در حوزه اعتیاد مطالعه کرده معتقد است که اعتیاد به دو دوره کیف و اجبار تقسیم می‌شود. وی می‌گوید: «هیچ معتادی در دوره لذت به ترک اعتیاد روی نمی‌آورد و تمایلی برای ترک نشان نمی‌دهد؛ زیرا نه تنها اعتیاد را مشکل یا معضلی برای زندگی خود نمی‌داند، بلکه آن را لذتی عمیق می‌بیند که هیچ نوع رنجی با آن همراه نیست.» دکتر محسنی  ادامه می‌دهد: «اما در دوره دوم که دوره اجبار است اعتیاد نه تنها لذتی برای فرد ندارد، بلکه تبدیل به یک اجبار و یک هزینه در زندگی فرد می‌شود. ازاین رو فرد معتاد راغب است آن را کنار گذاشته و از آن خلاص شود.»
این کارشناس امور ترک اعتیاد با توجه به تجربیات خود و آمار نهادهای ذی‌ربط می‌گوید: «تمایل به ترک در زنان بسیار کمتر از مردان است. زیرا زنان به دلیل شرایط اجتماعی و فشارهایی که از سوی جامعه بر آنان تحمیل می‌شود و از ترس برخورد نامناسب اطرافیان تمایلی به بیان مشکل خود و به تبع آن درمان بیماری خود ندارند. اما این پنهان‌کاری تا زمانی می‌تواند ادامه پیدا کند که بدن تحت تاثیر مواد مخدر دچار آسیب نشده باشد- البته با توجه به ویژگی‌های ارگانیک، زنان توانایی بدنی کمتری نسبت به مردان داشته و سریعتر دچار آسیب می‌شوند.»
محسنی می‌افزاید: «همانطور که مصرف مواد مخدر نتیجه چندین فاکتور است، فرآیند ترک نیز نیازمند فاکتورهای مختلفی از جمله خود فرد معتاد و محیط اطراف وی می‌باشد.» دکتر محسنی معتقد است زنان در ترک اعتیاد ناموفق‌ترند، زیرا مقاومت بدنی کمتری دارند و این باعث می‌شود در جریان ترک اعتیاد زودتر به مواد مخدر رجوع کنند و در ترک ناموفق‌تر باشند.

باز هم مسائل جنسی
دکتر محسنی که سالها بر روی مشکلات جنسی در دوران اعتیاد و دوران ترک مطالعه کرده است، اضافه می‌کند: «یکی از موانع ترک اعتیاد در زنان ترس از مورد سوءاستفاده قرار گرفتن از سوی جنس مخالف است، این ترس مانع از رجوع زنان معتاد به کمپ‌های ترک اعتیاد و به طور کلی بیان اعتیاد آنان می‌شود.»
محسنی می‌افزاید: «زنان در جوامع سنتی در بسیاری از حوزه‌ها مورد سوءاستفاده قرار گرفته‌اند و این یک ترس تاریخی است که در وجود زنان نهادینه شده‌است؛ به همین دلیل بسیاری از زنان معتاد از مراجعه به کمپ‌های ترک اجتناب می‌کنند.»
وی با توجه به آمارهای موجود می‌گوید: «البته کمپ‌های درمانی NA در ایران برای مردان پر تعداد و مناسب است و بازدهی و موفقیت بالایی نیز داشته‌است. اما تعدا این کمپ‌ها برای زنان بسیار کم بوده و پاسخگوی معتادین مونث نیست.»
دکتر محسنی در پاسخ به این سوال که «اگر مواد جدید روان‌گردان روی ذهن و روان فرد مبتلا تاثیر می‌گذارد، چطور ضعف و ظرافت جسمانی زن در ترک موثر است» گفت: «اگرچه اعتیاد از نوع جدید تاثیر زیادی بر روی روان افراد می‌گذارد، اما روی کاهش توانایی بدن زن نیز بی‌تاثیر نبوده و آسیب‌های جسمی زیادی برای فرد ایجاد می‌کند؛ حتی گاهی وزن فرد 20 تا 30 کیلوگرم کاهش می‌یابد.»
وی علل ناتوانایی زنان در ترک را اینطور برشمرد: «یکی از علل ناتوانی زنان در ترک اعتیاد مطرح نکردن مشکل و به تعبیری پنهان‌کاری آنان است. دومین علت نیز عدم اعتماد به افراد و ترس از مورد  سوءاستفاده قرارگرفتن است.»

از چاه به چاله
در برخی زنان که تمایل به ترک دارند، با پدیده‌ای به نام هم جنس‌گرایی روبرو هستیم که از مهم‌ترین علل کمبود تعداد کمپ‌های ترک اعتیاد زنان است. دکتر محسنی این موضوع را بیشتر توضیح می‌دهد: «علت عمده گرایش این افراد به همجنس این است که حدود یک ‌هفته پس از شروع ترک، میل جنسی افزایش می‌یابد؛ البته بازیابی این توان در مردان حدود 6 ماه به طول می‌انجامد. اما زنان به علت ترس از مورد سواستفاده قرار گرفتن و آسیب‌های ناشی از رابطه با جنس مخالف به سمت ارضا از طریق هم‌جنس متمایل می‌شوند.»
این احساس در زنان پس از ترک به صورت مضاعف خواهد بود که به علت عوامل بیان شده در بالا به سوی همجنسان خود روی می‌آورند. البته تمایل به همجنس نه تنها در میان زنان ترک کرده، بلکه در بین بسیاری دیگر از اقشار مانند دختران دبیرستانی نیز به علت عدم محدودیت‌های اجتماعی برای رابطه هم‌نسان با هم در حال رشد است. موضوعی که شاید در فرصتی دیگر باید به آن پرداخته شود.