اندازه متن:

تعداد بازدید: 570

در نخستین مواجهه با یک کاربر شبکه‌های اجتماعی یا یک وبلاگ، شاید نخستین سئوال شکل گرفته در ذهن شما، جنسیت شخصیت مجازی رو به روی شما باشد. در ابتدای حضور و ظهور اینترنت به صورت فراگیر، پیدا کردن جنسیت نویسنده یک وبلاگ یا یک شناسه کاربری در محیط‌های چت، جذاب‌ترین و یکی از پیچیده‌ترین فرآیندها را می‌طلبید. اما با پیشرفت روند حضور کاربران در اینترنت و همه‌گیر شدن شبکه‌های اجتماعی و به نوعی زندگی آنلاین، دیگر پیدا کردن جنسیت یک کاربر کار سختی نیست. شاید در آخرین سال‌های دهه 90 میلادی، یکی از جذاب‌ترین سئوالات در بین چت‌کنندگان حرفه‌ای، پرسیدن جنسیت شخصیت مقابل بود. اما این کار امروزه بیشتر شبیه یک سئوال فانتزی شده است. چرا که از یک سو حتی وبلاگ‌نویس‌ها و سرویس‌های وبلاگ‌نویسی به نوعی به سمت شفاف‌سازی سوق پیدا کرده‌اند و از سوی دیگر کاربران شبکه‌های اجتماعی معمولا کوچک‌ترین اتفاقات زندگی خود را منتشر می‌کنند. پس پیدا کردن جنسیت‌ها کار سختی به نظر نمی‌رسد.

زنها بیشتر هستند یا مردها؟
این روزها زنها هم پا به پای مردان در فضای مجازی حضور دارند. اگرچه هنوز برخی بر این باورند که کاربران حرفه‌ای فضای مجازی مردها هستند. چرا که مردها به طور کلی به استفاده از رایانه علاقه بیشتری دارند. شاید این موضوع تا حدی در کشور ما صحت داشته باشد، اما هیچگاه نمی‌توان به این اظهار نظرها و آمارها به صورت کامل اعتماد کرد. چرا که آنچه مشاهده می‌شود، حقیقتی متفاوت است.
حقیقتی که این روزها خیلی‌ها را برای حفظ حریم خصوصی و عدم انتشار هر نوع اطلاعاتی از سوی زنان نگران کرده است. گرچه هیچگاه نمی‌توان زنان را از حضور در فضای مجازی منع کرد و یا آن را محدود نمود، اما شاید آگاهی بیشتر آنها نسبت به خطرات انتشار اطلاعات زندگی خصوصی، نگاه آنها را تا حدودی نسبت به «آنلاین‌نویسی» تغییر دهد.

زنان و وبلاگ‌نویسی
نزدیک به 9 سال از تولد وبلاگ‌های فارسی در فضای مجازی می‌گذرد و اینطور که می‌گویند، نخستین وبلاگ‌نویس زن فردی با نام «شهرزاد عالم فتحی» بوده است. از آن روز تا اکنون، حضور زنان در فضای مجازی روز به روز جدی‌تر شده و در حال حاضر شاید بتوان مدعی شد تفاوتی بین تعداد کاربران زن و مرد اینترنت وجود نداشته باشد.
طبق آخرین آمارهای منتشر شده از بین 109 میلیون کاربر امریکایی، 79 میلیون نفر آنها از اینترنت استفاده می‌کنند. در این میان کاربران آنلاین، بین سنین 44 تا 62 ساله، با نزدیک به 29 میلیون نفر، بیشترین آمار را دارد و زنان 27 تا 43 ساله با 25 میلیون کاربر، در رتبه دوم قرار دارند.
البته شاید این آمار در ایران تا حدی متفاوت باشد. چرا که بر اساس سنت‌های کشور ما، زنان پس از ازدواج کمتر فرصت حضور در فضای مجازی را پیدا می‌کنند و شاید بتوان گفت در ایران بیشترین آمار مربوط به استفاده‌کنندگان از اینترنت مربوط به جوانان باشد. گرچه هنوز هیچ آمار مشخصی در این زمینه در دست نیست. اما آمار منتشر شده توسط ISPهای داخلی نشان می‌دهد بیشترین کاربران اینترنت را در کشور ما بازه سنی 13 تا 19 سال تشکیل می‌دهد.
فعالیت‌های زنان در عرصه وبلاگ‌نویسی را هم می‌توان با جشنواره «بانوان وبلاگ‌نویس» سرویس دهنده پرشین بلاگ یا همایش «زنان وبلاگ‌نویس» به همت دفتر توسعه وبلاگ دینی در قم، ارزیابی کرد.
آغاز حضور زنان در فضای وبلاگستان فارسی با نوشتن احساسات زنانه بود. اما با بروز فضای سیاسی، این فضا تا حدودی از موضوع صرف «زنانه‌نویسی» خارج شد و به موضوعات سیاسی مانند نابرابری حقوق زنان و مردان در ایران، ظلم به حقوق زنان و امثال این موضوعات بیش از پیش پرداخته شد. موضوعاتی که به دلیل ساختار اینترنت و علاقه مخالفان نظام سیاسی ایران، بیشتر از دیگر موضوعات مورد توجه قرار گرفت و برجسته شد.
اما با ورود وبلاگ‌نویسان زن مذهبی یا علاقه‌مند به موضوعات مذهبی و یا حتی مخالف ناله‌های سیاسی، فضا تا حدودی تعدیل شد. گرچه به اعتقاد نگارنده هنوز فضای وبلاگستان از این عدم برابری رنج می‌برد.
در این میان به دلیل کمتر زمان بردن وبلاگ‌نویسی نسبت به حضور در شبکه‌های اجتماعی، می‌توانیم حضور زنان را در عرصه وبلاگ‌نویسی جدی‌تر ببینیم. حضوری که در وادی شبکه‌های اجتماعی، بحثی متفاوت دارد.

زنان و شبکه‌های اجتماعی
زنان پیش از ازدواج – مخصوصا در شهرهای بزرگ – محدودیت کمتری دارند و مسلما حضورشان در فضای مجازی و به خصوص شبکه‌های اجتماعی بیشتر است. چرا که به دلیل ساختار سنتی کشور ما، مردان کمتر علاقه دارند زنان جزییات زندگی خود را برای عموم به اشتراک بگذارند. به همین دلیل حضور زنان در شبکه‌های اجتماعی پس از ازدواج به شدت کاهش می‌یابد.
این موضوع را با بررسی آمار کاربران زن آنلاین در امریکا و با کمی تغییر می‌توانیم به راحتی درک کنیم. با توجه به این فرض که سن ازدواج در آمریکا تا حدودی بالاتر از سن ازدواج در ایران است، می‌بینیم علیرغم افزایش کاربران آنلاین امریکایی در بین سنین 44 تا 62 سال نسبت به کاربران 27 تا 43 ساله، حضور کاربران زن در شبکه‌های اجتماعی در بین سنین 44 تا 62 سال نسبت به کاربران 27 تا 43 ساله کاهش پیدا می‌کند. حالا در این میان شما ساختار سنتی ایران را هم لحاظ کنید.
با این حال می‌توان با یک مشاهده عینی، دید که اکثر کاربران زن شبکه‌های اجتماعی پس از ازدواج، صفحه‌های شخصی خود را در این شبکه‌ها حذف می‌کنند و این خود نشان دهنده یک حقیقت است.
البته در این میان معضلات حضور کاربران زن در شبکه‌های اجتماعی در زمان تجرد را نادیده می‌گیریم. معضلاتی چون دوست‌یابی‌های مجازی، انتشار اطلاعات خصوصی و امثال آن که شاید پس از زمان تجرد یکی از مشغولیت‌های ذهنی کاربران زن را شکل دهد.

زنانی که زن نیستند!
برخورد با جنسیت دروغ یکی از معضلاتی بوده است که زنان همیشه با آن دست به گریبان بوده‌اند. به عنوان مثال یک کاربر زن با فردی به صورت مجازی و با جنسیت زن ارتباط برقرار می‌کند و پس از رسیدن ارتباط به مرحله دوستی و افشای اطلاعات، متوجه می‌شود شخص مورد نظر یک مرد است! همین معضل باعث شده است که زنان تا حد بسیار زیادی در فضای مجازی دست به عصا راه بروند. با این حال، هنوز اخبار زیادی از این فریب بزرگ در صفحات حوادث روزنامه‌ها می‌خوانیم و می‌شنویم.