اندازه متن:

تعداد بازدید: 1135

«آموزش»، یکی از نخ‌نماشده‌ترین عبارت‌های دنیای هستی است! یکی از کلیشه‌ترین عبارت‌هایی که فعال هر حوزه‌ای اعم از اجتماع، فرهنگ، سیاست، دین و غیره بارها و بارها آن را شنیده است. موضوعی که تمامی کارشناسان فنون مختلف به اهمیت آن تأکید می‌کنند و از ضرورت آن سخن می‌رانند و اجرای آن را به مسئولان صاحب ربط گوشزد می‌کنند. مسئولان صاحب ربط هم اگر گوش شنوایی داشته باشند، گوش می‌دهند و اگر نداشته باشند که این سخنان را صرفا تجلیل می‌کنند! این چرخه، سامانه‌ای است که جناب «آموزش» در هر حوزه‌ای در آن می‌چرخد و می‌چرخد. آموزش‌های قبل از ازدواج هم از این قاعده مستثنی نیستند. مخصوصا در حوزه مهمی مانند ازدواج، بحث آموزش دغدغه همگی مسئولان آموزشی، مربیان تربیتی و معلمان و مدرسان شده است. اما از آن‌جایی که این اهمیت در حد حرف درباره ماهیت و اهمیت «آموزش» باقی مانده است، جز کلیشه شدن برای مخاطبان، نتیجه‌ای در پی ندارد. البته شاید هم داشته باشد و به چشمان ما نیامده باشد!

پدر آموزش ازدواج ایران!
دست از غر زدن و منفی‌بافی و سیاه‌نمایی که برداریم، می‌رسیم به این که متولی (یا همان پدر) آگاه‌سازی زوج‌های جوان پیرامون مسائل زناشویی و به خصوص جنسی کیست؟
وقتی جست‌وجو می‌کنیم، به جز دوره‌های داوطبانه‌ای که در برخی از فرهنگسراها و خانه‌های فرهنگ با ابتکار مدیران آنها برگزار می‌شود، به یک دوره آموزشی اجباری برخورد می‌کنیم که مربوط به زمان دریافت آزمایش خون و اعتیاد از زوج و زوجه می‌شود. فرجه آموزشی یک ساعته‌ای که قرار است به صورت فوق فشرده، راه‌های برقراری ارتباط با همسر، ارتباط جنسی، مسائل زناشویی و شیوه‌های پیشگیری را آموزش دهد.
متولی این آموزش، معاونت سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است و به همین منظور کلاس‌های جداگانه‌ای برای هر یک از طرفین به مدت حداقل یک ساعت برگزار می‌شود.
به گفته دکتر علیشاهی، مدرس آزمایشگاه دکمه‌چی، محتوای تدریس شده در این کلاس‌ها، از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تأمین می‌شود و به همین منظور کتاب کوچکی در اختیار مدرسین قرار می‌گیرد.

همه حرف‌های آموزنده در یک ساعت
مسلما زمان یک ساعت، نمی‌تواند زمان مناسبی برای پوشش همه آنچه در کتابچه 40 صفحه‌ای مصوب وزارت بهداشت آمده است باشد. از این رو دکتر علیشاهی در این باره بیش‌تر توضیح می‌دهد: «در کلاس‌ها معمولا انعطاف بیش‌تری نسبت به بحث آموزش نشان می‌دهیم و سعی می‌کنیم مسائل مبتلابه جوانان بیش از بقیه مطرح شود. گرچه سعی می‌شود به تمامی سرفصل‌های این کتاب حداقل اشاره‌ای بشود.»
البته در ابتدای این کتاب، توضیحاتی با خط درشت درج شده است و تهیه آن را تنها برای استفاده در کلاس‌های آموزش حین ازدواج دانسته و ذکر کرده است که به رایگان در اختیار زوجین قرار خواهد گرفت. البته به شرط آنکه آن را در اختیار افراد مجرد قرار ندهند!
در فصل نخست به آغاز زندگی مشترک و روابط عاطفی و اجتماعی، و اهمیت بنیان خانواده اشاره شده است.
فصل دوم به روابط زناشویی اختصاص دارد و به طور اجمالی تحریک و ارضای جنسی مخصوصا در جنس مونث را توضیح داده است و فصل سوم به بحث تنظیم خانواده و راه‌های جلوگیری از بارداری پرداخته شده است.

خوب است... خوب نیست...
اما آنچه ظاهرا در کلاس‌های آموزش ضمیمه صحبت‌های مدرس می‌شود، تصاویر منتشر شده برای درک بهتر موضوعات است که این تصاویر در برخی از آزمایشگاه‌ها استفاده می‌شود.
با این حال به نظر می‌رسد این مباحث برای شخصی که اطلاعات کمی پیرامون این موضوع دارد کاملا ناکافی، و برای کسی که اطلاعاتی برای برقراری ارتباط جنسی دارد پیش پا افتاده و مقدماتی است!
علی روشن‌ضمیر، از کسانی است که در این کلاس در آزمایشگاه دکمه‌چی شرکت کرده است و در انتظار همسر خود است. او درباره این کلاس می‌گوید: «کلاس بسیار خوبی بود. اما انگار حجم زیادی از اطلاعات به یک‌باره وارد مغز ما شد و مسلما ماندگاری آن بسیار کم است. اما خوشبختانه استاد در سر کلاس چند کتاب آموزشی معرفی کرد تا بتوانیم آموزش‌های‌مان را از آن طریق پیگیری کنیم.»
سمانه آمره، همسر علی روشن‌ضمیر هم از کلیت کلاس برگزار شده احساس رضایت می‌کند و می‌گوید: «انتظار داشتم به دلیل اینکه در آستانه دوران نامزدی هستیم، مسائل عاطفی بیش‌تر توضیح داده شود تا مسائل جنسی. برداشت من این است که کم‌تر در زمان نامزدی ارتباط جنسی جدی برقرار می‌شود و آن چیزی که می‌تواند یک رابطه زناشویی را پایدار کند، رابطه عاطفی است.»
البته در این اوضاع که جوانان سعی می‌کنند اطلاعات مورد نیاز خود را برای برقراری رابطه جنسی از راه‌های غیررسمی و بعضا غیرمشروع (مانند لوح‌های آموزشی غیرقانونی، فیلم‌های پورنو و امثال آن) کسب کنند، برگزاری این کلاس‌ها حکم همان یک لنگه کفش در بیابان را دارد.
البته راه‌اندازی سامانه اینترنتی «ساج» می‌تواند در آینده بار زیادی از این مسئولیت را از دوش وزارت بهداشت بردارد و به آموزش جنبه‌های دیگر مسائل زناشویی هم بپردازد. البته به شرط آن که عملکرد خوبی داشته باشد.

اجنبی‌ها چه‌کار می‌کنند؟
آموزش در کشورهای خارجی به دلیل ساختار فرهنگی و آموزشی، از سنین پایین آغاز می‌شود. دکتر علیشاهی در این باره می‌گوید: «در ژاپن تمامی مسائل جنسی به صورت تجسمی و با ماکت به دانش آموزان آموزش داده می‌شود. در انگلستان هم اوضاع به همین ترتیب است. اغلب کشورها نسبت به آموزش زودهنگام این موضوع حساس هستند.»
به اعتقاد این کارشناس، آموزش مسائل جنسی در ایران باید از زمانی آغاز شود که دختر یا پسر قدرت تشخیص و تعریف مسائل جنسی را داشته باشند یا به سن بلوغ برسند.
وی معتقد است این آموزش سبب بلوغ زودرس و مشکلاتی که برخی از آن می‌ترسند نمی‌شود: «وقتی آگاهی یک نفر بالا برود، دیگر شاهد این نیستیم که به‌خاطر عدم آگاهی، یک زوج قبل از ازدواج رسمی، بچه‌دار شده‌اند. آگاهی هیچ گاه سبب تحریک نمی‌شود؛ بلکه فقط دید را بازتر می‌کند. بعضی‌ها از این بازتر شدن دید هراس دارند. می‌گویند چشم و گوش جوان باز می‌شود. خب بشود! آگاهی از این موضوع دقیقا بصیرت را در افراد بیش‌تر می‌کند و این خیلی موضوع خوب و پسندیده‌ای است که برای محافظت از نسل جوان باید زودتر پیش‌بینی شود.»
دکتر علیشاهی درباره سیستم آموزشی ایران درباره این مسائل دل پری دارد و می‌گوید: «در ایران به خاطر حفظ حیا، غالبا والدین از گفتن این مسائل شرم دارند. در مدارس هم برای اینکه برای کسی دردسر ایجاد نشود، قاعده آن است که بحثی در این زمینه انجام نشود. یعنی در کتب درسی هم گنجانده نشده است. مگر این‌که استثنائی پیدا شود و معلم تربیتی دلسوزی در این میان این موضوعات را برای دانش آموزانش شرح دهد. این واقعا وضعیت مناسبی نیست و مسلما مورد پسند دین ما هم نیست.»
البته مشکلات آموزش تنها گریبان‌گیر کشور ما نیست و تولد سالانه هزاران فرزند ناخواسته در بسیاری از کشورهای پیشرفته، نشان می‌دهد کمیت خیلی‌ها در این زمینه به صورت اساسی می‌لنگد. اما کشور ما به دلیل ساختار دینی و مذهبی، این مسائل را می‌تواند در خود بپذیرد. البته در این زمینه هم نیاز به کار کارشناسی است.

گذشت آن زمان...
قدیم‌ترها – آن طور که بزرگ‌‎ترها می‌گویند – نزدیک شب‌های ازدواج که می‌شد، عمو یا دایی داماد، یا کسی که قرابت عاطفی بیش‌تری با داماد داشت، او را نسبت به وظایفی که در خانه نسبت به همسرش داشت آگاه می‌کرد. اما حالا با پیشرفت علم و فناوری و دورتر شدن روابط فامیلی، عروس و داماد باید خودشان آستین‌های‌شان را بالا بزنند و اطلاعات‌شان را درباره این موضوعات افزایش دهند. چون نه عمویی وجود دارد که برای داماد بگوید شب زفاف چیست و نه دایی علاقه‌ای به شرح مسائل جنسی برای او دارد. تنها بار آموزشی این مسائل به عهده مدرسی است که در یک ساعت موضوعات جنسی را مطرح می‌کند. بعد از آن اگر عروس و داماد صاحب فضل باشند، خودشان پیگیر مسائل می‌شوند. وگرنه باز هم باید بشنویم که میزان قابل توجهی از آمار طلاق، به خاطر عدم رضایت همسر از شریک جنسی خود است. همین!