90 چهره: اهالی سیاست

- اعظم‌السادات فراحی
در كشورهای مختلف، همسران روسای جمهور از نظر سیاسی جایگاه رسمی ندارند، اما به دلیل قرار گرفتن شوهرانشان در راس قوه مجریه، خود به خود به جایگاهی غیررسمی برای انجام فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی دست پیدا می‌كنند. این حضور اگرچه در كشورهای غربی امری عادی جلوه می‌كند، اما در كشورهای خاورمیانه تنها در دهه اخیر نقش بانوان سیاستمدار افزایش یافته است. اكنون در جهان اسلام امینه اردوغان (همسر نخست‌وزیر تركیه) و اسما اسد (همسر بشار اسد)، شیخ موزه (همسر امیر قطر) در صحنه‌های اجتماعی و سیاسی حضور می‌یابند و بسیاری از نهادهای خیریه و مردمی را رهبری می‌كنند. در ایران اولین جلوه‌های این حضور توسط همسر سیدمحمد خاتمی بروز نمود؛ اما تداوم نداشت. با این حال، همسر محمود احمدی نژاد، در دولت اول وی وارد این عرصه نشد و تنها در یک یا دو سفر او را همراهی کرد. اما در دولت دهم، فراحی فعالتر و در سفرهای خارجی به طور مستقل به دیدار زنان و برنامه‌های مرتبط رفت و در ایران نیز در برنامه‌هایی چون گردهمایی وزرای زن و امثالهم حضور ویژه داشت.
 
- مرضیه وحید دستجردی
 مرضیه وحید دستجردی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران، نماینده دوره‌های ۴ و ۵ مجلس شورای اسلامی، مدیر سابق روابط دانشگاهی و امور بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی تهران، عضو هیئت علمی گروه زنان و زایمان دانشگاه تهران در بیمارستان آرش با سمت استادیار مشغول به فعالیت است. وحید دستجردی نخستین وزیر زن بهداشت در تاریخ ایران بوده و تاکنون تنها زنی است که در تاریخ انقلاب اسلامی ایران به مقام وزارت رسیده است. پس از فرخ‌رو پارسا و مهناز افخمی، وحید دستجری سومین وزیر زن تاریخ ایران است.
 
- مریم مجتهدزاده
 مریم مجتهد زاده دارای مدرک کارشناسی ارشد آموزش پرستاری بهداشت از دانشگاه تربیت مدرس و همسر جاویدالاثر سیدمحسن موسوی از دیپلمات‌های ربوده شده ایران در لبنان است. او که پیش از این از فعالان سازمانهای مردم نهاد بود، در دولت دهم به ریاست مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری منصوب شد. مجتهدزاده در سال 1385 با دریافت لوح تقدیر از احمدی‌نژاد به عنوان زن نمونه سال شناخته شد.
 
- نسرین سلطان‌خواه
نسرین سلطان‌خواه، متولد ۱۳۴۲ در تهران، معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور و رییس بنیاد ملی نخبگان است.
او پیش از آنکه به عنوان نماینده مردم تهران در دور دوم شورای شهر فعالیت کند، عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا بود و در دانشگاه شریف نیز تدریس کرده‌است. سلطان‌خواه برای ورود به دور سوم شورای شهر تهران رای نیاورد. او اولین فارغ التحصیل دکترای ریاضی از دانشکده ریاضی دانشگاه صنعتی شریف است.
 
- فاطمه بداغی
فاطمه بداغی از قضات با سابقه‌ای است که علاوه بر مشاوره قضایی در حوزه ریاست قوه قضائیه، معاونت آموزش و پژوهش مرکز امور مشاوران و وکلای قوه قضائیه و نمایندگی دستگاه قضایی در شورای فرهنگی - اجتماعی زنان را نیز در کارنامه خود دارد. فاطمه بداغی به عنوان معاون حقوقی رئیس‌جمهور منصوب شده است.

- زهره الهیان
دکتر زهره الهیان از فعالترین نمایندگان زن مجلس شورای اسلامی است. او که عضو فراکسیون امنیت ملی مجلس است، بیش از هر چیز به دلیل مسئولیت کمیسیون حقوق بشر مجلس در ایران و جهان شناخته می‌شود. وی در سال 89 به دلیل چالش‌های بین‌المللی در حوزه حقوق بشر ایران و آمریکا حضوری چشمگیر و فعال داشت. وی همچنین با راه‌اندازی فراکسیون سازمان‌های مردم نهاد در مجلس، گام بزرگی در تدوین قانون سازمانهای مردم نهاد برداشته است.
 
- مرضیه حدیده‌چی دباغ
تنها زن ایرانی دارنده نشان ایثار
مرضیه حدیده‌چی، معروف به طاهره دباغ از فعالان مبارزه مسلحانه ضدحكومت پهلوی قبل از انقلاب اسلامی و از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و بنیانگذاران سپاه پاسداران است. وی از شاگردان سیدمحمدرضا سعیدی بود و با روحانیون مبارز همكاری داشت. از سال ۵۳ و پس از 2بار بازداشت توسط ساواك راهی خارج از كشور شد. دباغ ابتدا به اروپا رفت و در فرانسه و انگلیس در اعتصابات غذایی برای آزادی زندانیان سیاسی ایرانی شركت كرد. در عربستان سعودی به توزیع اعلامیه‌های امام‌خمینی(ره) در میان زائران می‌پرداخت؛ اما بیشتر فعالیت‌های او در خارج از كشور مربوط به آموزش مبارزات چریكی در سوریه و لبنان زیرنظر محمد منتظری و با حمایت امام موسی صدر انجام می‌شد. او در برپایی یك اردوگاه نظامی در سوریه برای آموزش چریك‌های ضدشاه ایرانی مشاركت داشت و توانست نسل جوانی از ایرانیان مبارز را با تاكتیك‌های شبه‌نظامی آشنا كند. در زمان اقامت امام‌خمینی(ره) در پاریس وی محافظ شخصی ایشان شد و پس از پیروزی انقلاب مناصبی چون فرماندهی سپاه همدان و رییس زندان‌های زنان تهران را بر عهده داشت.
دباغ در مبارزه با تشکیلات معاند، از كومله و حزب دموكرات كردستان گرفته تا شبكه‌های مخفی فداییان و مجاهدین، نقش فعالی را ایفا كرد. دباغ به همراه آیت ا... جوادی آملی و محمدجواد لاریجانی یكی از 3 نماینده‌‌ای بود كه در سال ۶۷ پیام تاریخی امام‌خمینی(ره) را به گورباچف رساند.
وی 3 دوره نماینده مردم تهران و همدان در مجلس شورای اسلامی بوده است و در حال حاضر از اعضای شورای مركزی جمعیت زنان انقلاب اسلامی و مدرس واحد معارف اسلامی دانشگاه علم و صنعت است. دباغ در سال ۱۳۸۲ از محمد خاتمی، رییس‌جمهور سابق كشور، نشان ایثار درجه 3 دریافت كرد.
 
- نیره اخوان بیطرف
متولد ۱۳۳۵ دورود، نماینده اصولگرای شهر اصفهان در مجلس پنجم و هفتم و عضو کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس است. او به همراه همسرش حسن کامران نمایندگی مردم در مجلس شورای اسلامی را به عهده دارد.
 
- طیبه صفایی
وی در دوران دفاع مقدس، مسئولیت واحد خواهران بسیج مستضعفین استان آذربایجان غربی را بر عهده گرفت و با ساماندهی تشکل‌های خواهران، فعالیت‌های پشتیبانی بانوان را در مناطق جنگی مدیریت نمود.
وی که از سال 1364 به خدمت در آموزش و پرورش اشتغال داشت، از سال 1370 به سازمان آموزش و پرورش تهران منتقل شد و در کنار مسئولیت‌های خانواده، تحصیلات عالیه خود را در رشته مدیریت آموزشی تا درجه دکترا ادامه داد. ایشان در حال حاضر به عنوان استادیار دانشگاه در دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد به تدریس می‌پردازد. وی مسئولیت‌های اجرایی مختلفی را در شوراهای پژوهشی و تحقیقاتی، سردبیری مجلات علمی- پژوهشی و... به عهده داشته و به عنوان مشاور برنامه‌ریزی رئیس مرکز امور زنان و خانواده نهاد ریاست جمهوری در دولت نهم، مجری تدوین سند فرابخشی توسعه امور زنان و خانواده بوده است.
 
- فاطمه آلیا
فاطمه آلیا کارشناس 
ارشد علوم سیاسی و از نمایندگان مجلس شورای اسلامی ایران است. او در دوره‌های هفتم و هشتم مجلس نمایندگی مردم تهران را بر عهده داشته است. محمود احمدی
نژاد کرسی وزارت آموزش و پرورش در دولت دهم را به وی پیشنهاد داد، اما آلیا این پیشنهاد را رد نمود.
 
- مریم بهروزی
مریم بهروزی از فعالان موثر در روند پیروزی انقلاب اسلامی و از مبارزان فعال قبل از انقلاب است. او متصدی پست‌های قانونگذاری به شمار می‌رود و از بنیانگذاران و فعالان تشكل‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است. بهروزی از مروجان و مبلغان عقیدتی سیاسی و از چهره‌های سرشناس ایران در مجامع بین‌المللی است. ایشان از سال‌های 42-41 مرید و مقلد امام خمینی بود و از سال 50 مستقیما وارد مبارزات سیاسی علیه رژیم ستمشاهی پهلوی شد. بهروزی در رمضان سال 57 با دستور صریح امام‌خمینی(ره) علنا به سخنرانی پرداخت و در مسجد قبا بعد از سخنرانی درباره حكومت اسلامی و حقوق زن دستگیر و روانه زندان ستمشاهی شد. اسارت مریم بهروزی تاثیر زیادی در شدت‌دهی به مبارزات هسته‌های مقاومت زنان گذاشت. پس از پیروزی انقلاب در زمینه تشكیل كمیته استقبال از حضرت امام‌خمینی(ره) و سازمان‌دهنده دیدار خانم‌ها با امام‌خمینی(ره) در مسجد امام بود.
مریم بهروزی نخستین زنی بود كه در حضور امام‌خمینی(ره) به ایراد سخن پرداخت و مورد تمجید ایشان قرار گرفت و از افراد كلیدی و موثر در جلساتی بود كه برای برنامه‌ریزی انقلاب و شكل‌گیری حكومت اسلامی برگزار می‌شد. او دبیركل جامعه زینب و از نمایندگان فعال در 8 دوره مجلس است.
 
- نفیسه فیاض‌بخش
نفیسه فیاض‌بخش در سال ۱۳۴۳ در تهران به دنیا آمد. ضمن گذراندن مراحل مقدماتی تحصیل در سال‌های قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، به آموختن مباحث دینی و سیاسی پرداخت و با راهنمایی برادرش، شهید دكتر فیاض‌بخش ریاست سازمان بهزیستی و از شهدای انفجار حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیرماه ۱۳۶۰ به صف مردمی مبارزه پیوست.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز ضمن تحصیل در مقطع كارشناسی رشته الهیات و معارف اسلامی و مقطع كارشناسی ارشد حقوق خصوصی در دانشگاه تهران و سپس در مقطع كارشناسی ارشد و دكترای فلسفه و كلام اسلامی به فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در مجامع گوناگون ادامه داد. فیاض‌بخش در دوره‌های چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی به نمایندگی مردم تهران انتخاب شد و با عضویت در كمیسیون‌های تلفیق برنامه 5ساله دوم و آموزش و پرورش و شركت در هیات‌ رییسه كمیسیون‌های قضایی وحقوقی، زنان، جوانان و خانواده به فعالیت پرداخت و در طراحی و تصویب طرح‌های متعددی از جمله طرح بازنشستگی زنان كارگر، طرح‌های اصلاح مواد ۱۱۷۳، ۱۱۳۰ (درباره عسر و حرج) قانون مدنی و طرح تشكیل دادگاه خانواده، نقشی اساسی ایفا كرد. دكتر نفیسه فیاض‌بخش تنها زنی است كه در شورای عالی سیاستگذاری حقوق بشر عضویت دارد. همچنین وی با تدریس در دانشگاه به تحقیق و تالیف نیز اشتغال دارد. از وی 4 كتاب و چندین مقاله پژوهشی منتشر شده است.

- فاطمه آجرلو
فاطمه آجرلو، متولد ۱۳۴۵ در تهران از نمایندگان زن دوره هشتم مجلس شورای اسلامی است. او هم اکنون به نمایندگی از مردم کرج، اشتهارد و آسارا در مجلس شورای اسلامی حضور دارد و دارای مدرک کارشناسی روانشناسی بالینی و کارشناسی ارشد روانشناسی شخصیت است. آجرلو در حوزه علمیه نیز تحصیل کرده و پیش از انتخابش به سمت نمایندگی مجلس، مسئول بسیج دانشجویی در دانشگاه آزاد اسلامی کرج و مسئول بسیج دانشجویی واحد خواهران استان تهران بوده است.

- عشرت شایق
عشرت شایق متولد ۱۳۴۲، نماینده تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس هفتم ایران است. شایق در دوره هفتم مجلس شورای اسلامی عضو کمیسیون اصل 90، هیأت تحقیق و تفحص مجلس، نایب رییس فراکسیون زنان مجلس  و فراکسیون اشتغال و کارآفرینی مجلس بود و در خرداد ۱۳۸۷ به ریاست مجموعه فرهنگی تاریخی سعدآباد منصوب شد. او همچنین از ۱۳۸۴ تقریبا به مدت یک سال عضو هیئت مدیره باشگاه استقلال تهران بوده است.
شایق در رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی تحصیل کرده است. او همزمان با تحصیل در دبیرستان، دوره طلبگی در حوزه علمیه قم و کرمان را هم گذرانده و از شاگردان علامه آیت‌اللهی بوده است. او ایده‌پرداز و آغازگر طرح قالیچه صلح و دوستی جهانی با همکاری یونسکو، مشاور عالی امور موزه‌های کشور، عضو شورای مرکزی جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی، عضو شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، نایب رئیس بانوان فدراسیون جودو، عضو هیات مدیره شرکت سهامی فرش ایران، مشاور امور مجلس و استان‌های سازمان صدا و سیما، نویسنده، مولف و پژوهشگر نام برد.

- رفعت بیات
رفعت بیات متولد ۱۳۳۷ و از نمایندگان حوزه انتخابیه زنجان و طارم در هفتمین دوره مجلس شورای اسلامی بود.
او که فارغ‌التحصیل رشته جامعه‌شناسی است در ۱۳ اردبیهشت ماه ۱۳۸۸ رسما خود را به عنوان کاندیدای حضور در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری معرفی کرد.

- فرحناز ترکستانی
فرحناز ترکستانی متخصص بیماریهای زنان و زایمان است که در شهریور ۱۳۸۸، به معاونت فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت منصوب و جایگزین عصمت باروتی همسر حسین شریعتمداری در این سمت شده بود. او همچنین استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه شاهد می‌باشد.
ترکستانی از چهره‌های خبرساز دولت در سال 89 بود؛ پس از آنکه مهرداد بذرپاش از ریاست سازمان ملی جوانان و معاونت ریاست جمهوری استعفا داد و گفته می‌شد دلیل آن عدم همسویی وی با یکی از چهره‌های جنجالی دولت بوده است، دفتر رییس جمهوری فرحناز ترکستانی را به این سمت منصوب نمود. اما به فاصله چند ساعت خود او این خبر را تکذیب کرد و گفت به دلیل ضعف جسمانی این سمت را نپذیرفته است. این جنجال رسانه‌ای و تکذیبهای متواتر چند مرحله تکرار شد تا در نهایت با بستری شدن ترکستانی در بیمارستان و بدون رئیس ماندن سازمان ملی جوانان ماجرا فیصله پیدا کرد.

- زهره طبیب زاده نوری
زهره طبیب زاده نوری در سال 1339 در خانواده‌ای مذهبی متولد شد. از همان سال‌های اولیه تحصیل به فعالیت‌های سیاسی و اعتقادی گرایش جدی داشت.
در دوران دبیرستان با حضور فعال در هسته‌های مطالعاتی دانش‌آموزی در كنار دوستان همراه، مؤمن ومبارز همچون شهیده محبوبه دانش، به جمع مطالعاتی تفسیر قرآن آنها پیوست و همزمان در كلاسهای اصول فلسفه و روش رئالیسم و فلسفه تاریخ كه توسط یكی از شاگردان استاد شهید مطهری تدریس می‌شد شركت فعال داشت. وی از شركت‌كنندگان كلاس‌های فلسفه و تفسیر قرآن حسینیه ارشاد، مسجد محمدیه و... بود و در همین زمان مسئولیت كتابخانه مسجد ابوسعید منیریه را نیز به عهده داشت.   
در سال 68 مربی دانشگاه و سرپرست آموزشكده پرستاری دندانپزشكی شد. در سال 69 تحصیلات تخصصی خود را در رشته پریودنتولوژی (بیماری‌های لثه) در دانشكده دندانپزشكی شهیدبهشتی آغاز كرد. 
در سال 75 به عنوان عضو هیأت علمی در دانشگاه شهید بهشتی به كار علمی پرداخت. و چندی بعد مسئول ارزشیابی اعضای هیأت علمی دانشكده شد؛ بعلاوه نقش مؤثری در راه اندازی بخش لیزر دانشكده ایفا نمود.
طبیب‌زاده در دولت نهم از سوی احمدی نژاد به سمت مشاور رئیس جمهور و رئیس مرکز امور زنان و خانواده منصوب شده بود.

- عفت شریعتی کوهبنانی
عفت شریعتی متولد 1331، نماینده مردم مشهد و کلات در دوره هفتم و هشتم مجلس شورای اسلامی است. کارشناسی وی در رشته تاریخ تمدن ملل و کارشناسی ارشد ایشان در رشته مدیریت آموزشی است. از سوابق وی می‌توان به عضویت در شورای فرهنگی اجتماعی زنان در شورای عالی انقلاب فرهنگی، هیئت رییسه فدراسیون اسکیت جمهوری اسلامی ایران، برگزیده کمیسیونهای بانوان سراسر کشور برای تدوین برنامه ایران 1400 در وزارت کشور، عضو شورای جوانان استانداری خراسان و کارشناس این شورا و کارشناس باشگاه خبرنگاران جوان اشاره کرد. شریعتی همچنین دارای تالیفات متعددی است.

- معصومه ابتکار
نیلوفر ابتکار مقلب به معصومه ابتکار متولد ۱۳۳۹تهران، فعال سیاسی، روزنامه‌نگار و مؤلف است. او  نخستین زن ایرانی است که پس از انقلاب ۱۳۵۷ وارد هیئت دولت شده است. ابتکار بیشتر به خاطر نقش خود به عنوان مترجم در جریان تصرف سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ و ۸ سال معاونت ریاست جمهوری و ریاست سازمان حفاظت محیط زیست ایران در دوران ریاست جمهوری سیدمحمد خاتمی معروف است. همچنین سازمان ملل متحد وی را به دلیل تلاش‌هایش در سازمان حفاظت از محیط زیست ایران به عنوان یکی از هفت «قهرمان زمین» در سال ۲۰۰۶ مورد تقدیر قرار داد. ابتکار در حال حاضر از اعضای فعال شورای اسلامی شهر تهران است.

- سهیلا جلودارزاده
سهیلا جلودارزاده در سال ۱۳۳۷ در شهرری متولد شد. وی نماینده دوره‌های پنجم، ششم و هفتم مجلس شورای اسلامی، رییس پیشین زنان حزب اسلامی کار و عضو خانه کارگر است. او مشاور وزیر کار و امور اجتماعی بود. جلودارزاده مهندسی نساجی از دانشگاه امیرکبیر دارد.