اندازه متن:

تعداد بازدید: 181

از مکتب‌هایی که پدربزرگها و مادربزرگهای ما در آن درس می‌خواندند و والدینشان برای ملای مکتب دار و ملا باجی مرغ و برنج هدیه می‌بردند سالها گذشته است. شیوه‌های آموزشی آن مدارس اغلب چوب معلم بود که زمزمه محبتی را به شیوه‌ای دیگر زیر گوشت بخواند و فلکی که فریاد دانش آموز را به گوش فلک برساند شاید که در هوشیاری او اثر کند، اما امروز از آن ماجرا خیلی فاصله گرفته‌ایم. حتی مدرسه‌های ما و شیوه‌های آموزشی آن هم زمین تا آسمان فرق می‌کند. بچه‌هایی را می‌بینم که معلم به آنها می‌گوید مشق بنویسید و آنان بازیگوشی می‌کنند و مادران شاکی می‌شوند و از معلم پند می‌گیرند که کاری با آنها نداشته باشید دو خط درست بنویسند کافی است؛ از مدرسه زده می‌شوند. وقتی خودم را جای آنها می‌گذارم حسودی می‌کنم. به مشق که فکر می‌کنم کف دستم داغ می‌شود. انگار خط‌کش آن روزگار هنوز همین دور  و برها است!
چرا همه چیز اینقدر متفاوت شده است؟ جواب یک کلمه است: زمانه عوض شده است.
خانواده امروز همان نهاد سرنوشت ساز دیروز است، با این تفاوت که اگر بزرگترهای این نهاد توسط نهادهای مشورتی و فرهنگ‌ساز آماده تربیت فرزندان خود نشوند، بسا مشکلاتی که به راحتی از عهده آن بر نخواهند آمد.
تغییر سریع فرهنگ و اجتماع از یک سو و فاصله گرفتن روزافزون فرزندان از اولیای خود از سوی دیگر سبب می‌شود والدین نتوانند برای تربیت فرزندشان به همان آموزه‌هایی که از والدین خود کسب کرده‌اند اکتفا کنند. این خاصیت جامعه در حال گذار است و باید خانواده را برای آن آماده کرد. به علاوه در چنین جامعه‌ای مشکلات تربیتی پیچیده‌تر و غافلگیر کننده‌تر از قبل به نظر می‌رسد. آموزش و پرورش با راه‌اندازی مراکز مشاوره برای خانواده‌های کودکان و نوجوانان تلاش داشته است، تا به این نیاز خانواده‌ها پاسخ دهد.
نحوه تعامل خانه و مدرسه از دیرباز موضوع مشترک خانواده و نظام آموزش و پرورش بوده است. عدم اهتمام و توجه لازم به این امر سبب بروز مسئله‌های فراوانی برای هر دو نهاد درسال‌های اخیر گردیده است. به منظور تحکیم پیوند دو نهاد خانواده و آموزش و پرورش سالها پس از تاسیس انجمن اولیا و مربیان، واحد پژوهش نیز راه اندازی شد و به تدریج به منظور تحقق بهتر اهداف مورد نظر و به ویژه ایجاد کانون تفکر، پژوهشکده خانواده وابسته به سازمان مرکزی انجمن اولیا و مربیان در فروردین سال 84 از شورای گسترش آموزش عالی با عنوان پژوهشکده اولیا و مربیان (خانواده) مجوز فعالیت گرفت.
این مرکز به پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش وابسته است و با سه گروه پژوهشی «آموزش خانواده، راهنمایی و مشاوره خانواده و جامعه شناسی خانواده» مشغول به کار است.


مشاوره پژوهش محور
اهدافی که پیش بینی شده است تا از طریق مراکز مشاوره آموزش و پرورش محقق شوند عبارت است از: دست‌یابی به بهترین شیوه‌های تربیتی در نظام تعامل خانواده و آموزش و پرورش، ایجاد زمینه برقراری ارتباط بیشتر بین اولیا و مربیان و تلاش در جهت فعال‌تر کردن نحوه مشارکت اولیا در امور تحصیلی و تربیتی فرزندان، مطالعه در زمینه بکارگیری تکنیک‌های جدید آموزش اولیا و مربیان و افزایش آگاهی‌های تربیتی آنان، ارایه راه حل‌های مناسب برای آموزش و مشاورۀ خانواده با الهام از ارزیابی عملکرد و برنامه‌های جاری حوزه اولیا و مربیان، تشکیل بانک اطلاعات پیرامون تعامل خانواده و آموزش و پرورش جهت تسهیل در امر دسترسی محققین به منابع مطالعاتی و پژوهشی.
همچنین یکی از گروههای تشکیل شده در این مرکز به مطالعه نیازهای آموزشی اولیا، روش های آموزش خانواده، اطلاع رسانی پژوهشی در زمینه مسائل خانواده و آموزش و پرورش می‌پردازد. گروه پژوهشی راهنمایی و مشاوره خانواده وظیفه بررسی آسیب‌های روانی - اجتماعی خانواده، ارتقای بهداشت روانی خانواده، ارزیابی روش‌ها و فرآیند راهنمایی و مشاوره در مراکز راهنمایی و مشاوره خانواده انجمن اولیا و مربیان را بر عهده دارند. گروه پژوهشی جامعه شناسی خانواده بررسی در زمینه تحول خانواده، جایگاه خانواده و کارکرد آن در جامعه با تاكید بر آموزش و پرورش، تأثیر رسانه‌های جمعی و اطلاع رسانی به خانواده و توسعه و تحکیم مشارکت خانواده در آموزش و پرورش از طریق انجمن‌های اولیا و مربیان را بر عهده دارند.

مراکز مشاوره
معاون آموزش و مشاوره خانواده وزارت آموزش و پرورش در مورد خدمات این مراکز می گوید: «مراکز مشاوره آموزش و پرورش از مرحله پیش دبستانی تا زمان قبل از ازدواج، دانش آموز را تحت پوشش خدمات مشاوره‌ای خود قرار می‌دهند.»
احمد بورقانی با تاکید بر اینکه خانواده‌ها باید به این مراکز مراجعه و از خدمات ارائه شده استفاده کنند می‌افزاید: «این مراکز حتی در صورت نیاز به درمان دارویی دانش آموز نیز وارد میدان شده و فعالیت آنها تنها به دادن مشاوره ختم نمی‌شود.» وی افزود: «انتظار می‌رود خانواده نگاه خود را به این مراکز تغییر داده و آن را تکیه گاهی برای رشد و تعالی دانش آموز خود بدانند.»

مدرسه‌ای برای بزرگترها
لزوم آگاهی اولیای دانش آموزان از نحوه برخورد با مسائل روز در قبال بچه‌ها تاحدی است که آموزش و پرورش آنان را یک بار دیگر پیش آموزگار می‌نشاند.
هم اکنون برگزاری دست‌كم 10 ساعت دوره‌های آموزش خانواده برای اولیا دانش آموزان از سوی مدارس اجباری است. به تازگی در سرفصل‌های آموزش خانواده بازنگری صورت گرفته و مباحث آمایش منطقه، تهاجم فرهنگی و جنگ نرم هم به آن افزوده شده‌است. «حسین جعفری» معاون اولیا، مربیان و خانواده آموزش و پرورش در این مورد در گفتگویی اعلام کرده است: «برگزاری كلاس، سخنرانی و انتشار نشریه پیوند در هر ماه از سوی انجمن اولیا و مربیان از روش‌هایی است كه برای آموزش اولیاء در نظر گرفته شده است.»
وی آموزش مهارت‌های زندگی به اولیاء دانش آموزان را از برنامه‌های این معاونت می‌داند و از توسعه كمی و كیفی مركز راهنمایی و مشاوره خانواده خبر می‌دهد.


مراکز مشاوره و برنامه 20 ساله!
گفتنی است هم اکنون 173 مركز راهنمایی و مشاوره فعال در سطح كشور وجود دارد كه به طور متوسط در سال بالغ بر 120 هزار نفر به این مراكز مراجعه می‌كنند.»
سایر گزارش‌ها حاکی از آن است که تا 20 سال آینده در هر منطقه یک مرکز مشاوره خانواده تشکیل خواهد شد.
زهره محمد بیگی خانم 41 ساله که فرزندانش در مدارس غیر انتفاعی درس خوانده‌اند، از وجود این مراکز ابراز بی‌اطلاعی می‌کند و می‌گوید: «معمولا در مدرسه بچه‌ها دو مشاور وجود دارد که یکی مشاوره روانشناسی و خانواده می‌دهد و دیگری مشاوره تحصیلی. وی اعتقاد دارد گسترش و توسعه این مراکز بسیار سودمند است.
گرچه معاون اولیاء، مربیان و خانواده آموزش و پرورش مراجعه 120 هزار نفر به مراكز مشاوره را چراغ خطری برای تنوع و تعدد آسیب‌های اجتماعی رو به رشد می‌داند، ولی از سوی دیگر آن را نشانه اعتماد مردم به كلینیك‌های مشاوره‌ای تحت پوشش آموزش و پرورش به حساب می‌آورد. اما با توجه به تعداد زیاد دانش آموز در سطح کشور و احتمال وجود مشکلات متعدد در طول سال و رفع مشکلات روحی روانی و خانوادگی با مراجعات مکرر به نظر می‌رسد هنوز چنان که باید و شاید والدین از این مراکز بی‌خبرند یا این مراکز به گستردگی لازم نرسیده‌اند.
گفتنی است طی 16 سال 173 مركز مشاوره و راهنمایی خانواده در کشور تشكیل شده است و در حال حاضر بیش از ۷۰۰ مشاور در این مراکز مشغول به فعالیت در راستای حل مشکلات و اختلالات رفتاری دانش آموزان هستند. اگر قرار باشد که هر منطقه آموزش و پرورش از یک مرکز مشاوره برخوردار باشد باید شمار این مراکز به  793 برسد که پیش بینی می‌شود این کار 20 سال زمان ببرد.
خبر دیگر حاکی از آن است که تا پایان سال جاری 38 مرکز مشاوره و راهنمایی به آموزش و پرورش افزوده خواهد شد. رییس سازمان مدارس غیر دولتی، توسعه مشارکت‌های مردمی و خانواده نیز از ایجاد ساختمان‌های مشاوره آموزش و پرورش در مرکز استان‌ها در آینده نزدیک خبر می‌دهد. حرکت به سمت خانواده متعالی، نحوه برقراری ارتباط صحیح بین دانش آموزان و کاهش فاصله بین دانش آموز و خانواده هدفی است که بیش از هر چیز این مراکز دنبال می‌کنند.