این خانه دور است

وقتی در شهری غیر از شهر خودتان دانشجو می‌شوید، چند راه پیش روی شماست. شاید آن شهر دیگر به شهر شما نزدیک باشد و شما ترجیح بدهید این مسافت را روزانه رفت و آمد کنید. شاید در آن شهر فامیل و آشنایی داشته باشید و بتوانید در خانه آنها اقامت کنید. شاید دانشگاه خوابگاه داشته باشد و شما هم بتوانید با زندگی خوابگاهی کنار بیایید یا حساب هزینه‌هایش را می‌کنید و در خوابگاه زندگی کنید. اگر دانشگاه فاقد خوابگاه باشد هم که می‌شود به خوابگاه‌های خصوصی روی آورد که اگرچه کمی گرانتر هستند، ولی شرایط‌شان کمابیش مثل هم است. به ندرت دانشجویانی هم دیده شده‌اند که در مسافرخانه‌ها روزگار می‌گذرانند. اما بعضی هم هستند که هیچ کدام از این شرایط را ندارند یا دارند و نمی‌پسندند. آن وقت است که تنها راه ممکن، خانه دانشجویی است!

قدم اول: خانه‌ای خواهم یافت!
بر خلاف نظر عامه، پیدا کردن خانه دانشجویی در شهرهای کوچک راحت تر است. به طور کلی وجود دانشگاه در شهرهای کوچک انواعی از راه های کسب درآمد جدید را ایجاد می‌کند که یکی از آنها اجاره دادن خانه به دانشجویان است. به ویژه اینکه در این شهرها، اغلب دانشگاه‌ها فاقد خوابگاه (به ویژه برای پسران) هستند. طبیعتا در شهرهای کوچک هزینه اجاره خانه پایین‌تر است. با تمام اینها پیدا کردن خانه دانشجویی در همه‌جا سخت است!
محمدرضا چهارسال دوره لیسانس خود را در دانشگاه آزاد بهبهان واقع در استان خوزستان گذرانده و تمام این مدت خانه دانشجویی گرفته است. او می‌گوید: «دانشگاه برای دخترها خوابگاه داشت، اما برای پسرها تنها یک خوابگاه خصوصی بود که آن هم شرایط چندان خوبی نداشت. در نتیجه ناچارا به دنبال گرفتن خانه رفتم.»
وی ادامه می‌دهد: «علیرغم اینکه خانه برای اجاره زیاد بود، اما عمدتا شرایط خوبی نداشتند. پیدا کردن یک خانه خوب خیلی سخت بود.»
خانه دانشجویی خوب چه جور خانه‌ای است؟ محمدرضا پاسخ می‌دهد: «اول از همه نزدیکی به دانشگاه مهم است و یا اینکه لااقل رفت و آمد به دانشگاه از آن راحت باشد و اصطلاحا تاکسی خورش خوب باشد. تمیزی خانه، اندازه آن بر اساس تعداد نفرات، سالم بودن تاسیسات، گازکشی، نزدیکی به سوپر مارکت، نانوایی و فست فود و عواملی از این دست می‌تواند در کنار هم یک خانه دانشجویی را ایده‌آل کند. و البته قیمت اجاره هم بسیار مهم است.»
برخورد صاحبخانه‌ها چطور بود؟ او می‌گوید: «دو سال اول در خانه‌ای بودم که صاحبخانه سختگیری داشت. به هر بهانه‌ای برای کنترل ما می‌آمد. به تمام همسایه‌ها و کسبه سپرده بود که ما را کنترل کنند. سروصدا ممنوع، موسیقی ممنوع، مهمان ممنوع! ولی دو سال دوم صاحبخانه خوبی داشتیم که اتفاقا خیلی جاها هوایمان را داشت و هنوز هم با هم در ارتباط هستیم.»
اما برای دختران وضعیت چگونه است؟ بعضی از دانشگاه‌ها در شهرهای کوچک اقامت دختران در خوابگاه را اجباری می‌کنند. اغلب هم دختران و خانواده‌هایشان برای حفظ امنیت خوابگاه را به خانه ترجیح می‌دهند. اما اگر دختری بخواهد خانه دانشجویی بگیرد چه؟
گلرخ که دو سال در بابل دانشجو بوده است می‌گوید: «به نظر بعضی گرفتن خانه دانشجویی برای دختران سخت‌تر است و به نظر بعضی‌ها آسانتر! خیلی از صاحبخانه‌ها به دختران خانه اجاره نمی‌دهند و خیلی‌های دیگر هم هستند که فقط به دختران اجاره می‌دهند. در کل برای اجاره خانه به دختران حساسیت بیشتری وجود دارد.»
او می‌افزاید: «برای دختران امنیت محل زندگی بسیار مهم است. همچنین دخترها بیشتر از پسرها به تمیز بودن خانه اهمیت می‌دهند.»
گلرخ در مورد باقی شرایط با محمدرضا موافق است و تنها اشاره می‌کند که «در مورد گرفتن خانه دانشجویی، صلاحیت اخلاقی صاحب خانه بسیار مهم است که می توان با یک تحقیق ساده محلی به طور نسبی آن را دریافت.»
در شهرهای بزرگتر اما دانشجوها کار سخت‌تری برای اجاره خانه دارند. در این شهرها مالکان به دلیل وجود مستاجر کافی، کمتر از اجاره به دانشجو استقبال می‌کنند. ضمن اینکه قیمت‌ها در شهرها بالاتر است؛ چیزی که اصلی‌ترین مانع بر سر راه گرفتن خانه دانشجویی است.
مائده که دانشجوی فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی تهران است می‌گوید: «از شمال به تهران آمدم و اینجا هم کسی را نداشتم. سال اول را در خوابگاه گذراندم، اما شرایط خوابگاه برایم آزار دهنده بود. شلوغی اتاق‌ها، تنوع عقاید و رفتارها و برخورد مسئولان خوابگاه کلافه‌ام می‌کرد. بیشتر درگیر حاشیه بودیم تا خواندن درس!»
او ادامه می‌دهد: «دانشگاه ما نسبتا بالای شهر است، در نتیجه علیرغم وجود خانه برای اجاره، توان پرداخت هزینه آن را نداشتیم. در نتیجه سعی کردیم در نقطه‌ای خانه بگیریم که ضمن پرداخت هزینه کمتر، مسیر دسترسی خوبی به دانشگاه داشته باشد.»
مائده وسعت شهر و بعد مسافت و نیز هزینه بالای اجاره را اساسی‌ترین مشکلات اجاره خانه دانشجویی در تهران می‌داند و می‌افزاید: «بهرحال بستگی دارد که دانشگاه‌ات کجای شهر باشد. در کل هرچند در تهران هم مثل بیشتر شهرها، اغلب صاحبخانه‌ها تمایلی به اجاره به دانشجو ندارند، اما به دلیل کثرت خانه‌ها، این کمیابی کمتر حس می‌شود و می‌توان با کمی جستجو بالاخره خانه‌ای مناسب پیدا کرد. بالاخره هر که طاووس خواهد، جور هندوستان کشد!»
در کل اصلی‌ترین مسئله یافتن خانه دانشجویی، کنار آمدن با هزینه‌های اجاره آن است. راستی، آیا می‌دانید در آژانس‌های املاک تهران آیین‌نامه ویژه‌ای جهت اجاره خانه دانشجویی ابلاغ شده است؟! البته مثل خیلی قوانین دیگر در کشور ما، این قوانین در آژانس‌های مختلف به صورت شل کن، سفت کن اجرا می‌شوند!


قدم دوم: هم اتاقی... هم اتاقی... هم اتاقی برس به دادم!
داشتن هم‌خانه خوب از داشتن یک خانه خوب مهم‌تر است! این را الهام می‌گوید که دوره دانشجویی خود را در یزد گذرانده است. او ادامه می‌دهد: «یکی از مشکلات اصلی که باعث فرار از زندگی در خوابگاه می‌شود، سختی سپری کردن با آدم‌هایی است که به صورت اتفاقی در کنار هم قرار گرفته‌اند بی آنکه خلق و خو و عقایدشان الزاما با هم سازگار باشد. بنابراین انتخاب آدم‌هایی که قرار است در یک خانه با هم زندگی کنند بسیار مهم است.»
الهام بر وجود حس دوستی، رفاقت، اعتماد و نیز نزدیکی افکار و عقاید بین هم‌خانه‌ها تاکید می‌کند و اضافه می‌کند: «شخصا به شدت مخالف انتخاب هم‌خانه از روی آگهی دادن و راه‌هایی از این قبیل هستم. بالاخره باید یک شناخت نسبی قبلی از آدم‌ها داشته باشیم، وگرنه زندگی در خانه دانشجویی تنش‌هایی بیش از زندگی در هر خوابگاهی را به دنبال دارد.»
علی نیز که در حال گذران دوران دانشجویی با همخانه‌هایش در آمل است، هم‌خوانی فرهنگی و اخلاقی هم‌خانه‌ها را بسیار مهم می‌داند و می‌گوید: «اگر این جور نباشد همه‌اش در حال کشمکش و جر و بحث هستی. بگذریم از اینکه ممکن است افراد از عادات و اخلاق هم تاثیر هم بگیرند و معمولا تاثیرات منفی بیشتر جذب می‌شوند تا مثبت.»
علی گرایش به مصرف قلیان و سیگار و اعتیاد به سایر انواع مواد مخدر، مصرف مشروبات الکلی، حرف زدن بی‌ادبانه، رابطه با جنس مخالف، هم‌جنسگرایی، بی‌نظمی و عدم رعایت بهداشت را از مواردی می‌داند که ممکن است در یک خانه دانشجویی از سوی یک نفر بین سایر همخانه‌ها تسری یابد. البته او خاطرنشان می‌کند که ممکن است برعکس هم باشد و فردی با حضور در جوی مناسب، اخلاق و رفتارهای خوب جمع را جذب کند.
در مجموع اهمیت داشتن هم‌خانه‌های خوب در دوران دانشجویی بر هیچ کس پوشیده نیست و چه بسا تاثیر فراوانی چه در دوران تحصیل و چه بعد از آن بر فرد داشته باشد.

قدم سوم: روزهای زندگی
زندگی در خانه دانشجویی آداب خودش را دارد. ممکن است این آداب از سوی برخی‌ها رعایت نشوند، اما رعایتشان مسلما می‌تواند زندگی دانشجویی را راحت‌تر و حتی جذاب‌تر بنماید.
اولین نکته رعایت و حفظ حریم فردی و شخصی خود و دیگران است. بسیاری از افراد اصلی‌ترین دلیل خود را برای گرفتن خانه دانشجویی، حضور در فضایی خلوت‌تر و با حریم شخصی بیشتر و نیز دوری از کنترل و نظارت خوابگاهی می‌دانند. در نتیجه اینکه حریم خود را حفظ کنیم و به حریم دیگران نیز احترام بگذاریم، بدون شک می‌تواند از بیشتر تنش‌ها و مشکلات جلوگیری کند.
داشتن روحیه همکاری و زندگی گروهی نیز نکته دیگری است که در خانه‌های دانشجویی بسیار مهم خواهد بود. مسلما هر کس از زیر کارهای مشترک خانه شانه خالی کند، بار مسئولیت بر دوش دیگران سنگین تر شده و این امر می‌تواند موجبات نارضایتی آنها را فراهم آورد.
اصل دیگر رعایت بهداشت فردی و جمعی است. چیزی که در خانه‌های دانشجویی همچون زندگی در خانه خود فرد مهم است. این چیزی است که در کنار نظم می‌تواند زندگی را حتی در یک خانه دانشجویی با امکانات کم راحت‌تر و دلنشین‌تر کند.
شیوا به عنوان دانشجویی که هم دوره کارشناسی و هم دوره کارشناسی ارشد خود را در دو شهر متفاوت در خانه دانشجویی گذرانده یک تجربه ویژه را در اختیارمان می‌گذارد: «زیبا و تمیز و مرتب بودن فضای خانه در روحیه دانشجو تاثیر دارد. اینکه خانه شلوغ نباشد بهتر است و حتی اگر شلوغی هم وجود دارد در محدوده‌های مشخصی باشد. به هر حال این شلوغی بخشی از زندگی دانشجویی است. می‌شود با یکی دو گلدان طبیعی فضای خانه را لطیف‌تر کرد. البته باید گلدان‌های جان سختی باشند! شاید چندتایی قاب و عکس یا اشیا تزئینی هم، به شرطی که خانه را شبیه به یک گالری نکند، به بهتر شدن فضا کمک کند. اینکه دانشجو خانه دانشجویی‌اش را یک محل موقت برای زندگی ببیند و یا آن را خانه خود بداند، تاثیر زیادی در روحیه‌اش خواهد داشت.

سخن آخر
خانه دانشجویی با همه شرایطش، با همه شیرینی‌ها و دشواری‌هایش، مکانی برای آموزش و امتحان است. دانشجو در خانه دانشجویی سطحی بالا از استقلال را در کنار زندگی جمعی می‌آموزد و چه بهتر که از این فضا، پخته و آموخته خارج شود. نمی‌شود انتظار داشت که زندگی دانشجویی بدون خطا و ایراد بگذرد، اما بهتر است مواظب بود تا هزینه این خطاها بیش از حد هم نباشد. آن وقت است که از خانه دانشجویی، کلی خاطره‌های خوب، تجربه‌های خوب و دوستی‌های خوب باقی خواهد ماند.

پس نوشت: تقدیم به همه دانشجویانی که شادی‌ها، غم‌ها، عاشقیت‌ها، فارغ شدن‌ها، تجربه‌ها و کل زندگی را سر سفره هم‌خانگی شریک می‌شوند.