1186
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. سارا صداقت
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۱)
            تعداد بازدید: 1186
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        گزارشی از جایزه ادبی پروین اعتصامی؛ تنها جایزه ادبی ویژه بانوان شاعر و نویسنده
        تفکیک جنسیتی در جوایز ادبی؟!
        شاید این تیتر خیلی غیرمنصفانه به نظر برسد، ولی به هر صورت جای سوال دارد که چرا ناگهان جایزه‌ای خاص بانوان ادیب ایجاد شده است؟ گویی نه در دنیای بانوان کم و کاستی وجود دارد و نه در دنیای فرهنگ و هنر! از همین رو بود که صدای اعتراض خیلی‎ها خیلی زود بلند شد؛ برای مثال جواد محقق، که اتفاقا سرداوری بخش شعر چهارمین جایزه پروین اعتصامی را نیز بر عهده داشت، ارزیابی‌اش از برگزاری جایزه ویژه بانوان را اینگونه توصیف می‌کند: «شخصا با چنین تفکیکهایی موافق نیستم؛ چرا که اگر قرار باشد آثار زنان شاعر و نویسنده به طور مستقل بررسی شود، باید جایزه‌های مستقل برای مردان نیز در نظر بگیریم. این جایزه به نوعی تبعیض مثبت نسبت به بانوان است.»
        وی در ادامه اینگونه توضیح می‌دهد: «شاید به این دلیل که تصور می‌شود در طول تاریخ ادبیات در حق زنان اجحاف صورت گرفته و برای تلطیف فضای مردانه جایزه‌ها و جشنواره‌های ادبی، چنین جایزه مستقلی برای بانوان برگزار می‌شود. به نظر من این تبعیض در برگزاری جایزه هر چند مثبت است، اما جایگاهی ندارد.»
        پیشتر، دکتر محسن پرویز، معاون پیشین فرهنگی وزیر ارشاد، نیز در کنگره علمی یکصدمین سالگرد تولد پروین اعتصامی، گفته بود: «ما پرهیز داریم که جامعه را به دو بخش زنان و مردان تقسیم کنیم، آنگونه که غربیان می‌خواهند به ما تحمیل کنند. غربیان می‌خواهند حقوقی را که از زن در غرب پایمال شده است را به جوامع اسلامی تعمیم دهند... لذا ما به شدت از تقسیم جامعه به دو بخش زنان و مردان پرهیز می‌کنیم و طبیعتا در اینجاست که به افکار متعالی بانوانی که اسمشان برای همیشه پایدار می‌ماند باز می‌گردیم.»
        جالب اینجاست که معترضین به این تفکیک جنسیتی تنها مردان عرصه ادب نیستند، بلکه برخی از شاعران زن، حتی از میان برگزیدگان جشنواره‎ها(!) نیز این مسئله را نه ضروری می‌دانند، نه مناسب! مثلا مژگان عباسلو، شاعر برگزیده چهارمین جایزه پروین اعتصامی در این باره می‌گوید: «دنیای شعر، تقریبا دنیایی مردانه است، اینکه جایزه‌هایی که به طور مستقل به بررسی آثار بانوان اختصاص دارد و ملاکهای شعر زنانه را مشخص می‌کند، ارزشمند است... اما مخاطبان شعر از نظر جنسیت تفاوتی ندارند. بر همین اساس شایسته‌تر است که رقابتی سالم و علمی و همچنین به طور یکسان میان بانوان و آقایان صاحب اثر و به ویژه شاعران برگزار شود.»
        فریبا یوسفی، شاعر و برگزیده چهارمین دوره جایزه ادبی پروین اعتصامی نیز دیدگاهی مشابه دارد و می‌گوید: «اعتقاد چندانی به برگزاری جایزه‌های مستقل برای زنان یا مردان ندارم و معتقدم کارهای این دو گروه تفاوتی با یکدیگر ندارند و بهتر است در یک سطح و یک جایزه ارزیابی شوند. اما به طور کلی اینکه جایزه‌های مستقل و اختصاصی برای بانوان برگزار می‌شود، نشان می‌دهد توجه ویژه‌ای به آثار بانوان صورت گرفته و در مجموع، اقدامی مثبت است.»
        خوب یا بد، از عمر جایزه ادبی پروین مدت‎هاست می‌گذرد؛ نخستین دوره آن پانزدهم مرداد ۸۳، همزمان با میلاد حضرت فاطمه (س) برگزار شد. در این دوره آثاری که برای نخستین بار در سال۱۳۸۱  به طبع رسیده بود مورد ارزیابی قرارگرفت و از میان آنها ۶ اثر برگزیده در رده سنی بزرگسال و ۹ اثر برگزیده در رده سنی کودک و نوجوان مورد تقدیر قرار گرفتند.
        دومین دوره، پانزدهم اسفندماه سال ۱۳۸۵ همزمان با یکصدمین سال تولد پروین برگزار شد. از میان آثاری که مورد ارزیابی قرارگرفت، ۴ اثر در رده سنی بزرگسال و ۶ اثر در رده سنی کودک و نوجوان برگزیده اعلام شد. شانزدهم اسفند ماه سال گذشته نیز چهارمین دوره، برپا شد و طی آن، از ۲۲ اثر تجلیل به عمل آمد که از این تعداد ۱۵ نفر به عنوان برگزیده و ۷ نفر هم به عنوان شایسته تقدیر شناخته شدند. طبق آیین برپایی این جشنواره، انتظار می‌رود سال آینده موسم برپایی پنجمین جایزه ادبی پروین باشد.



        چرا پروین؟
        سوال دیگری که به ذهن خطور می‌کند همین است که چرا پروین اعتصامی باید نماد زنان عرصه ادب باشد؟ دکتر محسن پرویز معاون اسبق امور فرهنگی وزارت ارشاد این انتخاب را اینگونه توصیف می‌کند: «در دورانی که بانوان چندان محلی برای عرضه کردن افکار خودشان نداشتند، این بانوی پاک با آن افکار متعالی به بیان مسایل جامعه پرداخت.»
        البته شاید دلیل دیگرش این باشد که در تاریخ قبل از انقلاب هم نمی‌توان اشعار منسجمی را به نام شاعره‌ای نسبت داد؛ از این رو قدمت پروین از دیگران بیشتر بوده است. از انصاف هم که نگذریم همین که اشعار پروین در کنار اشعار شهریار به زبان‎های دیگر ترجمه می‌شود نشان می‌دهد غنای ابیاتش بیش از حفظ کردن دوران مدرسه ماست.

        آیا «پروین» موفق بوده است؟
        پاسخ به این سوال دشوار است؛ چرا که پروین را می‌توان از ابعاد مختلفی مورد بررسی قرار داد. یکی از نکات بحث برانگیز این است که اگر این محفل به راستی به پاس قدرانی از زحمات زنان ادیب برگزار می‌شود، چرا باید با وجود شعرا و نویسندگان زن قهار، مسئولیت برگزاری و داوری این چنین همایشی بر عهده مردان باشد؟ کافی است نگاهی داشته باشیم به مسئولین اجرایی و علمی دوره‎های قبل؛ یا حتی همین دوره اخیر که دبیری علمی و دو سوم اعضای هیات علمی آخرین دوره جایزه پروین اعتصامی را آقایان عهده دار بوده‌اند.
        سوال این است که آیا مردان قادرند به درستی در خصوص برتری رویکرد‎های زنانه به ادبیات قضاوت کنند، یا این قضاوت بر این مبنا خواهد بود که کدام یک از آثار به رویکردهای مردانه حاکم بر ادبیات نزدیک‌تر است؟ حتی اگر از رویکرد مردانه و زنانه نسبت به ادبیات هم عبور کنیم -چرا که همواره جای بحث بوده است- به نظر می‌رسد بهتر آن است که قضاوت درباره نوشته‎ها و سروده‎های زنانه را به زنان توانمندی بسپاریم که اتفاقا در این عرصه کم هم نیستند.

        منصف و مثبت باشیم!
        گلایه‎های زیادی را مطرح کردیم، اما اگر کمی منصفانه نگاه کنیم، جایزه پروین اعتصامی علاوه بر اینکه تنها جایزه بزرگ ادبی مختص به حوزه ادبیات زنان و اندیشه‎های آنان در کشور است، موجب شده است تا تلاش‎های زنان در عرصه‎های هنر بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و شاید تفاوت‎های آشکار میان نگرش و رویکرد بانوان و آقایان را به نمایش گذارده است. برگزاری چهار دوره از جایزه پروین اعتصامی، موجب پویایی بیش از پیش زنان در عرصه قلم شده است؛ چرا که تسهیل شرایط نشر و عرضه آثار در کنار الگوسازی، از شاخص‎های فرهنگی زنان و ایجاد بستر مناسب برای تعامل هر چه بهتر در جامعه زنان نویسنده، مسیر را بر سایرین هموارتر نموده است.
        از سوی دیگر، برجسته‌سازی فعالیت‎های زنان در عرصه‎های اجتماعی، بی‌شک نقش موثر و کارآمدی را در نگاه بین‌المللی نسبت به ایران و وضعیت زنان خواهد داشت؛ علی‌الخصوص با توجه به نقش ایران در جهان اسلام، برگزاری جشنواره‎هایی از این دست، بستری مناسب برای طرح اندیشه‎های بومی زنان ایرانی و افزایش قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران است.
        باشد روزی فرا رسد که اندیشه‎ها وتلاش‎های ناب زنان ایران بیش از پیش مورد تقدیر و توجه قرار گیرد.


          1. امتیازدهی:
            لطفا منصفانه امتیاز دهید.
              1.  
              2. ۰۰%
              3. تعداد: ۰۰ رای

        1 نظر | ارسال نظر

              1. user-pic
              2. نویسنده
                ۱۳ مهر ۹۰
                ۱۲:۰۸
          1.  
            واقعا ناراحت شدم! حتی اصول اخلاقی و پی نوشتها رو رعایت نکردید من همشون رو رعایت کرده بودم در فایل ارسالی ام! اصلا خوشم نیومد از این مدل همکاری که بی اطلاع نویسنده و بدون این که ذره ای براش ارزش قایل بشید هر کاری دوست دارید می کنید با مطلبش!
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷