2064
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. عاطفه دورودیان
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 2064
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        فصلنامه خانواده پژوهی نشریه‌ای بین‌رشته‌ای است که به دلیل موضوع محور بودنش از پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های متعدد علمی دعوت به همکاری نموده است.

        دو مقوله زن و خانواده، همیشه در کنار هم آمده‌اند و ملازم یکدیگر بوده‌اند. چه در فضای آکادمیک، چه در سیاست‌گذاری‌های عمومی، چه به هنگام تصویب قوانین و چه در زندگی واقعی و روزمره‌مان. از این هم‌نشینی و مجاورت کاربردی و معنوی نمونه‌های زیادی را می‌توان نام برد. در مجلس کمیسیونی وجود دارد به نام «کمیسیون تخصصی زن و خانواده»، در برخی دانشگاه‌ها رشته‌ای تدریس می‌شود با عنوان «مطالعات زنان و خانواده». سیاست‌گذاری‌های مربوط به حمایت از خانوده نیز غالبا با تغییراتی در وضعیت زنان همراه است. همچنین پژوهش‌های تجربی بارها بر این واقعیت صحه گذاشته‌اند که کیفیت زندگی خانوادگی، مهمترین عامل در تعیین میزان رضایت زنان از زندگی است.
        اهمیت روابط خانوادگی سالم و صمیمی در میزان شادکامی و سلامتی زنان و نیز نقش انکارناپذیر آنان در استحکام خانواده و مراقبت از فرزندان، بسیاری از مجلات و نشریاتی را که با هدف شناخت و تقویت نهاد خانواده منتشر می‌شوند، نسبت به زنان و مسائل ایشان حساس نموده است. مجله «خانواده‌پژوهی» یکی از همین نشریات است. این مجله که از بهار ۱۳۸۴ به عنوان نخستین نشریه علمی- پژوهی در حیطه‌های مختلف خانواده در ایران به چاپ می‌رسد، غالبا مطالبی را منتشر می‌کند که با حوزه مسائل زنان هم‌پوشانی دارد. جناب آقای دکتر محمدعلی مظاهری  مدیر مسئول  و سردبیر مجله خانواده‌پژوهی است. در ادامه به برخی از مهمترین ویژگی‌های این مجله به عنوان یکی از نشریات مرتبط با زنان خواهیم پرداخت.
         

        مجله‌ای علمی- پژوهشی
        به طور کلی نشریات را می‌توان بر حسب ویژگی‌های متفاوت‌شان طبقه‌بندی کرد. مبنای این طبقه‌بندی نیز اغلب متفاوت است. گاهی فواصل میان انتشار شمارگان نشریه را مبنای تقسیم‌بندی قرار می‌دهند. از این حیث نشریه خانواده‌پژوهی مجله‌ای است که در گروه فصل‌‌نامه‌ها قرار گرفته و هر سه ماه یک بار منتشر می‌شود. محتوای نشریات مبنای دیگری برای تقسیم‌بندی آن‌هاست. از این نظر این مجله نشریه‌ای موضوع‌محور است که در هر شماره مجموعه‌ای از مقالات علمی-پژوهشی را حول محور خانواده منتشر می‌کند. علمی- پژوهشی بودن این مجله در فروردین ماه سال ۱۳۸۷ به تأیید وزارت علوم رسیده است.
        یک نشریه علمی- پژوهشی بودن اقتضائاتی دارد که مجله خانواده‌پژوهی کاملا از آن آگاه و به آن متعهد است. این مجله تنها مقالاتی را به چاپ می‌رساند که گزارش یک پژوهش علمی، تحلیلی علمی با هدف ارائه مفاهیم و الگوهای جدید و یا  نقدی علمی از مقالات منتشر شده در شماره‌های پیشین فصلنامه باشد. ساختار مقالات نیز می‌بایست از فرم و قالب خاص علمی تبعیت کند که جزئیات آن در اولین صفحات هر شماره از فصلنامه آمده است. در حقیقت پذیرش مقالات در این فصلنامه منوط به تأیید هیئت داوران (سه داور) است که از میان اعضاء هیأت تحریریه و بر حسب موضوع و حوزه تخصصی هر مقاله برگزیده می‌شوند. فرآیندی بسیار دقیق و جدی که گاهی اعمال برخی اصلاحات را بر روی مقاله جهت تأمین نظر داوران ضروری می‌سازد.
         

        فصلنامه‌ای با رویکرد بین‌رشته‌ای
        در مقایسه با سایر نشریات علمی- پژوهشی که در ایران منتشر می‌شوند، فصلنامه خانواده‌پژوهی از حیث یک ویژگی مهم متمایز است. غالب مجلات علمی پژوهشی در ایران به واسطه اقتضائات و الزاماتی که مجلاتی از این نوع به همراه دارند، تنها به یک رشته علمی محدود می‌شوند. در حالی که فصلنامه خانواده‌پژوهی نشریه‌ای بین‌رشته‌ای است که به دلیل موضوع‌محور بودنش از پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های متعدد علمی دعوت به همکاری نموده‌است. این رشته‌ها عبارتند از روانشناسی، جامعه‌شناسی، روانپزشکی، مشاوره، مددکاری اجتماعی، تاریخ، مردم‌شناسی، تعلیم و تربیت، حقوق، علوم اسلامی، بهداشت خانوده، ژنتیک و ... .
         

        volume32_04.jpg

        اهداف نشریه
        اهداف مجله خانواده‌پژوهی را به عنوان نشریه‌ای که از دل پژوهشکده خانواده‌ در دانشگاه شهید بهشتی برآمده است، تا حدود زیادی می‌توان تابع سیاست‌ها و اهداف این مرکز پژوهشی دانست. پژوهشکده خانواده که از سال ۱۳۸۰ آغاز به کار نموده است، هدف فعالیت‌های خود را ساماندهی مطالعات گوناگون در زمینه خانواده و انجام تحقیقات نظام‌مند به قصد تدوین راهبردهای مناسب برای حل معضلات، توانبخشی و پیشنهاد نظام‌های نوین خانوادگی متناسب با نیاز فرهنگ ایرانی عنوان می‌کند. این هدف را که تحقق آن تنها با پشتوانه اقدامات علمی- پژوهشی امکان‌پذیر است، می‌توان به مجله خانواده‌پژوهی نیز تعمیم داد. اکنون سؤال اساسی اینجاست: نقش مجله خانواده‌پژوهی در تدوین راهبردهای مناسب برای حل معضلات خانواده ایرانی چیست؟ به بیانی دیگر این مجله چگونه می‌تواند به حل معضلات روزافزونی که خانواده ایرانی با آن مواجه است کمک کند؟ مسائل و معضلاتی که امروزه در هیأت رشد نگران‌کننده پدیده‌هایی چون طلاق و درگیری‌های خانوادگی آشکار شده است.
        اولین گام در پاسخ به سؤال بالا توجه به مخاطبین این نشریه است. محدوده مخاطبین یک نشریه، میزان، چگونگی  و دامنه اثرگذاری آن را مشخص می‌کند. در حقیقت اهدافی که نشریات برای خود تعریف می‌کنند و کارکردهایی که برای خود قائل‌اند، تنها از طریق اثری که بر مخاطبین‌شان بر جای گذاشته و تغییری که در رفتار ایشان ایجاد می‌کنند، مجال تحقق می‌یابد. مهمترین مخاطبین نشریه‌ای علمی–‌‌‌‌‌ پژوهشی چون خانواده‌پژوهی که هدفش تولید دانش علمی در حوزه خانوده است، سیاست‌گذاران و پژوهشگران همان حوزه تخصصی هستند. در حقیقت این مجله به منظور تحقق اهدافی که در بالا از آن نام برده شد، از یک سو می‌بایست قادر به دادن پیشنهاد به سیاست‌گذاران این حوزه باشد و از سوی دیگر بتواند شبکه‌ای از متخصصان و پژوهشگران علاقمند به حوزه خانواده را گرد ‌هم ‌آورد. در نهایت مهمترین کارکردهای مجله خانواده‌پژوهشی را در راستای تحقق اهداف اولیه‌اش چنین می‌توان تعریف کرد: ۱- ایجاد اجتماعی علمی در حوزه مطالعات خانواده ۲- ارائه پیشنهادات عملی جهت برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری‌های مؤثر در جهت حل معضلات و بحران‌هایی که امروزه خانواده ایرانی با آن روبروست.
         

        آیا مجله خانواده‌پژوهی در ایجاد اجتماعی بین رشته‌ای از متخصصان حوزه خانواده موفق بوده است؟
        نخستین کارکردی که از آن نام بردیم، به نظر مهمترین وظیفه‌ای است که می‌توان برای یک مجله علمی پژوهشی در نظر گرفت. با این وجود نویسنده پس از انتخاب تصادفی هشت شماره از این فصلنامه و مطالعه آنها، نشانه‌ای از وجود اجتماع و شبکه‌ای بین رشته‌ای از متخصصان حوزه خانواده که در بستر مجله سرگرم نقد و تبادل نظر باشند، ندیده است. به عنوان نمونه هیچ مقاله‌ای مشاهده نشد که مستقیما برای نقد یکی از مقالاتی که در شماره‌های پیشین مجله منتشر شده، به رشته تحریر درآمده باشد. گویی اساسا پژوهشگران و متخصصان این حوزه که به نحوی در ارتباط با مجله هستند، مقالات یکدیگر را نخوانده و دنبال نمی‌کنند. به نظر می‌رسد این مجله بیشتر محلی برای انتشار گزارش‌هایی است که دانشجویان می‌بایست از پایان‌نامه‌هایشان تهیه کنند. آن هم نه با این قصد که به محک و داوری اجتماع علمی حوزه مرتبط درآید، بلکه تنها به قصد تأمین نظر سازمان بوروکراتیک دانشگاه متبوعشان. گویی دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشدی که برای فارغ‌التحصیلی یا تقویت روزمه علمی و دانشگاهی‌شان به انتشار مقاله‌ای از پایان‌نامه خود نیاز دارند، مهمترین گروهی هستند که به چاپ مطلب در این مجله تمایل نشان می‌دهند.
        بدین معنا مهمترین نشانه وجود اجتماعی علمی از متخصصان و پژوهشگران در حوزه‌ای خاص، مشاهده فضای گفتگویی میان فعالین آن حوزه است. از سوی دیگر مهمترین نقشی که از مجلات تخصصی هر حوزه انتظار می‌رود، ایجاد بستری مناسب برای برقرار شدن همین فضای گفتگویی است. فقدان فضای گفتگویی در بستر این مجله به این معناست که این نشریه قادر نبوده است مهمترین نقش خود را، یعنی ایجاد ارتباطات شبکه‌ایِ منسجم و پایدار میان متخصصان و پژوهشگران حوزه خانواده به انجام رساند. از این جهت به نظر نمی‌رسد این مجله در ایجاد اجتماعی علمی از متخصصان و پژوهشگران حوزه خانواده کمکی کرده باشد.
        در مورد بین‌رشته‌ای بودن این مجله نیز شک و تردید‌های زیادی می‌توان روا داشت. در حقیقت اگر اجتماعی علمی نیز به مدد این مجله به وجود آمده باشد، قطعا اجتماعی بین‌رشته‌ای نیست. بیشتر مقالاتی که در این مجله به چاپ می‌رسند، به وسیله پژوهشگران حوزه روانشناسی یا علوم تربیتی به رشته تحریر درآمده و کمتر می‌توان از تحلیل‌های اقتصادی یا جامعه‌شناختی در آن سراغ گرفت. این در حالی است که معضلات امروزین خانواده ایرانی، بیشتر ناشی از عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی پهن دامنه‌ای است که تنها با اتخاذ رویکردی ساختاری و کلان نگر مجال حل و فصل می‌یابد. در حقیقت یکی از عواملی که مجله خانواده‌پژوهی را از ارائه راه‌حل در حوزه مسائل خانواده ناتوان ساخته، جزئی‌نگری و فقدان رویکرد جامعه‌شناختی در این زمینه است که در یک کلمه می‌توان بر آن «آسیب روانشناسی‌گرایی» نام نهاد.   
         

        آیا مجله خانواده‌پژوهی در ارائه پیشنهاد به سیاست‌گذاران حوزه خانواده موفق بوده است؟
        کارکرد ثانویه مجلات تخصصی چون خانواده‌پژوهی ارائه راه‌حل به سیاست‌گذاران حوزه مرتبط است. با این حال به نظر نمی‌رسد در شرایط امروز جامعه ایران هیچ یک از نشریاتی که با هدف اثرگذاری بر سیاست‌گذاری‌های حوزه تخصصی‌شان آغاز به کار نموده‌اند، موفق به این مهم شده باشند. این خود دلایلی دارد که بخش مهمی از آن را باید در فرایند تصمیم‌گیری نزد مدیرانِ سیاست‌گذار جستجو کرد. در حقیقت تصمیم‌گیری‌های کلان در جامعه ما یا اساسا مبتنی بر پژوهش‌های روشمند و علمی نیست یا اگر باشد، نه با اتکا به پژوهش‌های انجام شده و ادبیات علمی در دسترس، که بر مبنای پژوهش‌هایی که خود سازمان‌های دولتی با صرف بودجه‌های فراوان سفارش داده یا به انجام رسانده‌اند، صورت می‌گیرد. در حقیقت سازمان‌های تصمیم‌ساز و مدیریتی در جامعه ما همچون جزایری هستند که اغلب مستقل از دیگر نهادها عمل کرده و مسئولیت فراهم آوردن پشتوانه علمی و تجربی تصمیمات‌شان را نیز خود بر عهده می‌گیرند و کمتر به ادبیات موجود و پژوهش‌هایی که در مجلات این چنینی به چاپ رسیده باشد رجوع می‌کنند.
        از سوی دیگر کمرنگ بودن رویکرد جامعه‌شناختی در این نشریه، ضعف پیوندهای شبکه‌ای در اجتماع علمیِ پیرامونِ مجله خانواده‌پژوهی و نیز فقدان فضای گفتگویی میان متخصصان این حوزه، مانع از شکل‌گیری نظریه بومی خانواده ایرانی در بستر این مجله شده است. همین ناتوانی در ابداع  نظریه‌ای علمی و مقبول که بتواند مسائل مبتلا ‌به خانوده ایرانی را تبیین کرده و برای آن راه‌حل ارائه دهد، اجتماع علمی پیرامون مجله خانواده‌پژوهی را به عنوان مهمترین نشریه علمی در حوزه خانواده، تضعیف کرده است. در حقیقت مجله خانواده‌پژوهی نتوانسته است بستری مناسب را جهت تدوین و ارائه تئوری تبیینگر وضعیت خانواده ایرانی فراهم کند. این ضعف و ناتوانی، مرجعیت اجتماع علمی پیرامون این نشریه را در ارائه پیشنهاد به سیاست‌گذاران حوزه خانواده متزلزل ساخته، موقعیت ایشان را در برابر سیاست‌گذاران و مدیران دولتی تضعیف نموده، و مقامات را مجاز کرده تا تنها به صلاحدید و تشخیص خود یا پژوهشگران سازمانی‌شان عمل کنند. در حقیقت فقدان اجماع علمی در میان پژوهشگران حوزه خانواه و نبود یک تئوری بومی برای تبیین وضع موجود، در کنار خودمحوری نهاد‌های تصمیم‌ساز و سیاست‌گذار، نقش این نشریه و متخصصان پیرامونش را در ارائه پیشنهادات عملی و بهبود‌بخش کمرنگ کرده است.
         

        کوتاه سخن
        در نهایت به نظر می‌رسد مجله وزین خانواده‌پژوهشی که به حق نیز امتیاز علمی- پژوهشی را دریافت نموده، به دلایل ریز و درشتی که برخی از آن‌ها را در این نوشتار بر‌شمردیم، نتوانسته در حل و فصل مسائل و معضلاتی که امروزه خانوده ایرانی با آن روبروست، کمکی کند. به نظر می‌رسد ناکارآمدی مجلات علمی- پژوهشی در ایران مسئله‌ای است که می‌بایست از دیدگاه جامعه‌شناسی علم مورد بررسی قرار گرفته و عوامل خرد و کلان آن نیز مشخص گردد.
         

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷