2201
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. عاطفه دورودیان
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 2201
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        بیمه مهریه هم مثل نمونه مشابه‌اش یعنی بیمه زنان خانه‌دار، بیخ ریش صاحبش ماند و در نهایت فراموش شد.

        این روزها همه از زلزله طلاق می‌گویند. از اینکه نرخ طلاق سال به سال بیشتر می‌شود. این زلزله اما پس‌لرزه‌های بزرگتری هم دارد. پس‌لرزه‌هایی که شوهران سابق و بدهکاران مطلق امروز را روانه زندان می‌کند. پس از طلاق، مهریه‌های نجومی‌ست که گریبان مردان را می‌گیرد و اگر دخل و خرج‌شان کفاف پرداخت آن را ندهد، زندان تنها گزینه است؛ اما زندانی شدن بدهکاران مهریه دردی را که دوا نکرده هیچ، منشاء دردسرهای بیشتری شده است. دردسرهایی که مال امروز و دیروز نیست. اولین بار در سال ۱۳۷۸ بود که بنابر پیشنهاد دکتر محمد تقی کاشانی‌نیا، حقوقدان و استاد دانشگاه، طرحی بیمه‌ای تحت عنوان بیمه مهریه توسط شرکت بیمه دانا ارائه شد. کاشانی‌نیا، ارائه‌کننده طرح معتقد بود که بیمه مهریه به خودی‌خود کاهش تعهدات یا وظایف دولت را در مقابل خانواده‌های حادثه دیده در پی خواهد داشت، از سوی دیگر سطح پس‌انداز عمومی از طریق استفاده مردم از خدمات بیمه‌ای افزایش خواهد یافت. قوه‌ قضاییه نیز به خودی‌خود از این کار منتفع خواهد شد چراکه شکایت همسران برای دریافت مهریه مطرح نمی‌شود یا از تعداد آن کاسته می‌شود.

         
        در هر حال این طرح به قصد فراهم کردن امکانات ساختاری وصول تمام یا بخشی از مهریه برای زوجه تنظیم شده بود. اما پس از آنکه عدم مشارکت مردم ماهیت غیرعملی طرح را آشکار کرد، بیمه مهریه هم مثل نمونه مشابه‌اش یعنی بیمه زنان خانه‌دار، بیخ ریش صاحبش ماند و در نهایت فراموش شد.
         
        اما عنوان «بیمه مهریه» چند وقتی‌ست که دوباره سر زبان‌ها افتاده و اخباری از آن به گوش می‌رسد. در وهله نخست به نظر می‌رسد طرح دوباره این بیمه در تیرماه ۱۳۹۱ و همزمان با اوج گرفتن مباحثات در مورد افزایش تعداد زندانیان مهریه و تعیین سقف برای آن، تلاشی برای نهادینه کردن پرداخت صداق مهر و اعمال نظارت‌ها و حمایت‌های دولتی به هنگام مطالبه آن از سوی زوجه باشد. از نام این بیمه هم چنین برمی‌آید که در این بیمه نیز همانند دیگر انواع بیمه، سازمان‌های بیمه‌گر به هنگام وقوع حادثه و پیش‌آمدهای غیرمنتظره به کمک می‌آیند و در صورت مطالبه زوجه و اصرار وی برای استرداد مهریه، تمام یا گوشه‌ای از تعهدات مرد را برعهده می‌گیرند. در حقیقت از آنجا که طرح مجدد بیمه مهریه در روزهایی صورت گرفت که تنور دفاع از زندانیان مهریه گرم بود، به نظر می‌رسد که این طرح برای حل مشکل این گروه پیشنهاد شده باشد.
         
         
        در عین حال بیمه مهریه از سوی سازمان‌های بیمه‌گر تحت عنوان تضمینی مطمئن برای پرداخت تمام یا قسمتی از مهریه معرفی می‌شود که پس از فوت، از کارافتادگی یا طلاق، پشتوانه مالی مناسبی برای زوجه خواهد بود. بیمه‌گزار، زوج یا پدر و مادر او یا هر شخص حقیقی یا حقوقی دیگری‌ست که به آینده زوج علاقه‌مند است و پرداخت حق بیمه را به عهده می‌گیرد. شوهر (زوج) همان فردی‌ست که بیمه شده است و سلامت یا زندگی او تحت پوشش بیمه قرار گرفته و حیات یا از کارافتادگی و یا فوت او موجب انجام تعهدات بیمه‌گر خواهد بود (بیمه شده می‌تواند عنوان بیمه‌گذار را نیز داشته باشد). در این بیمه زوجه به عنوان ذینفع در موارد فوت بیمه‌شده (زوج) یا موارد دیگری که در بیمه مشخص شده است از تسهیلات بیمه‌ای بهره‌مند می‌گردد.
         
        در شرایط بیمه مهریه چنین ذکر شده است که در صورت حیات زوج در پایان مدت بیمه، سرمایه اصلی بیمه‌نامه به صورت یکجا و یا مستمری به زوجه پرداخت می‌گردد. در صورت از کارافتادگی دائم و کامل زوج در طول مدت بیمه نیز بیمه‌گذار از پرداخت اقساط بعدی حق بیمه تا پایان مدت بیمه معاف شده و تعهدات بیمه‌گر کماکان در موعد مقرر انجام خواهد گرفت. همچنین در صورت فوت بیمه شده در طول مدت بیمه سرمایه اصلی بیمه‌نامه به زوجه پرداخت خواهد شد و در صورت فوت بیمه شده بر اثر حادثه دو برابر سرمایه اصلی بیمه‌نامه به زوجه پرداخت می‌گردد. چنانچه زوجه بعد از گذشت حداقل شش ماه از تاریخ شروع بیمه‌نامه و پرداخت حق‌بیمه مربوطه توسط بیمه‌گزار و قبل از پایان مدت بیمه مطلقه گردد ذخیره پس‌اندازی بیمه‌نامه تا تاریخ پرداخت حق‌بیمه به وی پرداخت خواهد شد. ضمن آنکه زوجه می‌تواند پس از گذشت حداقل دو سال از شروع بیمه و پرداخت مستمر حق بیمه مربوطه از محل ذخیره پس‌اندازی بیمه‌نامه تقاضای وام نماید. در صورت فوت زوجه در طول مدت بیمه‌نامه (پس از گذشت حداقل ۶ ماه از تاریخ شروع بیمه و پرداخت حق بیمه مربوط) ارزش بازخرید بیمه‌نامه در وجه بیمه‌گزار پرداخت خواهد شد.
         
        همچنین نحوه پرداخت حق‌بیمه مهریه عموما در قالب قراردادهای پنج ساله، ده ساله یا پانزده ساله و برحسب میزان سرمایه اصلی بیمه‌نامه و سن بیمه‌شده (شوهر) تعیین می‌شود. به عنوان نمونه بیمه ایران میزان‌حق بیمه‌مهریه را برحسب نوع قرارداد (پنح ساله، ده ساله یا پانزده ساله)، بر مبنای حداقل سرمایه بیمه‌ای (یک میلیون تومان) و به صورت ماهانه، سالانه و یکجا در قالب جداولی ارائه کرده است. برطبق این پیش‌نویش بیمه‌گزار (شوهر یا کسی که به آینده زوج یا زوجه علاقه‌مند است) برای بیمه یک مهریه‌ ده میلیون تومانی در قالب قراردادی ده ساله می‌بایست به صورت ماهانه حدود ۵۰ هزار تومان پرداخت کند.
         
        volume37_8.jpg
         
        با این وجود به نظر نمی‌رسد که شرایط بالا شامل تسهیلات مفید و مؤثری برای مردان گرفتار مهریه‌های نجومی یا حتی متعارف باشد. چراکه اگر طلاق قبل از پایان مدت بیمه حادث شود، سازمان بیمه‌گر تنها متعهد به بازپرداخت ذخیره پس‌اندازی بیمه‌نامه تا تاریخ پرداخت حق‌بیمه خواهد بود و تعهدی را برای بازپرداخت کل مهریه برعهده نمی‌گیرد. در این شرایط اگرچه بازپرداخت کل مهریه آسان‌تر می‌شود اما همچنان با دشواری‌های زیادی همراه خواهد بود. ضمن آنکه بیمه مهریه شامل مهریه‌های بالاتر از پنجاه میلیون تومان نمی‌گردد، زیرا پوشش مهریه‌های بالاتر از این میزان فاقد توجیه اقتصادی‌ست و ثمره‌ای جز ورشکستگی سازمان‌های بیمه‌ای نخواهد داشت.
         
        از سوی دیگر بعد از عبور قیمت سکه از مرز یک میلیون تومان، معادل ریالی ۱۱۰ سکه طلا که به عنوان مهریه متعارف شناخته شده و حتی تبلیغ می‌شود، بیش از یک میلیارد و صد میلیون ریال، برابر با ۱۱۰ میلیون تومان خواهد بود. در حقیقت بیمه مهریه نه تنها به لحاظ قانونی و اقتصادی قادر به پوشش مهریه‌های نجومی نیست، که از عهده تقبل مهریه‌های متعارفی نظیر صدوده سکه طلا نیز برنمی‌آید. در همین رابطه سیدمرتضی بختیاری، وزیردادگستری در گفتگو با خبرنگار مهر این نکته را مورد توجه قرار داده و اضافه کرده است: «اگر قرار باشد این طرح (بیمه مهریه) عملی شود باید فرایندهای مختلفی را پشت سر گذاشت چراکه برای مهریه‌های سنگین هزینه بیمه هم طبعا سنگین می شود.»
         
        نکته‌ دیگری که در این میان باید مورد توجه قرار داد، ویژگی‌های منحصربه‌فرد شرط مهریه است. مهریه در قانون و شرع اسلامی عندالمطالبه تلقی می‌شود و بیمه کردن آن با حفظ این ویژگی امکان‌پذیر نخواهد بود. ضمن آنکه مطالبه مهریه اغلب بلافاصله پس از واقعه طلاق صورت می‌گیرد و طلاق را نیز نمی‌توان به عنوان یک ریسک بیمه‌ای محسوب کرد. از اینرو منیره نوبخت، عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان درباره بیمه کردن مهریه با زهره‌سادات لاجوردی، مدیرسیاسی-فرهنگی مرکز امور زنان و خانواده نهاد ریاست جمهوری که در تیرماه امسال مجداد بیمه مهریه را طرح کرد، هم‌عقیده نیست. به اعتقاد او مهریه یک امر شخصی و خانوادگی و حقی است که با رضایت مرد یا زن یا خانواده‌های آنان شکل می‌گیرد، بنابراین نباید در آن دخالت‌های قانونی از سوی مسئولان صورت گیرد. نوبخت بیمه کردن مهریه زنان را امکان‌ناپذیر می‌داند و می‌گوید: با توجه به تعریف موجود در زمینه بیمه، به کار بردن اصطلاح «بیمه مهریه زنان» صحیح نیست و نمی‌توان مهریه زنان را بیمه کرد. در همین راستا، فاطمه برهمن، معاون بیمه‌های عمر شرکت بیمه ایران در مصاحبه با خبرنگار ریسک نیوز از بیمه مهریه به عنوان یکی از انواع بیمه‌های عمر مختلط یاد می‌کند که بیمه‌شده زوج، و ذینفع زوجه است و سرمایه این بیمه‌نامه معادل مهریه و یا بخشی از آن است. وی همچنین در ادامه اضافه می‌کند: «عندالمطالبه بودن مهریه در این بیمه‌نامه جایگاه خاصی ندارد. چراکه ممکن است بعد از شروع اولین حق بیمه زوجه مهریه خود را مطالبه کند که این امر با ماهیت و حتی کلمه بیمه متناقض است. پس طلاق و عندالمطالبه بودن مهریه در این بیمه‌نامه نمی‌تواند جایی داشته باشد.»
         
        از سوی دیگر اما شرکت‌های بیمه ایران و دانا از چندین سال قبل بیمه‌نامه‌ای با همین عنوان در لیست انواع بیمه‌های اشخاص خود قرار داده‌اند. تعدادی بیمه‌نامه نیز تا کنون صادر شده است که اگرچه دسترسی به رقم دقیق آن برای نویسنده ممکن نشد اما بنا به اظهارت و اطلاعات موجود، میزان قابل توجهی نبوده است. اکنون پرسش اساسی این جاست که چرا علی‌رغم عدم مشارکت مردم در این طرح طی سال‌های گذشته، این بسته بار دیگر مطرح می‌شود؟ آیا تغییراتی در این طرح اعمال شده و طرح اخیر تفاوت‌هایی با نمونه سابقش دارد؟ یا آنکه قرار است دولت سرویس‌ها و حمایت‌های ویژه‌ای برای سازمان‌های بیمه‌گزار در زمینه مهریه ارائه دهد؟ شاید هم سخن گفتن از این طرح و مطرح کردن دوباره آن در روزهایی که وضعیت نگران‌کننده زندانیان مهریه در صدر اخبار قرار دارد، تنها روشی تبلیغاتی باشد برای خالی نماندن عریضه و از سر باز کردن یک مسئله اجتماعی از طریق مطرح کردن دوباره راه‌حل‌های ناموفق گذشته. راه‌حلی که پس از گذشت ۱۴ سال از اجرایی شدنش هنوز نتوانسته از خیل عظیم مردان زندانی مهریه بکاهد و بر شایعه «مهریه را که داده و که گرفته؟!»  پیروز شود.
         
         
         منابع: 
        ۱- خبرگزاری "خبر آن لاین"، مورخ ۵/ ۵ /۹۱ و ۱۱/۷/۹۱
        ۲- خبرگزاری "ریسک نیوز"  ۱۳۹۱/۵/۸
        ۳- خبرگزاری "عصر ایران" مورخ ۲ /۲ / ۱۳۸۸ و ۵/ ۲۸/ ۱۳۹۱
        ۴- شبکه اطلاع رسانی بانک و بیمه (بینا) مورخ ۵/ ۵/ ۹۱
        ۵- سایت "صنعت بیمه"  مورخ  ۱/ ۶/ ۱۳۹۱
         
         

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷