1559
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. زهرا ایادی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 1559
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        با وجود مبالغ مهریه امروزی که مبالغی سنگین و بالا می‌باشد عندالمطالبه بودن مهریه اساسا منتفی می‌شود.

        پدیده مهریه در طول تاریخ شکل‌های گوناگونی به خود گرفته و در راستای رعایت حقوق زنان و مردان قوانین و مصوبات متعددی در خصوص آن تدوین شده است. این قوانین بعضا معضلات مختلفی هم به همراه داشته است. در این مجال برآنیم که قانون محاسبه مهریه به نرخ روز و رابطه آن با عندالمطالبه بودن مهریه را بررسی کنیم. به همین جهت سراغ  وکلا و حقوق‌دانان صاحب‌نظر رفتیم تا نظرات آنها را بشونیم.


        ماده واحده الحاقی به ماده ۱۰۸۲قانون مدنی، (تقویم مهریه به نرخ روز) یکی از جنجالی‌ترین قوانین مصوبه بود که کاربرد زیادی در جامعه امروز داشته و دارد. این ماده  که مصوب هشتم مردادماه سال ۱۳۷۶ است در رابطه با تقویم مهریه برحسب نرخ تورم مقرر می‌دارد: «چنانچه مهریه وجه رایج باشد، متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌گردد، محاسبه و پرداخت خواهد شد.» از آنجا که مهریه می‌تواند به عنوان پشتوانه‌ای مالی به خصوص پس از طلاق و یا فوت همسر باشد، مجلس شورای اسلامی درخصوص مهریه‌های وجه رایج، مقرراتی را وضع کرد که با توجه به گذشت زمان و تاثیر نوسانات اقتصادی و کاهش ارزش پول، کارکرد اولیه مهریه حفظ شود. این طرح با نظرات موافق و مخالف فقها و مجتهدان مواجه شد. از جمله مهم‌ترین دلایلی که موافقان به آن استناد می‌کردند می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:


        نفی ضرر: برخی معتقدند از آنجا که دین مبین اسلام ضرر را نفی کرده است، کاهش ارزش پول در مهریه برای زنی که پس از سال‌ها زحمت در چارچوب مقدس خانه و خانواده بنا به دلایلی مهریه‌اش را مطالبه کند، ضرر خواهد بود؛ چراکه زن با وجه ناچیزی مواجه است که سال‌ها پیش می‌توانست ارزشمند باشد.


        عدل و انصاف: به عقیده برخی عادلانه و منصفانه نیست که مهریه‌های وجه رایج مندرج در عقدنامه نتواند با توجه به تورم کاری از پیش ببرد.


        تفریغ ذمه یقینی: از دیگر دلایل موافقان این بود که مرد هرگاه بخواهد مهریه همسرش را تادیه کند، باید همان میزان قدرت خرید را بپردازد تا ذمه‌اش تفریغ شود.


        و اما از میان نظرات مخالفان می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:


        مثلی بودن پول: که در مورد مهریه، مرد با پرداخت مبلغ اسمی آن، بری‌الذمه می‌شود.


        مسئله ربا: اینکه مطالبه بیش از آنچه به ذمه مدیون است، هرچند برای کاهش ارزش پول باشد، حرام است.


        سرانجام با وجود مخالفت جمع زیادی از نمایندگان، کلیات این طرح با ۱۰۶ رای موافق و ۷۹ رای مخالف و ۱۷ رأی ممتنع به تصویب رسید. تبصره یک الحاقی به ماده ۱۰۸۲ بیان می‌کند: «چنانچه مهریه وجه رایج باشد، متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌‌شود محاسبه و پرداخت خواهد شد.»

        volume37_40.jpg
        کامل خیرخواه از نمایندگان مخالف این قانون می‌گوید: «محاسبه مهریه براساس نرخ روز موجب فروپاشی نظام اقتصادی می‌شود. همانطور که مثلا اگر بدهکاری که توان پرداخت بدهی ۱۰ هزار تومانی خود را نداشته، پس از سال‌ها بخواهد بدهی‌اش را پرداخت کند، طلبکار بیان نمی‌کند که شما باید براساس نرخ روز، به طور فرضی ۱۰۰ هزار تومان پرداخت کنید. بنابراین چرا در زمینه مهریه اینگونه عمل می‌کنیم؟» خیرخواه اضافه می‌کند: «این مسئله کاملا مبنایی و فقهی است و نیاز به کار کارشناسی عمیق اجتهادی دارد، نمایندگان نباید بدون نظر مراجع تقلید قانونی را اعمال کنند. بعضی از مراجع اعتقاد دارند که تنها باید مهر مشخص همان زمان پرداخت شود، بنابراین چرا نمایندگان به بعضی از این  فتواها توجه نمی‌کنند.»


        یکی از نمایندگان موافق این طرح، خانم دستجردی است. ایشان دلیل موافقت خود را اینگونه بیان می‌کنند: «در قوه قضاییه باید بر مبنای فقه حکومتی عمل شود؛ اگر بخواهیم براساس نظر هر کدام از عالمان مجتهد بزرگوار پیروی کنیم در این صورت وحدت عمل در ساختار حکومتی و قضایی از بین می رود.» خانم دستجردی در زمینه حقوق زنان به یکی از سخنان رهبر معظم انقلاب اشاره می‌کند: «چیزی که توصیه ما به همه دست‌اندرکاران است، چه آنهایی که در مجلس هستند و چه آنهایی که در دستگاه دولتی هستند، چه آنها که بر منابر خطابه و وعاظ هستند، چه به خود زن‌ها، این است که باید حمایت اخلاقی و قانونی از زن صورت گیرد.» درنتیجه باید حمایت اخلاقی و قانونی از زن بشود تا مرد در محیط خانواده نتواند زورگویی کند. خانم دستجردی این نکته را بیان می‌کند که مهریه دین زن است که بر گردن مرد می‌باشد و هر زمانی که زن بخواهد باید پرداخت شود. ایشان ادامه می‌دهند: «فرض کنید زنی که ۳۰ یا ۴۰ سال براساس صداقت و صفا و مهربانی با مردی زندگی می‌کند و مهریه‌اش را هم طلب نمی‌کند. اگر بعد از این همه زندگی زمانی که زن فرسوده و پیر شد و مرد خواست بی‌هیچ علتی زنش را طلاق دهد اگر مهریه زن مثلا ۲۰۰۰ تومان باشد و به نرخ روز تغییر نکند، آیا انصاف است که مرد همان ۲۰۰۰ تومان را پرداخت کند؟ آیا این اجحاف به حقوق زنان نیست؟» دستجردی این مسئله که این قانون ربا و ربح است را رد می‌کند و بیان می‌دارد: «مهریه در زمان‌های سابق قدرت خرید خاصی داشته و امروز قدرت خرید آن تفاوت کرده، چون سکه و مسکوکات در زمان پیامبر گرامی اسلام طلا و نقره بوده، یعنی خود سکه در صدر اسلام جنبه مالیت داشته، خود پول رایج آن زمان طلا و نقره بوده که جنبه مالیت و ارزش مالی داشته، بعد از آن ما اسکناس و سکه‌های دیگری را برای تسهیل روابط تجاری و برای اینکه بتوانیم با هم قرارداد ببندیم و تجارت کنیم با راحتی به عنوان نشانه‌ای بر قدرت خرید انتخاب کرده‌ایم.» او همچنین بیان می‌کند: «واقعا اسکناس چه ارزشی دارد؟ اگر ارزش داشت وقتی حکومت‌ها تغییر می‌کردند، نمی‌آمدند اسکناس‌ها را بردارند و یک اسکناس دیگری به جای آن به جریان و به اعتبار بیندازند. بنابراین، این به عنوان یک مظهری است بر قدرت خرید، به هیچ وجه معنای ربا یا سود را مطرح نمی‌کند. واقعا مهریه مسأله قدرت خرید پول است، توان خرید است با توجه به شاخص‌های قیمت و با توجه به نرخ تورم، آن چیزی که این طرح آن را بیان کرده که بانک مرکزی جمهوری اسلامی پول و قدرت خرید پول را در سال‌های مختلف و براساس شاخص‌های قیمت روز برآورد کند و بعد اگر مردی خواست همسرش را براساس ماده (۱۱۳۳) قانون مدنی طلاق بدهد، خوب طلاق بدهد، ولی حقوق قانونی زنش را (این زنی که بایستی سرپناهی هم داشته باشد) بدهد.


        فاطمه رضازاد، وکیل و حقوقدان، معتقد است: «زنان ایرانی معمولا مهریه خود را تنها در زمان طلاق خواستار می‌شوند و در خانواده‌ها و فرهنگ ایرانی اساسا عندالمطالبه بودن مهریه در هر زمانی که خانم بخواهد معنی‌اش را تنها در هنگام طلاق پیدا کرده است و در نهایت هم زن‌ها به علت شرایط سخت زندگی خود مهریه را تنها راه نجات و جدایی می‌دانند و مهریه خود را می‌بخشند تا بتوانند طلاق خود را به دست آورند و مهریه پشتوانه خودش را برای زنان از دست داده است و زنان مهریه را فقط راهی برای نجات می‌بینند.» ایشان ادامه داند: «با وجود مبالغ مهریه امروزی که مبالغی سنگین و بالا می‌باشد عندالمطالبه بودن مهریه اساسا منتفی می‌شود. همچنین مردها هم این ریسک را نمی‌پذیرند که با قبول حق عندالمطالبه بودن مهریه و به دنبال آن پرداخت مهریه به زن برگشت زن به کانون خانواده تضمین شود و در نتیجه حتی اگر امکان پرداخت را داشته باشند از پرداخت مهریه امتناع می‌کنند.» این حقوقدان موافق قانون محاسبه مهریه براساس نرخ روز بودند و گفتند: «مهریه براساس قوانین حقوقی به مثابه چکی می‌ماند که پرداخت‌کننده در هر زمانی که بخواهد چک را وصول کند باید نرخ تادیه‌اش را پرداخت کند و به نرخ روز محاسبه شود. زیرا مهریه هم مانند سایر اقلام مادی باید یراساس نرخ روز پرداخت شود و این قانون در جهت احقاق حق زنان می‌باشد و حتی در صورت عندالمطالبه شدن مهریه و فرهنگ‌سازی آن بازهم قانون محاسبه بر اساس نرخ روز باید اعمال گردد.»


        در همین ارتباط با چند حقوقدان دیگر پیرامون مسائل مهریه به نرخ روز و عندالمطالبه بودن مهریه صحبتی داشتیم که بعضی از آنها حتی با عندالمطالبه بودن مهریه کاملا موافق نبودند و بیان می‌کردند که با توجه به مبالغ سنگین مهریه مردان فاقد توان پرداخت مهریه به زن هستند و درنتیجه عندالمطالبه بودن مهریه در زمانی که زن و مرد مشکلی ندارند و حقوق زن احقاق می‌شود موجب فروپاشی نهاد خانواده می‌شود، اما در صورتی که مرد توان پرداخت تدریجی را داشته باشد باید براساس انصاف اسلامی و با اعتراف به این مسئله که مهریه حق زن می‌باشد مهر زن را حتی به صورت تدریجی و در طول زندگی پرداخت کند. در صورتی که مرد توان پرداخت یکجا را داشته باشد باید براساس قانون عندالمطالبه بودن مهریه، تمام مهریه را پرداخت کند که در این نوع پرداخت براساس رعایت عدالت، حق زنان توسط مردان اعمال می‌شود؛ البته باید در جامعه فرهنگ‌سازی شود تا عندالمطالبه بودن مهریه موجب فروپاشی و زوال خانواده نگردد.


        بعضی دیگر از حقوقدانان بر این اعتقاد بودند که دریافت مهریه توسط زنان در ارتباط با عندالمطالبه بودن مهریه در فرهنگ ایرانی تنها در هنگام طلاق معنی یافته است و زنان ایرانی با توجه به ذات بزرگوار، فداکار و با گذشت‌شان و با روحیه پایبندی و حفظ اساس خانواده درصدد طلب مهریه خود برنمی‌آیند، درنتیجه دریافت مهریه خود از مردان‌شان را مذموم و ناپسند می‌شمارند. بدین‌ترتیب به خودی خود عندالمطالبه بودن فرهنگ‌سازی نشده و قانون‌هایی مانند محاسبه براساس نرخ روز به مساعدت زنان و احقاق حقوق‌شان آمده و موجب شده تا حق زنان ضایع نشود و موجبات رعایت عدالت در زمینه حقوق زنان را فراهم کرده است.


        به طور کلی مهریه حق طبیعی زنان می‌باشد که تببین و تاریخچه اسلامی دارد. حضرت فاطمه (س) که الگوی همه زنان می‌باشند دارای مهریه مشخصی، که حاصل فروش زره حضرت علی (ع) بوده و معادل حدودا چهارصد درهم ذکر شده است، بودند. به تبعیت از ایشان و اصول اسلامی مردان مسلمان در هنگام عقد مهریه‌ای را به زنان خود می‌بخشند؛ اما این مهریه به علل گوناگون در طول تاریخ موجب مشکلات گوناگونی شده است. مسئله مهمی که در اینجا باید توجه شود این است که در جامعه اسلامی-ایرانی باید فرهنگ‌سازی شود که مردان در زمانی که حقیقتا توان مالی پرداخت مهریه زنان خود را دارا هستند مهریه آنان که حق طبیعی و ذاتی‌شان می‌باشد را به زنان خود هدیه کنند و در این صورت دیگر لازم نیست که زنان برای احقاق حقوق خود به قوانین، تبصره‌ها و دادگاه‌ها تمسک جویند و طبیعتا در این صورت از مشکلات محاسبه مهریه براساس نرخ روز هم کاسته می‌شود.

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷