2304
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. عاطفه دورودیان
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۱)
            تعداد بازدید: 2304
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        تاریخچه تاسیس مراکز مشاوره

         

        ما روزانه تصمیمات کوچک و بزرگ بسیاری می‌گیریم. سبک و سنگین می‌‌کنیم، پس از آن تصمیم می‌گیریم و دست آخر عملی‌شان می‌کنیم. زندگی‌مان را بر پایه انتخاب‌هایمان می‌سازیم، به این امید که تصمیماتمان پایه و اساس درستی داشته باشند و پیامدهای مطلوبی را هم به دنبال خود بیاورند. این تصمیمات معمولا توسط خود افراد و با تکیه بر علائق، دانش و تجربیات شخصی‌شان گرفته می‌شود. اما گاهی موقعیت چنان پیچیده است و انتخاب آن قدر حساس، که دانش و تجربه خودمان کفایت نمی‌کند و ضرورت کمک گرفتن از یک دیگریِ قابل اعتماد احساس می‌شود. در حقیقت گرفتن تصمیم درست همیشه کار ساده ای نیست و بعضاَ به دانش و تجربه‌ای نیاز دارد که به آن دسترسی نداریم. در چنین شرایطی مشاوره گرفتن و راهنمایی خواستن از فردی داناتر و باتجربه‌تر، می‌تواند سرنوشت بهتری را پیش روی ما و نزدیکانمان قرار دهد.


        نه تنها عقل سلیم، که مکاتب بزرگ الهی نیز بر مصالح و ثمراتِ نیک مشورت تأکید کرده‌اند. در این میان علم نیز بارها و بارها بر تاثیرات مثبت آن را بر زندگی فردی و اجتماعی انسان صحه گذاشته است. شکل‌گیری رشته‌ای از روانشناسی تحت عنوان روانشناسی مشاوره از حدود ۱۰۰ سال پیش، سندی ست در تأیید این مدعا.  برای نخستین بار مشاوره گرفتن و راهنمایی خواستن به صورت رسمی و کلاسیک آن در قالب شاخه‌ای از روانشناسی و به عنوان حرفه‌ای تخصصی، در سال ۱۹۰۸ در امریکا و به وسیله شخصی به نام فرانک پارسونز که به پدر راهنمایی حرفه‌ای مشهور است، آغاز ‌شد.


        پارسونز راهنمایی را ابتدا در مقیاسی کوچک و با تاکید بر راهنمایی حرفه‌ای آغاز کرد. بنابراین کار او به مثابه یک نوآوری در نظام تعلیم و تربیت با نارسایی‌هایی توام بود و به دلیل تاکید محضش بر راهنمایی حرفه‌ای، تک‌بعدی به حساب می‌آمد. به این ترتیب با توجه به ضرورت‌هایی که برای تداوم راهنمایی و مشاوره احساس می‌شد، روان شناسی مشاوره شکل کاملتری به خود گرفت و به دیگر حوزه‌های زندگی فردی از ازدواج گرفته تا فرزندپروری نیز وارد شد.


        در ایران نیز مشاوره ابتدا در حوزه‌ای خاص و به صورت کاملا تک‌بعدی آغاز شد. سال‌ها پس از بدل شدن راهنمایی و مشاوره به گرایشی آکادمیک و حرفه‌ای تخصصی در جهان، اولین مراکز مشاوره در ایران توسط مدارس و با هدف ارائه مشاوره تحصیلی تأسیس شدند. بدین ترتیب درحالیکه اولین مراکز و دفاتر مشاوره در آمریکا و بسیاری از نقاط جهان با هدف ارائه مشاوره های شغلی راه اندازی شد، نخستین نمونه‌های آن در ایران از سال ۱۳۳۲ و به منظور ارائه مشاوره‌های تحصیلی و آموزشی شکل گرفت.


        برنامه‌های مشاوره‌‌ی تحصیلی در ایران از سال ۱۳۳۲ به صورت غیرمتمرکز آغاز شد و  با روشن شدن ضرورت ارائه راهنمایی‌های تحصیلی در مدارس، عده‌ای از کارشناسان وزارت آموزش و پرورش در جهت تحصیل و تحقیق در مسائل راهنمایی به خارج از کشور اعزام شدند و بدین ترتیب مقدمات گشایش دفتر برنامه‌ریزی راهنمایی تحصیلی و اجرای برنامه راهنمایی آموزشی در سال ۱۳۳۸ فراهم شد.


        با این وجود به دلیل عدم تأسیس رشته روانشناسی به عنوان رشته‌ای مستقل تا آن زمان، متولیان امر مشاوره در مدارس عموما از دانش آکادمیک این کار بی‌بهره بودند و از اینرو تنها به راهنمایی تحصیلی و برطرف نمودن برخی مشکلات آموزشی اشتغال داشتند. حال‌آنکه با راه‌اندازی رشته روانشناسی به عنوان دانشی مستقل از فلسفه و علوم تربیتی، مقدمات گسترش خدمات روانشناختی و مشاوره‌ به سایر گروه های اجتماعی و دیگر حوزه‌های زندگی فردی نیز در حال مهیا شدن بود. بدین ترتیب اگرچه حرفه‌ی مشاوره و راهنمایی در نخستین سال‌های ورودش به ایران صرفا در حوزه‌ی برنامه‌ریزی آموزشی و برای دانش‌آموزان به کار گرفته ‌شد، با رشد دانش روانشناسی و شتاب گرفتن تغییرات اجتماعی می‌توانست در دیگر حوزه‌ها نیز به خدمت گرفته شود.


        در دهه ۴۰ شمسی، دوره کارشناسی(لیسانس) روانشناسی نخست در دانشگاه تهران و بعدها در سایر دانشگاه‌ها تدریس شد و در ادامه مرکز مشاوره دانشگاه تهران با تلاش اساتیدی همچون دکتر سعید شاملو در سال ۱۳۴۴ تأسیس گردید. در حقیقت نخستین مراکز مشاوره به صورت کنونی آن در دانشگاه‌هایی که رشته روانشناسی در آن تدریس می‌شده و توسط اساتید آن شکل گرفته است. از آن پس سنت تشکیل مراکز مشاوره در دانشگاه‌های کشور ادامه یافت و مراکز مشاوره‌ی روانشناختی در دانشگاه‌های متعددی تأسیس شد.


        پس از تأسیس مراکز مشاوره در برخی دانشگاه‌ها، آموزش و پرورش نیز به فکر تأسیس مراکز مشاوره‌ای خارج از محیط مدارس افتاد که بیشتر بر اختلالات یادگیری و رفتاری دانش‌آموزان و مشکلات خانواده‌ها متمرکز بود. افزایش شمار فارغ‌التحصیلان رشته روانشناسی و تدریس گرایش‌های مختلف آن در کنار تغییرات شتابان اجتماعی که نیاز به خدمات روانشناسی را دوچندان کرده بود، منجر به تأسیس مراکز مشاوره دولتیِ در کشور شد که زیر نظر وزرات آموزش و پرورش فعالیت داشتند. مرکز مشاوره و راهنمایی خانواده در منطقه ۱۰ تهران که به سال ۱۳۷۲ تأسیس شد نخستین نمونه از این دست مراکز است.


        پس از آن در سال ۱۳۷۵ شورای عالی جوانان (که بعدها به سازمان ملی جوانان تغییر یافت) طبق مندرجات اساسنامه‌اش که در سال ۱۳۷۱ به تصویت رسیده بود، رسیدگی به نحوه‌ی ارائه خدمات روانشناختی و ارتقاء وضعیت عاطفی و روانی جوانان را در دستور کار قرار داد. این شورا در همین سال با کمک عده‌ای از صاحبنظران، اساتید و کارشناسان مشاوره و روانشناسی کشور مبادرت به تشکیل شورای هماهنگی مراکز خدمات مشاوره‌ای جهت سیاستگذاری و تأسیس مراکز خدمات مشاوره‌ای نمود و پس از بررسی‌های علمی و انجام مصاحبه‌های تخصصی، به ارائه مجوز اقدام کرد. در سال ۱۳۷۸ و با ارتقاء این شورا به سازمان، این مسئولیت به سازمان ملی جوانان انتقال یافت و پس از ادغام این مؤسسه با سازمان تربیت بدنی، به سازمان ورزش و جوانان واگذار شد.


        داستان اما به همین جا ختم نشد و سازمان بهزیستی نیز به فکر صدور مجوز برای تأسیس مراکز مشاوره افتاد. بر اساس بند ۶ ماده ۲۶ قانون مصوب ۲۷/۱۱/۸۰  مجلس شورای اسلامی، صدور پروانه فعالیت برای ایجاد مراکز خدمات مشاوره اجتماعی بر عهده سازمان بهزیستی کشور قرار داده شد. آنچنان که در "اصلاحیه دستورالعمل تاسیس اداره و انحلال انواع مراکز مشاوره" موجود در سایت سازمان بهزیستی آمده این دستورالعمل بر مبنای طرح شبکه ارتقای سلامت روان اجتماع نگر تعریف شده است.

         

        volume41_22.jpg

         

         
        «هدف شبکه سلامت روان اجتماع نگر افزایش دسترسی مردم به خدمات مشاوره‌ای و روانشناختی و نیز بهره‌وری از ظرفیت‌‌های تخصصی و نیمه تخصصی موجود در جامعه است.  شبکه سلامت روان اجتماع نگر برای خدمات مشاوره‌ای و روانشناختی در سه سطح تعریف شده است.

        سطح اول: مراکز مشاوره اجتماعی اولیه یا سطح ۱ که از این پس مراکز سلامت روان محلی نامیده می‌شود.

        سطح دوم: مراکز مشاوره اجتماعی سطح ۲ که از این پس مراکز مشاوره عمومی نامیده می‌شود که خدمات مشاوره‌ای ارائه می‌دهد.

        سطح سوم: مراکز مشاوره اجتماعی سطح ۳ که از این پس مراکز مشاوره تخصصی نامیده می‌شود و خدمات تخصصی در حیطه‌های مشاورة کودک و نوجوان،  کودکان استثنایی، سالمند، ازدواج و خانواده، صنعتی و سازمانی، تحصیلی و تربیتی، روانسنجی، اختلالات و مسائل جنسی و اختلالات و مسائل روانی ارائه می‌دهد» (اصلاحیه دستورالعمل تاسیس اداره و انحلال انواع مراکز مشاوره، http://www.behzisti.ir).

        اما تصدی‌گری سازمان بهزیستی هم نتوانست مشکلاتی را که مراکز و دفاتر مشاوره با آن روبرو بودند برطرف کند. تغییرات مداوم مدیران در سازمان بهزیستی و سازمان ملی جوانان، بی‌توجهی به صلاحیت‌های علمی و تخصصی در صدور مجوز توسط این سازمان‌ها و فقدان مدیریت و نظارت یکپارچه بر مؤسسات تابعه، مشکلاتی را برای مراکز مشاوره روانشناختی به وجود آورده بود که بازنگری در وضعیت موجود و چاره‌جویی پیرامون آن را ضروری می‌کرد. از اینرو طرحی توسط اساتید، متخصصان و فعالان صنفی این حوزه مشتمل بر بیست و چهار ماده و نوزده تبصره با موضوع تشکیل سازمانی غیردولتی و مستقل با نام سازمان نظام روانشناسی و مشاوره به مجلس شورای اسلامی ارائه شد. هدف از تشکیل این سازمان تلاش برای ارتقاء سطح دانش روانشناسی و مشاوره، حمایت از حقوق مراجعان به روانشناسان و مشاوران و همچنین حمایت از حقوق صنفی روانشناسان و مشاوران عنوان شده است. این طرح در جلسه علنی مورخ ۱/۲۷ /۱۳۸۲ مجلس شورای اسلامی تصویب شده و در تاریخ ۲/ ۹/۱۳۸۲ به تایید شورای نگبهان رسید.


        همانطور که از توضیحات بالا برمی‌آید، تعدد نهادها و ادارجات ناظر بر مراکز مشاوره را می‌توان از مهمترین چالش‌های پیش‌روی این مؤسسات برشمرد. بر حسب قوانین موازی و رویه‌های موجود، وزارت ورزش و جوانان، سازمان بهزیستی و سازمان نظام روانشناسی  هر سه از اختیارات مربوط به صدور مجوز برای مراکز مشاوره و نظارت بر آن برخوردارند. حال آنکه فقدان سیستمی یکپارچه برای صدور مجوز و  نظارت بر این مراکز از یک سو سطح کیفی خدمات ارائه شده در این مؤسسات را تنزل می‌دهد و از سوی دیگر با فراهم کردن زمینه‌ی وضع قوانین مغایر، شرایط را برای بی‌قانوی و قانون گریزی آماده می‌کند. بر همین اساس واگذاری کلیه‌ی مسئولیت‌های نظارت بر مراکز مشاوره به سازمان یا نهادی که از بیشترین توانایی و بالاترین صلاحیت در این زمینه برخوردار است، می‌تواند گام مهمی در برچیدن آشفته بازار خدمات روانشناسی و مشاوره باشد. طرحی‌ که این روزها توسط سازمان نظام روانشناسی و مشاوره جمهوری اسلامی ایران و با هدف گسترش تصدی‌گری این سازمان پیگیری می‌شود.


        با این حال می‌توان حدس زد که قبل از تأسیس و به راه‌افتادن مراکز مشاوره که بر اساس قوانین کنونی با همکاری حداقل سه روانشناسِ صاحبِ پروانه‌ی فعالیت رسمیت می‌یابند، دفاتر مشاوره به صورت مستقل مشغول به فعالیت بوده‌اند. دفتر مشاوره که گاهی به اشتباه مطب مشاوره نیز خوانده می‌شود، عموما تنها به فرد دارایِ پروانه‌ی فعالیت تعلق دارد و به صورت فردی اداره می‌شود و همین ویژگی آن را از مراکز مشاوره متمایز می‌کند. تأسیس مراکز مشاوره در اصل اقدامی حمایتی از سوی نهادهای مسئول برای ۱- کاهش هزینه‌های مراجعین ۲- جلب اعتماد عمومی ۳- افزایش نظارت مؤسسات ذی‌ربط بر کیفیت ارائه خدمات ۴- بالابردن امنیت اخلاقی و حرفه‌ای مشاوره ۵- بهبود امنیت شغلی و بازده اقتصادی بیشتر برای متخصصین این حرفه و ۶- تسهیل در به کارگیری تخصص‌های مختلف در کنار یکدیگر بوده‌ است و همه‌ی این موارد ضرورت راه‌انداری مراکز مشاوره را علی‌رغم وجود دفاتر مشاوره و درمان‌های روانشناختی ایجاب می‌کند.
         
         

         

        منابع

        - شاهمرادی، غلامرضا؛ نقوی، اعظم؛ جعفرعلی، مریم؛ فرصت یا تهدید: چند و چون گسترش راهنمایی تحصیلی، نشریه: روان‌شناسی و علوم تربیتی «رشد مشاور مدرسه» تابستان ۱۳۹۰ - شماره ۲۴  (از ۲۴ تا ۲۹)

        - نشریه: روان‌شناسی و علوم تربیتی «اندیشه و رفتار» تابستان و پاییز ۱۳۷۴ - شماره ۵ و ۶  (از ۱۰۳ تا ۱۰۷)

        - زندی پور، طیبه؛  نشریه: علوم انسانی «علوم انسانی دانشگاه الزهرا(س)» تابستان ۱۳۷۰ - شماره ۷ و ۸  از ۲۳ تا ۳۷)
         

         


        1 نظر | ارسال نظر

          1.  
            سلام، من یک مقاله راجع به یک چالش مهم مشاوره (در صورت امکان مشاوره تحصیلی )و راه های برون رفت از آن در سی صفحه لازم دارم .اگه ممکنه برام ایمیل کنید ، اگه ممکن نیست بگید از کدوم سایت ها میتونم سرچ کنم.ممنون
           
          0
           
          0
          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷