2012
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. فهیمه حسن میری
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 2012
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        وجه مثبت قانون حمایت از کودکان بی سرپرست خانواده محور بودن آن است.


        دخت ایران- سال ۸۷ بود که دولت تصمیم گرفت لایحه‌ای را برای حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست به تصویب برساند؛ لایحه‌ای که البته پس از ارائه به مجلس و تصویب توسط نمایندگان، زمانی که برای بررسی به شورای نگهبان ارسال شد، بارها با اشکالاتی از سوی شورای نگهبان مواجه شده و مجددا به مجلس بازگشت.

        در مرحله اول شورای نگهبان ۲۳ ایراد به لایحه گرفت که پس از بررسی در مجلس ایرادات گرفته‌شده برطرف شد. پس از رفع آنها، اشکال‌ها به پنج مورد کاهش یافت که از بین آنها چهار مورد آن انشایی و یک مورد آن محتوایی بود. بعد از بررسی در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی و رفع ایرادهای شکلی و محتوایی، این لایحه مجددا به شورای نگهبان ارسال شد.

        درنهایت و بعد از تمام این رفت و برگشت‌ها، قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی‌سرپرست و بدسرپرست که به نام لایحه «فرزندخواندگی» هم شناخته می‌شود، مشتمل بر ۳۷ ماده و ۱۷ تبصره در جلسه علنی روز چهارشنبه دهم مهرماه ۱۳۹۲ مجلس ‌شورای‌ اسلامی تصویب شد و در تاریخ ۱۰/ ۷/ ۱۳۹۲ به تأیید شورای نگهبان رسید.

        چه ایرادهایی به این لایحه گرفته شد؟
        یکی از مواردی که مورد ایراد شورای نگهبان واقع شده بود و کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی آن را تغییر داد تا با موافقت مواجه شود، ماده ۲۲ بود که مربوط به صدور شناسنامه برای این کودکان است. شورای نگهبان در ایرادات خود خواسته بود مشخصات واقعی کودکانی که به سرپرستی واگذار می‌شوند در شناسنامه‌‌شان نوشته شود؛ بنابراین، این ماده به این صورت اصلاح شد که از این پس هم هویت خانواده اصلی این فرزند و هم اسامی پدر و مادر که سرپرستی او را قبول کرده‌اند، در شناسنامه کودک درج شود.

        ایراد دیگری که به این لایحه گرفته شد این بود که در لایحه آمده بود، در صورت پیدا شدن پدر و مادر، آنها می‌‌توانند فسخ فرزندخواندگی را درخواست کنند؛ در حالی که شورای نگهبان «جد پدری و وصی» را نیز در نظر گرفته و خواستار اضافه شدن این دو واژه بود.

        ضمن این که در یک بند دیگر به افراد اختیاردار کودک اشاره شده بود که در آن تنها پدر، مادر و جد پدری لحاظ شده بود و شورای نگهبان گفت باید وصی نیز به این بند اضافه شود.

        یک مورد دیگر در مورد شرایط واگذاری کودک بود. در لایحه آمده بود اگر پدر، مادر و جد پدری نتوانند مسئولیت سرپرستی کودک را به صورت قانونی داشته باشند، آنوقت دادگاه می‌تواند با رعایت مصلحت، سرپرستی کودک را به افراد واجد شرایط واگذار کند و شورای نگهبان خواستار اضافه شدن وصی به این بند شد.

        و یک بند که به تغییر شکل یک بند مربوط می‌شد هم از این قرار بود که شورای نگهبان خواستار «تبدیل بند تقید به انجام واجبات و ترک محرمات و اعتقاد به یکی از ادیان مصرح در قانون اساسی جمهوری اسلامی در مورد متقاضیان سرپرستی کودک» شد.

        نکات مثبت این لایحه کدامند؟
        یکی از موارد مورد استناد مدافعان لایحه حمایت از کودکان این است که در گذشته علا رغم نبود مشکل در پذیرفتن سرپرستی کودکان، به راحتی نمی‌‌شد سرپرستی کودک بدسرپرست را از ولی قهری سلب کرد، اما این قانون به بحث حمایت از کودکان بدسرپرست ورود پیداکرده و براساس آن بهزیستی می‌‌تواند حضانت این کودکان را برعهده بگیرد.

        به گفته مسئولان سازمان بهزیستی، بر اساس قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست بسیاری از مشکلات مربوط به این کودکان برطرف خواهد شد، بسیاری از مسائل مرتبط با فرزندخواندگی و طرح «امین موقت» بهبود پیداکرده و سازمان بهزیستی بر این اساس باید در ارتباط با سرپرستی دائم و موقت کودکان به خانواده‌های متقاضی اقدام کند.

        همچنین بر اساس قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست، قرار است زمان کمتری برای واگذاری کودکان به خانواده‌ها صورت بگیرد و درصد بیشتری از کودکان به خانواده‌ها سپرده خواهند شد. واگذار کردن کودکان به دختران مجرد و زنان بدون شوهر دارای شرایط تعیین‌شده هم، یکی دیگر از مواردی است که در این قانون به آن اشاره شده است که البته آنها منحصراً حق سرپرستی دختران را دارند.
         

        Daily-1553.jpg«دکتر حسین موسوی‌چلک» رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران درباره نکات مثبتی که این قانون دارد می‌گوید: «یکی از وجوه مثبت این قانون این است که خانواده‌محور بوده و موجب می‌شود کودکان در محیط خانواده بزرگ شوند. در گذشته تنها یک گروه می‌توانستند کودکی را به فرزندخواندگی قبول کنند؛ زوجی که پنج سال از ازدواجشان گذشته بود، اما اکنون دختران خودسرپرست بالای ۳۰ سال و متأهلینی که یک فرزند دارند و می‌خواهند فرزند دیگری نیز داشته باشند هم می‌توانند کودکی را به فرزندخواندگی قبول کنند.»

        او ادامه می‌دهد: «نکته مثبت دیگر این قانون مسائل مربوط به احکام مانند جایگزین ارث است، برای خانواده‌هایی که مسئولیت سرپرستی کودکی را می‌پذیرند قوانینی مانند کمک‌هزینه حق اولاد و ... قرار داده شده که در قانون قبلی ذکر نشده بود. حتی بعد از فوت سرپرست نیز قانون به مواردی اشاره کرده که پشتوانه‌ای برای کودک باشد.»

        به گفته موسوی‌چلک، در قانون قبلی بهزیستی مجری بود و دادگاه برای فرزندخواندگی حکم تعیین می‌کرد، اما در این قانون از همان ابتدا بهزیستی در بطن ماجراست. نکته مثبت دیگر این قانون این است که ادیان رسمی‌ کشور می‌توانند طبق ادیان خود کودکی را به فرزندخواندگی بپذیرند. ضمن این که سن فرزندخواندگی در این قانون از ۱۲ سال به ۱۸ سال افزایش‌یافته و از طرفی در قانون پیشین کودکانی قابل واگذاری‌ بودند که سه سال از سرپرستی آنها در بهزیستی گذشته باشد، در حالی‌که این زمان در قانون جدید به یک سال کاهش پیدا کرده است.

        و اما موارد جنجالی
        اما این لایحه، چند بند جنجالی هم داشت. یکی از مواردی که مورد انتقاد قرار گرفت بحث درج نام خانواده اصلی در شناسنامه کودک بود. منتقدان معتقدند این کار باعث می‌شود به این کودک برچسب اجتماعی زده شود و حقوق کودکان در خطر تضییع قرار بگیرد. آنها می‌گویند درست است که اطلاعات خانواده اصلی کودک حتماً باید موجود باشد و زمانی که کودک به سن قانونی رسید، در اختیار کودک قرار بگیرد، ولی لازم نیست به این صورت آشکار و علنی در شناسنامه‌اش مطرح شود.

        اما ماده جنجالی و بحث‌برانگیز دیگری که وجود داشت تبصره ماده مربوط به فرزندخواندگی و ازدواج بود. در این لایحه در ابتدا تصمیم گرفته شده بود ازدواج سرپرست با فرزندخوانده ممنوع اعلام شود اما چون از لحاظ فقهی با مشکل مواجه شد، اینطور گفته شد که این اجازه در اختیار دادگاه باشد. این ماده اعلام می‌کند: «هرگاه سرپرست درصدد ازدواج برآید، باید مشخصات فرد مورد نظر را به دادگاه صالح اعلام نماید. درصورت وقوع ازدواج، سازمان مکلف است گزارش ازدواج را به دادگاه اعلام تا با حصول شرایط این قانون، نسبت به ادامه سرپرستی به صورت مشترک و یا فسخ آن اتخاذ تصمیم نماید.» و اما در تبصره آن هم آمده است که: «ازدواج چه در زمان حضانت و چه بعد از آن بین سرپرست و فرزندخوانده ممنوع است، مگر اینکه دادگاه صالح پس از اخذ نظر مشورتی سازمان،‌ این امر را به مصلحت فرزندخوانده تشخیص دهد.»

        همین «مگر» که در تبصره آمده باعث شد مدت‌ها بحث و گفت‌وگو در این باره وجود داشته باشد و مدافعان حقوق کودک نسبت به ایجاد مشکلاتی برای فرزندخواندگان و خانواده و جامعه هشدار دهند. با این که مدافعان این لایحه معتقدند این تبصره قرار است مانع بروز چنین اتفاقاتی شود و درواقع می‌خواهد جلوی ازدواج‌ احتمالی و خودسرانه سرپرست با فرزندخوانده را بگیرد، اما منتقدان می‌گویند تصریح چنین موردی در قانون خلاف موازین اخلاقی و اجتماعی است و بنیان خانواده‌ها را متزلزل می‌کند.

        این تصریح از آنجا نشات می‌گیرد که از نظر فقهی، فرزندخوانده مانند فرزند محسوب نمی‌شود و بنابراین مانعی برای ازدواج بین سرپرست و فرزندخوانده شکل نمی‌گیرد، مشکلی که گفته می‌شود با توجه به ماهیت فرزندخواندگی، ضررها و آسیب‌هایی که به فرزندخواندگی و نهاد خانواده وارد می‌کند و با در نظر گرفتن شرایط امروز جامعه، شاید بتواند به مجمع تشخیص مصلحت نظام رفته و از لحاظ ریشه‌ای حل شود.
        به هر حال با این که این لایحه با همین تبصره جنجالی‌اش حالا به تصویب رسیده و برای اجرا ابلاغ‌شده، احتمال تغییراتی در آن وجود دارد، چراکه علاوه بر مخالفت نهادهای مدنی و فعالان حوزه کودک، مخالفت برخی از مسئولان و همچنین معاون امور زنان را هم به دنبال داشته است. شهیندخت مولاوردی، معاون امور زنان و خانواده در این رابطه اعلام کرد: «باید موضوع ازدواج سرپرست و فرزندخوانده مسکوت می‌ماند و منع مطلق و تجویز ازدواج نباید هیچکدام در متن قانون آورده می‌شد.»

        او با بیان این که من معتقد بودم و تلاش خود را هم انجام دادم که شورای نگهبان به این نظر ایرادی را وارد کند، گفت: «تلاش می‌کنیم تا از طریق مجلس شورای اسلامی و طبق قوانین و مقررات و رویه‌هایی که وجود دارد این موضوع را مسکوت کنیم چون این موضوع تبعات و عوارضی دارد که ممکن است به تغییر نگاه خانواده‌ها منجر شود و تأثیر زیادی بر کاهش درخواست فرزندخواندگی دارد.»

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷