1578
مجله اینترنتی
زنان و خانواده
کانال دخت ایران
          1. زینب جوادی
              1. اندازه متن:
              2.  
              3.  
            نظرات (۰۰)
            تعداد بازدید: 1578
            نسخه مناسب چاپ
            ارسال به ديگران
            اضافه کردن به علاقمندی ها
        ویژگی‌های بازی و اسباب‌بازی‌های کودکان

         

        دخت ایران - یکی از نیازهای مهم و اساسی کودک، نیاز به بازی و اسباب‌بازی است. بازی برای کودک همانند آب است برای ماهی. کودک بدون بازی نمیتواند به رشد متعادل و سازندهای برسد. اسباب‌بازی شوق زیستن را در وجود کودک برمیانگیزد و موجب پرورش قوای جسمی، ذهنی، روانی، عاطفی و اجتماعی کودک می‌شود.

        با این‌که بازی به عنوان بخش پذیرفته‌شده‌ای از زندگی کودک، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، اغلب مردم کمتر به نقش آن توجه می‌کنند. مردم غالبا به بازی به عنوان عامل وقت‌گذرانی نگاه می‌کنند و این نگرش در مورد کودکانی که مشغول تحصیل هستند، به‌ وضوح قابل‌مشاهده است. اغلب شنیده‌ایم که والدین این گروه از کودکان آنان را از بازی منع می‌کنند و این جمله معروف را که «برو درس‌هایت را بخوان، بازی بس است» به کار می‌برند. والدین کمتر به این نکته توجه دارند که کم بازی کردن، کودک را از بسیاری موفقیت‌های یادگیری محروم می‌کند. زیرا بازی مؤثرترین و پرمعنی‌ترین راه یادگیری برای کودک است و جبران آن از طریق دیگر امکان‌پذیر نیست.

        «ژان پیاژه» به این نکته این‌طور اشاره می‌کند: «بازی اساسا یکی ساختن واقعیت با خود است. اگر بتوانیم بازی کودک را درک کنیم، مسلما قادر خواهیم بود که افکار و عواطف آن‌ها را بشناسیم. بازی برای درمانگر، وسیلة خوبی است برای درک بیشتر دنیای کودک».

        در مورد اهمیت بازی به‌طور خلاصه می‌توان گفت که از راه بازی می‌توان ضوابط و مقرراتی به کودک آموخت و ناسازگاری‌های  او را اصلاح کرد. نابسامانی‌های او را سروسامان داده و به راه عقل و اندیشه و پذیرش انضباط انداخت.

        نقش بازی در رشد شخصیت کودکان
        رشد هوشی
        یکی از فرضیه‌های روان‌شناسی این است که بازی رشد هوشی را تسریع می‌کند. در تایید این فرضیه نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد کودکانی که فاقد هرگونه اسباب‌بازی هستند و یا امکانات اندکی برای بازی دارند، به لحاظ شناختی از همسالان خود عقب‌تر هستند. علاوه بر این، فرزندان خانواده‌های کم‌درآمد نسبت به کودکان طبقه متوسط کمتر در بازی‌هایی که به شکل «نقش بازی کردن» انجام می‌شود شرکت می‌کنند. بعضی روان‌شناسان معتقدند یکی از دلایلی که کودکان طبقه کم‌درآمد پس از ورود به مدرسه با مشکلات یادگیری روبه‌رو می‌شوند، این است که کمتر بازی می‌کنند، بازی‌های آنان چندان پیچیده نیست و نسبت به بازی‌های کودکان طبقه متوسط از تنوع کمتری برخوردار است. اگر بپذیریم که بازی برای رشد هوشی اهمیت دارد، در این صورت آشنا کردن کودکان با بازی یکی از عواملی است که رشد شناختی را تسهیل می‌کند.

        رشد اجتماعی
        بازی در رشد اجتماعی کودکان تأثیر چشمگیری دارد. کودکان اغلب برای اولین‌بار از راه بازی گروهی به ارزش کودکان دیگر و اینکه بدون آنان بازی مقدور نیست، پی می‌برند. آنان یاد می‌گیرند چگونه از طریق بازی یکدیگر را قبول داشته باشند. درباره قوانین بازی توافق کنند و گروهی به بازی بپردازند. مفهوم همکاری، پیروزی بر گروه رقیب، شکست، چشم و هم‌چشمی و برتری‌طلبی اغلب در بازی‌های جمعی و گروهی به رشد لازم می‌رسد. از طرف دیگر، کودک در ضمن بازی با رفتار بزرگسالان و نقشی که خود او در آینده باید ایفا کند آشنا می‌شود و قدرت جسمانی-کلامی، ذهنی و استعداد خود در برقراری ارتباط با دیگران را گسترش می‌دهد.

        رشد اخلاقی
        بازی، از مهم‌ترین عواملی است که در تربیت اخلاقی کودک نقش مهمی ایفا می‌کند. کودک هنگام بازی درمی‌یابد که اگر بخواهد فرد قابل قبول به حساب آید، باید درستکار، راستگو، عادل و ... باشد. کودک هنگام بازی پی می‌برد که خوب یا بد بودن یک عمل چگونه است و دیگران چگونه با او برخورد می‌کنند. برای مثال، در بازی دزد و پلیس کودک متوجه می‌شود، کسی که دزد است، عمل بدی انجام داده که منجر به تعقیب او به‌وسیلة پلیس شده است و درنهایت با دستگیر شدن و پذیرش تنبیه به زشتی و غیراخلاقی بودن دزدی صحه گذاشته و بر عدالت اجتماعی احترام می‌گذارد و در عین حال صفات و خصلت‌هایی که کودک در تعاملات روزمره با همسالان و بزرگسالان کسب می‌کند، در بازی تکامل می‌یابد. از طریق بازی می‌توان نقایص فردی، اخلاقی و شخصیتی او را اصلاح کرد و فکر و اندیشه او را رشد داد. کودکی که ترسو و بزدل است، از طریق بازی می‌تواند شجاع و باشهامت باز آید. مثلا بازی قایم باشک آن هم در شب، خود می‌تواند ترس او را از تاریکی تعدیل کند و یا از بین ببرد، زیرا طفل ناگزیر است به گوشه‌ای بخزد، در تاریکی قرار و آرام گیرد. در ضمنِ بازی می‌توان کودک بداخلاق را از این حالت بدخواهی به‌درآورد. حس برابری، تعاون، نوع‌دوستی و برادری را به او یاد داد.

        رشد حسی
        فعالیت‌های اطفال در بازی باعث تقویت عضلات اعصاب و قلب آن‌ها می‌شود. اطفال به بازی مبادرت می‌ورزند، زیرا آن‌ها از لحاظ بدنی سالمند. به عبارتی دیگر، فعالیت کودکان در بازی نشانه سلامت آن‌هاست و به حدی این موضوع طبیعی است که چنان‌چه کودکی بازی نکند، ما به این فکر می‌افتیم که باید اتفاق ناگواری رخ داده باشد. اگر کودکان را از بازی کردن محروم سازیم، به احتمال قوی از آن‌ها خوشی را دور ساخته و بالطبع رشد آن‌ها را مختل نموده‌ایم. رشد ذهنی تا اندازه‌ای به رشد جسمی بستگی دارد.

         بیشتر اوقات هنگامی که می‌بینیم کودکان ظاهرا اسباب‌بازی یا دیگر وسایل خود را اوراق می‌کنند، نباید تصور کنیم که فقط می‌خواهند خود را سرگرم کنند، بلکه به احتمال قوی سعی دارند چیزی را بفهمند. این بازی را بازی حل معما می‌نامند.

        ویژگی‌های اسباب‌بازی خوب
        ۱- نخستین ویژگی هر اسباب‌بازی برانگیختن حس کنجکاوی کودک است: به عقیده روانشناسان اسباب‌بازی خوب نه تنها نباید برای او یادآور بازی خاص بوده و تکراری به نظر برسد، بلکه باید حس کنجکاوی او را برانگیزد.

        ۲-  اسباب‌بازی باید پرسش‌های زیادی را در ذهن کودک ایجاد کند: نو بودن و غیرتکراری بودن اسباب‌بازی شاخص‌ترین مشخصه‌ای است که می‌تواند ذهن کودک را به پرسیدن و جستجو وادار کند.

        ۳- بازی و اسباب‌بازی باید پاسخگوی حس خلاقیت کودک باشد: حس خلاقیت، حسی است که در همه کودکان با شدت و ضعف مختلف وجود دارد، بنابراین کافی است این حس در کودک بیدار شود. نقاشی، بازی با لگو، بازی با اسباب‌بازی‌های فکری، کاردستی و... به خوبی حس خلاقیت کودک را سیراب می‌کند.  

        ۴- خط مشی بازی کودک را با ظرافت تعیین و هدایت کنید: پژوهشگران به والدین توصیه می‌کنند بدون آنکه مستقیماً کودک را به نقاشی کردن و یا بازی خاص سوق دهند، بازی با اسباب‌بازی یا وسیله‌ای خاص را خود شروع کنند. مثلاً برای جلب نظر او با مداد رنگی شروع به نقاشی کنید، به این ترتیب کودک بدون توضیح، کار شما را تکرار خواهد کرد و با تکرار به شیوه‌ای صحیح او را به سمتی که خواسته‌اید هدایت کرده‌اید. مدادرنگی، ماژیک و آبرنگ، پازل مناسب سن کودک، بازی‌های فکری و ... و کار کردن والدین با این وسایل کودک را به بازی این وسایل متوجه می‌کند.

        ۵- بازی باید مهارتی را به کودک بیاموزد: کودک با بازی باید مهارتی به مهارت‌هایش افزوده شود. این مهارت می‌تواند مهارت خواندن، نوشتن، صحبت کردن در جمع، برقراری ارتباط با دیگران، نقاشی، ساخت سازه‌های جدید، ارتقای حس مسئولیت‌پذیری و... باشد.  
        ۶- اسباب‌بازی‌های کودکان پیش‌دبستانی باید آنها را برای ورود به مدرسه آماده کند؛ به عقیده روانشناسان بهترین شیوه آموزش، سوق دادن غیرمستقیم کودکان به سوی آموزش‌های لازم برای شروع مدرسه است، چرا که آموزش مستقیم، کودک را از آموزش دلزده می‌کند.

        ۷- اسباب‌بازی نباید کودک را به سوی خشونت و تکرار رفتارهای خشن سوق دهد: بنابراین از خرید انواع سی‌دی، شخصیت‌های کارتونی عروسکی خشن، تفنگ، اسباب‌بازی‌ها با صدای گوش‌خراش و... خودداری کنیم.  

        ۸- تعادلی میان خرید اسباب‌بازی‌ها برقرار کنید: به این معنی که در مقابل خرید مدادرنگی، کتاب و... توپ سایر اسباب‌بازی‌هایی را که باعث تحرک کودک می‌شود، فراموش نکنید. بازی‌های پرتحرک بخش دیگری از نیازهای روحی-روانی کودک را برآورده می‌کند. از طرفی با بازی‌های گروهی کودکان رفتارهایی چون مشارکت، گذشت، مسئولیت‌پذیری، رفتار با همسالان، یافتن دوست و... را می‌آموزند.  
        ۹- اسباب‌بازی را مناسب سن کودک انتخاب کنید: بازی کودک با اسباب‌بازی که از سن کودک پایین‌تر است او را از تلاش بازداشته و کودک را به دستیابی آسان به خواسته‌ها عادت می‌دهد. این مسئله درباره بازی‌هایی که از سن او بزرگ‌تر است نیز صادق است. به این ترتیب که سختی نامناسب این بازی‌ها کودک را از تلاش دلزده کرده و او را از ادامه فعالیت باز می‌دارد و تفکر شکست در مقابل تلاش را به ذهن او القا می‌کند. بنابراین وسایل بازی باید دقیقاً مناسب سن کودک انتخاب شوند.  

        ۱۰- در نهایت اینکه وسیله بازی ابزاری برای رشد و بالندگی ذهنی و جسمی کودک است: بنابراین باید طوری انتخاب شود که کودک با وسایل بازی‌اش، لذت بازی و تفریح را تجربه کند.

        بازی‌های دختران  ۱۱ تا ۱۳ ساله
        روان‌شناس مشهور، ژان پیاژه تاکید می‌کند که والدین در انتخاب اسباب‌بازی دقت و هوشیاری لازم را داشته باشند؛ چرا که در شکل دادن به تمایلات عاطفی و روانی او نقش مهمی ایفا می‌کند و چنانچه در انتخاب آن‌ها توجه کافی نشود، ناخواسته تمایلات کودکان به گونه‌ای شکل می‌گیرد که مورد انتظار نبود.

        کودک ۱۱ تا ۱۳ ساله بر ماهیچه‌های ظریف خود تسلط پیدا کرده و به نقاشی، موسیقی و کارهای دستی – حرفه‌ای علاقه نشان می‌دهد. دختران نسبت به پسران در این سن بیشتر به بازی‌های جمعی می‌پردازند، به آشپزخانه علاقمند هستند، دوست دارند وارد دنیای واقعی شوند و کارهای مادر را انجام دهند، می‌خواهند مانند مادرشان عمل کنند. در این دوره دختران در رشد از پسران جلوتر می‌افتند و علاقمندتر از پسران در ورود به دنیای بزرگسالان هستند، لذا میل به استقلالشان بیشتر است و گروه همسالان دارای اهمیت می‌شوند، بهتر است در این سن بیشتر با کتاب مشغول باشند، کتاب‌هایی با مجرای واقعی گذشته و حال، شرح‌حال‌ها، داستان‌های بلند، کتاب‌های ماجرایی و داستان‌های عاطفی از کتاب‌های مورد علاقه دختران در این سن است.


        Daily.2372.jpg
        انواع بازی‌های فکری
        بازی برجک: این بازی دارای قطعات چوبی است که باید به شکل نامتقارن قرار بگیرد و بازنده کسی است که اولین قطعه چوبی را بندازد.

        دومینو: نوعی بازی است که به وسیله قطعه‌های مستطیلی کوچکی انجام می‌شود. یک دست دومینو معمولاً از ۲۸ عدد دومینوی مستطیلی تشکیل شده که هرکدام شامل دو مربع کنار هم هستند. روی هر مربع ۰، ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ یا ۶ نقطه وجود دارد. بازی دومینو شامل ساختن زنجیره‌ای از دومینوهاست. بازی با یک دومینو شروع می‌شود و برای اضافه کردن یک دومینو جدید باید یکی از مربع‌های آن را با مربعی در یکی از دو انتهای زنجیر موجود جفت کنید (یعنی هر دو مربع تعداد یکسانی نقطه داشته باشند). بازیکنان با تعداد مساوی دومینو شروع می‌کنند و برنده کسی است که زودتر از همه دومینوهایش را مصرف کند.

        هوپلا: جزء بازی‌های فکری است که به صورت پازل چوبی می‌باشد و باعث افزایش دقت و تمرکز می‌شود.

        تنگرام: به زبان ساده تنگرام عبارت است از یک معمای چینی که می‌گوید یک مربع را می‌توان به ۵ مثلث، یک مربع و یک لوزی چنان کاهش داد، طوری که طرز آرایش این اشکال در کنار هم می‌تواند متفاوت از هم باشد، ولی در کل شکل نهایی یک مربع است. این تعریف کمی گنگ است، لذا به سراغ جستار فنی‌تر می‌رویم. تنگرام، ترکیبی از قطعات چندضلعی صفحه مانندی است به نحوی که اضلاع این چندضلعی‌ها منطبق بر همدیگر هستند. در کل ۱۳ تنگرام محدب وجود دارد (یک تنگرام محدب شامل یک مجموعه از قطعات تنگرام است که در یک چند ضلعی محدب مانند مربع چیده شده‌اند).

        بازی‌های جسمانی
        شنا: به عنوان یک فعالیت جسمی مناسب هم برای تقویت قوای جسمانی و شادی و نشاط در این سن توصیه می‌شود.

        بارفیکس: این فعالیت با توجه به دوران بلوغ و افزایش قد می‌تواند به عنوان فعالیت مفیدی استفاده شود.

        دوچرخه‌سواری

        ورزش‌های گروهی: والیبال، بسکتبال، هندبال و ...

        بازی‌ها و اسباب‌بازی‌های متناسب پسران ۱۱ تا ۱۳ سال:
        پسران در این گروه سنی، نیاز به تحرک و فعالیت جسمی دارند. بازی¬هایی که بتواند انرژی کودک را در اختیار بگیرد و فعالیت¬های او را در جهت رشد جسمی سوق دهد، توصیه می‌شود. بازی‌هایی که با توپ هستند مثل فوتبال، بسکتبال، هندبال و ...

        اسباب‌بازی‌های زیر توصیه می‌شوند:
        دارت: بازی دارت برای بالا بردن تمرکز و دقت، بسیار مناسب است. به شرطی که از جنس خوب تهیه شده باشد و موجب آسیب برای کودک نشود.

        فوتبال دستی: این بازی ضمن اینکه موجب هیجان و سرگرمی کودک است، هماهنگی چشم و دست را می‌طلبد و تمرکز فرد را افزایش می‌دهد.

        کیت‌های آموزشی: این بازی‌ها متنوع هستند، کیت آموزشی ساخت قایق خورشیدی، کیت آموزشی ساخت ساعت سیب‌زمینی و... هم سرگرم‌کننده و آموزشی هستند و هم موجب آشنایی کودک با انرژی‌های سبز و پاک می‌شوند.

        ربات‌هایی که خود کودک مونتاژ می‌کند: این بازی موجب سرگرمی و افزایش خلاقیت فرد می‌شود.

        جورچین‌ها: برخی از این جورچین‌ها، سازه‌های فلزی هستند که توسط کودک ساخته می‌شوند.

        تاثیر همسالان برکودکان
        روانشناسان معتقدند، پس از ورود کودک به دومین مرحله مهم زندگی که نوجوانی نام دارد، نقش خانواده کمرنگ‌تر از گذشته شده و گروه همسالان نقش مهمی در زندگی افراد بازی می‌کنند. از این رو، آموزش مهارت‌های چگونگی انتخاب مناسب گروه دوستان و شیوه‌های موثر رفتاری برای برقراری ارتباط مناسب و تعامل صحیح با همسالان حائز اهمیت است. زمانی که بچه‌ها تنهایی خود را در گروه همسالان پر می‌کردند و با بازی‌ با همسالانشان مهارت دوست‌یابی را در خود تقویت می‌کردند؛ اما امروز گوشی‌های هوشمند همراه و رایانه و تبلت جایگزین همسالان شده است و غفلت والدین در این خصوص باعث شده تا کودکان به راحتی وارد دنیای مجازی شده و در معرض انواع آسیب‌های اجتماعی قرار بگیرند.

        به عبارت دیگر، آموزش تکنیک‌هایی مانند روش‌های صحیح آئین دوست‌یابی، مهارت نه گفتن، تقویت اعتماد به نفس، اتخاذ تصمیم‌گیری‌های منطقی باعث خواهد شد نوجوان به راحتی تابع گروه همسالان قرار نگرفته و دوست‌یابی مهارتی به عنوان تثبیت هویت فردی، تقویت اندیشه‌های اجتماعی، گسترش استعدادهای فردی در میدان رقابت دوستان تبدیل شود.

        در این دوره دختران در رشد از پسران جلوتر می‌افتند و لذا علاقه‌مندتر از پسران در ورود به دنیای بزرگسالان هستند. لذا میل به استقلال بیشتر است و گروه همسالان نیز دارای اهمیت می‌شوند. کتاب‌های مناسب برای این گروه سنی، ماجراهای واقعی گذشته و حال، شرح‌حال‌ها، داستان‌های واقعی طولانی، کتاب‌های ماجرایی و قهرمانی و نیز داستان‌های عاطفی – احساسی جذاب می‌شود. میل به افسانه کم می‌شود. به شخصیت داستان‌ها توجه دقیق می‌شود. مباحث علمی – تاریخی توجه این گروه سنی به ویژه پسران را جلب می‌کند.

        در این سن کودک زیاد به مادر توجه ندارد. او در آستانه بلوغ است؛ مسائل رشد، دگرگونی‌هایی در او بوجود آورده که حالت دگرگونی به او می‌دهد. دیگر مادر برای او مطرح نیست. حتی مسائلی که از نظر زناشویی از دوستانش می‌شنود. برای لحظاتی او را از والدین خود متنفر می‌کند. در هر صورت والدین باید بدانند در این سن به حریم خلوت کودک تجاوز نکنند، زیرا در آن صورت، رابطه عاطفی آنها گسسته خواهد شد.

        علاقه  کودک به بازی، فیلم و کارتون و یادگیری سریع او از این طریق می‌تواند انگیزه‌ای باشد برای طراحی فضایی جداگانه در مجموعه شبیه به سینما. زمانی‌که به مورد الگوسازی کودکان در این سنین و تقلید از افراد غیر خانواده  توجه می‌کنیم، می‌توانیم به این نتیجه برسیم که ساخت یک سالن چندمنظوره به  مراتب بهتر است و در این سالن به غیر از نمایش فیلم و کارتون به معرفی افراد موفق در زمینه‌های مختلف پرداخته شود ، همچنین می‌توان در این  سالن به اجرای نمایش‌هایی که خود کودکان در آن بازی کرده‌اند پرداخت تا هم  مورد تشویق دیگران قرار گیرند و هم به یادگیری مسائل مختلف به همسالان خود  کمک کنند.

        وسایل بازی باید دارای ویژگی‌های زیر باشند
        کودک را یاری دهند تا تجربه کند، کشف کند و طبیعت و محیط پیرامون خود را بشناسد. محرک خلاقیت کودک باشند و او را به تلاش ذهنی و آفرینندگی وادارند.

        به پرورش قوه تخیل او یاری برسانند.

        به کودک کمک کنند مهارت‌هایی را که در بزرگسالی ممکن است برای او سودمند باشند، بیاموزد.

        کودک را به شکل غیرمستقیم در راستای تکامل توانایی‌های فیزیکی و روانی او  یاری کنند.

        تنوع تولید و اشباع بازار از انواع اسباب‌بازی‌ها، هرچند کودکان را هر لحظه با دنیای جدیدی آشنا کرده و رویاهایشان را به واقعیت تبدیل می‌کند؛ اما همین تنوع، انتخاب بهترین گزینه را با اندکی دشواری روبه‌رو کرده است. توجه به خواست کودک از یک سو، و ضرورت توجه به کیفیت اسباب‌بازی‌های انتخابی از سویی دیگر، و تاکید روانشناسان بر انتخاب بهترین گزینه، والدین و کودکان را کلافه و سردرگم کرده و قدرت انتخاب را از آنها سلب می‌کند، اما می‌توان با توجه به چند نکته ساده، انتخاب اسباب‌بازی را به سرگرمی شیرین تبدیل کرد.

         


          1. ارسال نظر



    1. خبرنامه
      جهت اطلاع از به روز شدن مجله اطلاعات خود را وارد نماييد .

      پایگاه اطلاع رسانی حورا ساده ماده مستر چنگال انجمن سلامت ایران مجله ایرانی انجمن بیان با حجاب سبک زندگی بچه شیعه ها کودک و مادر عمار کلیپ مجتمع نیکوکاری رعد خانواده سرآمد بلاغ سمن فروشگاه اینترنتی محصولات حجاب سلام نو علوم اجتماعی خبر اقتصادی وبلاگ نیوز تعامل تصویر دل چی بپزم؟ ایران زنان به دخت راز۵۷